ԱՖՐԻՆԻ ՄԷՋԷՆ․ ԿԵԱՆՔԸ ԻՆՉՊԷ՞Ս Կ՛ԸՆԹԱՆԱՅ, ՔԱՂԱՔԻՆ ՄԷՋ ՄՆԱՑԱԾՆԵՐԸ Ի՞ՆՉ Կ՛ԸՍԵՆ

ԿԻԼԻԿԻԱ — Թիւրքիոյ Աֆրինի դէմ ռազմական գործողութիւնն ու քաղաքի ուղղութեամբ ռմբակոծութիւնը կը շարունակուի։ Ուրեմն 500 հազարէն աւելի բնակչութիւն ունեցող քաղաքի կեանքը ինչպէ՞ս կը շարունակուի, Աֆրինցիները այդ գործողութեան մասին ի՞նչ կ՛ըսեն։


Քաղաքին մէջ գտնուող թղթակից Ֆաթիմա Քոչաքը յայտարարուածներուն հակառակ, եւ գործողութիւններու շարունակուելովն հանդերձ՝ կը պնդէ որ քաղաքէն դէպի դուրս գաղթ չկայ, այլ ռմբակոծուող գիւղերէն մարդկային հոսք կայ դէպի Աֆրինի կեդրոն։ Այսինքն կարելի է ըսել, որ Աֆրինի մէջ կայ ներքին գաղթ։ Գիւղերու ռմբակոծումով հանդերձ՝ քաղաքին մէջ կեանքի բնականոն ընթացքը հաւաստելով, Քոչաք կը յայտնէ Աֆրինցիներու քաղաքը չլքելու իրենց վճռակամութիւնը։

Թիւրքիոյ Աֆրինի դէմ նախատեսած ՛՛Ձիթենիի Ճիւղ՛՛ անուամբ շարժման 14-րդ օրը, Անգլիոյ մէջ տեղակայուած Սուրիական Մարդու Իրաւունքներու Պաշտպանի տուեալներուն համաձայն, ռազմական գործողութեան առաջին 11 օրերուն ռմբակոծումներուն հետեւանքով 68 քաղաքացիներու կորուստներէն 21-ը երեխաներ են, եւ վիրաւորներու թիւը նուազագոյնը 195 հոգի է։

Քաղաքի հիւանդանոցներու պատասխանատուներուն տուած տուեալներով, 13 օրուայ մէջ 104 քաղաքացի սպաննուած են, որոնց մէջ նաեւ երեխաներ, իսկ 156 հոգի վրաւորուած են։

Սոյն գործողութեան մասին Ռուսիայի, Ֆրանսայի, Սուրիոյ, Գերմանիոյ, Կանադայի նման բազմաթիւ երկիրներէն եկող յայտարարութիւններուն մէջ քաղաքին ուղղուած ռմբակոծումներուն առնչութեամբ կ՛ըսուի, որ քաղաքացիներու անվտանգութեամբ մտահոգուած են: Իսկ Թիւրքիան կը շարունակէ ծածկել քաղաքացիական անձերու մահուան լուրերը։

Ուրեմն Սուրիական տաքնապի սկիզբէն ի վեր ՛՛ամենավստահելի մարզ՛՛ համարուող եւ 500 հազարէն աւելի բնակչութիւն ունեցող Աֆրինի մէջ կեանքը ինչպէ՞ս կը շարունակուի, Աֆրինցիները սոյն ռազմական գործողութեան մասին ի՞նչ կ՛ըսեն, նաեւ շարժմանն աջակցող լրատուական միջոցներու ըսածին պէս՝ Աֆրինցիները արդեօք կը լքե՞ն իրենց քաղաքները։

Քաղաքին մէջ գտնուող թղթակից Ֆաթմա Քոչաքը ՛՛Քարընջա՛՛ թերթին համար խօսեցաւ Աֆրինցիներուն հետ, եւ պատահածներու շուրջ իր տպաւորութիւնը հաղորդեց։

Քոչաքը տեղեկացուց Աֆրինի գիւղերուն մէջ պատերազմի սրացմամբ՝ գաղթ առաջացած է, սակայն այս գաղթի ուղղուածութիւնը գիւղերէն դէպի քաղաքի կեդրոն ըլլալը յայտնեց։ Քոչաքի տպաւորութիւնը այս է․ ՛՛Ռմբակոծուած գիւղերու Աֆրինցիները կը ստիպուին քաղաքի կեդրոն գաղթել, եւ այդ պատճառով ալ երկու երեք ընտանիք միասնաբար կ՛ապրին։ Փողոցներուն մէջ գործատեղիները բաց են, եւ կեանքը իր բնականոն ընթացքին մէջ է։

