Պատմական Անին կը շարունակէ գրաւել զբօսաշրջիկներու սիրտը

ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ — Թրքական «Անատոլու» գործակալութիւնը անդրադարձած է հին հայկական մայրաքաղաքներէն Անիին` զայն անուանելով «քաղաքակրթութիւններու օրրան»:

«Արեւմտեան Հայաստանի եւ Արեւելեան Հայաստանի սահմանագիծին, ժամանակակից Կարս նահանգի Արփաչայ շրջանի մօտ գտնուող Անին 961-1045 թուականներուն եղած է հայկական Բագրատունի թագաւորական տոհմի մայրաքաղաքը»,-  «Թերթ.am»-ի փոխանցմամբ՝ կը գրէ թրքական գործակալութիւնը` միաժամանակ նաեւ շեշտելով, որ տարածքին մէջ իշխած ու ապրած են բազմաթիւ ժողովուրդներ` ռուսերէն մինչեւ իրանցիներ ու սելճուքներ:

Կարսի պատմութեան թանգարանի տնօրէն Նեճմեթթին Ալփը լրագրողներու հետ զրոյցի ընթացքին նշած է, որ այս ձմեռ Անի շտապող զբօսաշրջիկներուն թիւը եռապատկուած է, եւ ան դարձած է տեղի ամենայայտնի զբօսաշրջային ուղղութիւններէն մէկը:

«Մարդիկ կուգան այստեղ տեսնելու Կարսի պատմութիւնը, Սարիղամիշը, Չըլտըր լիճը, եկողները անպայման Անին ալ կը տեսնեն:

«Այս ձմեռ զբօսաշրջիկներուն թիւը եռապատկուած է, Աստուած տայ` միւս տարի ալ նոյն ցուցանիշները ունենանք: Կը կարծեմ, որ ատիկա նաեւ իր նպաստաւոր դերը պիտի ունենայ Անիի պատմական կառոյցներու վերանորոգման ծրագիրներու արագացման գործին մէջ», – ըսած է Ալփը:

Ան նշած է, որ տեղացի զբօսաշրջիկներու մեծ մասը այստեղ կուգան հիմնականօրէն Անիի Մայր տաճարի, ինչպէս նաեւ Արեւմտեան Հայաստանի տարածքին առաջին թրքական մզկիթը համարուող Ապուլ Մանուչեհրի մզկիթը տեսնելու համար:

Ամիսներ առաջ BBC-ի թրքալեզու ծառայութիւնը յատուկ անդրադարձ կատարած էր Անիի պատմութեան ու զայն անուանած «մոռացուած կայսրութեան մայրաքաղաք»:

«Այստեղ մնացած բազմաթիւ եկեղեցիներու աւերակները, կարծես, լքուած քաղաքի լուռ պահակներն են», – գրած էր ծառայութեան թուրք թղթակիցը` աւելցնելով, որ Բագրատունեաց թագաւորութեան օրերուն` Անիի տնտեսական հզօր կեդրոն եղած ժամանակ, այստեղի բնակչութիւնը անցած է 100 000-ը:

Թուրք թղթակիցը նաեւ շեշտած էր, որ 2016 թուականի Յուլիսի 15-ին, UNESCO-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգութեան ցուցակին մէջ տեղ գտած Անիի պատմամշակութային ժառանգութեան շուրջ բանավէճերը թուրք եւ հայ պատմաբաններու միջեւ չեն դադրիր, սակայն, այնուամենայնիւ, վերջին շրջանին երկու կողմի պատմաբաններն ու հնագէտները սկսած են յիշեցնել աշխարհին Անիի մոռցուած կարեւորութեան մասին:

Պատմական ակնարկ

 

Կը հիշեցնենք, թէ 1917թ. դեկտեմբերի 29-ին Խորհուրդային Ռուսաստանի Ժողկոմխորհի կողմիէ ընդունուած «Թուրքահայաստանի մասին» (Արևմտեան Հայաստան) Դեկրետով ճանչցուած է Թուրքահայաստանի (Արևմտեան Հայաստան) հայութեան ազատ ինքնայ որոշման իրաւունքը՝ ընդհուպ մինչեւ լիակատար անկախութեան: Իսկ 1920թ. հունուարի 19-ին՝ Փարիզի Վեհաժողովի ժամանակ, Դաշնակից Տերութիւններու Գերագոյն Խորհուրդը դէ ֆակտո (de facto) եւ 1920թ. Մայիսի 11-ին՝ Սան-Ռեմոյի համաժողովի ժամանակ դէ յուրէ (de jure) ճանաչցուեցաւ այն՝ որպես անկախ և ինքնիշխան պետություն, որու սահմանները Թուրքիոյ հետ 1920թ. նոյեմբերի 22-ին սահմանագծած է ԱՄՆ-ի նախագահ Վուդրո Ուիլսըն:

Պարտադիր է նշել, որ Արեւմտեան Հայաստան Պետութիւնը ՄԱԿ-ի կողմէ չի ճանչցուած՝ Թուրքիոյ կողմէ  ձեռբակալուած ըլլալու պատճառով:

Կը հիշեցնենք, թէ 1894-էն միչեւ 1923թ. Արեւմտեան Հայաստանի գրաուած տարածքներուն մէջ թուրքական երեք կառաւարութեան կողմէ բնիկ հայ ժողովուրդը ենթարկուած է Ցեղասպանութեան:

2016 թուականի Յունիսի 24-ին Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան անունով՝ Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահը վաւերացուց Սեւրի պայմանագիրը:

Input your search keywords and press Enter.