Սահմանային շրջաններէն եկող լուրերուն առջեւ՝ Աֆրինցիներու ականջները կղպուած ըլլալու իրավիճակի մէջ են։

Քաղաքի ամենաբանուկ պողոտան հանդիսացող ՛՛Էֆրինէ Աջեր՛՛-ի, այսինքն Նոր Աֆրինի մէջ շարժունակ եղող մեքենաներուն աշխուժութիւնն ալ ցոյց կուտայ կեանքի բնականոն ընթացքը։

Փողոցներուն մէջ վախ եւ իրարանցման երեւոյթ չկայ, ամէն ինչ բնականոն ընթացքի մէջ է, սակայն կարելի է ըսել, որ կարգաւորութիւն եւ զգուշաւորութիւն կայ։

Քիչ մը երբ կ՛առաջանք դէպի քաղաքի հրապարակ Քադա Ազադի, այսինքն Ազատութեան հրապարակ, կը նկատենք, որ երեխաները կը խաղան, մարդիկ արեւոտ օր ըլլալուն հանգստանալու համար  աթոռակներու վրայ նստած կը զրուցեն։ Ի հարկէ օրակարգի նիւթը Աֆրինին հասցուած հարուածներն են։ Բնականաբար կանայք շատ կ՛ուզեն խօսիլ, քանի որ անոնց զայրոյթը աւելի մեծ է։

Արդարութեան խորհուրդի նիստերուն մասնակցած Սուատ Հաֆթարոն միջազգային ուժերու անտարբերութեան կ՛անդրադառնայ, եւ ամբողջ աշխարհի աչքերուն առջեւ գիւղերու ռմբակոծումը կը շեշտէ։

՛՛Աֆրինը այստեղ ապրողներուն հողն է, եւ ոչ մէկ տեղ պիտի երթանք՛՛

Այս խօսքը ըսող Հաֆթարոն կը յայտնէ, որ Սուրիոյ պատերազմի սկիզբէն ի վեր՝ այնտեղ ամենէն ապահով շրջանն էր Աֆրինը, եւ պատերազմի ընթացքին գաղթելու պարտաւորուածները կը դիմէին դէպի Աֆրին։ Հաֆթարոն կը շարունակէ․

՛՛Այստեղ որեւէ մէկը մեզ որպէս սպառնալիք չներկայացնէ, այդ սուտերը չեն կրնար իրականի տեղ անցընել։ Անոնց ցանկութիւնն է ժողովուրդ մը տեղահանել իր բնակավայրէն։ Սակայն Աֆրինը իրաւունք պիտի չտայ ասոր։ Աֆրինը  որեւէ ուժի թոյլ չտուաւ ներխուժել իր տարածք, ներառեալ ՛՛Իսլամական Պետութիւն՛՛ կազմաւորման։ Թրքական պետութեան ալ չի թուլատրեր։ Մենք հաստատուն ենք մեր տեղ, ոչ մէկ տեղ կ՛երթանք՛՛։

Ձիթապտուղը մեր ապրուստի միջոցն է, բայց հիմա այդ անունով մեզ կը հեղեղեն ռումբերով՛՛

Էմինէ Ռեշոն ալ Աֆրինցի քիւրդ մըն է։ Միեւնոյն ատեն ուսուցչուհի է։ Ռեշոն ալ կ՛անդրադառնայ գիւղերու ռմբակոծութիւններուն եւ զոհերուն։ Ան ալ Հաֆթարոյին պէս՝ կը յայտնէ Աֆրինէն գաղթելու նպատակ  չունենալը։ Ան այսպէս կ՛ըսէ․

՛՛Դուք ալ կը շրջագայիք ու կը տեսնէք ի հարկէ, այս տեղը ոչ ոք կը լքէ։ Մենք այս հողերու ծնունդն ենք, այստեղ պիտի մնանք։ Մենք մեզ պաշտպանելն ու ապրիլն ալ գիտենք։ Մեզ տեղահանել փորձողներուն պիտի ըսեմ՝ ձիթենիի ճիւղերուն մատաղ եղէք։ Ձիթապտուղը մեր ապրուստի աղբիւրն է, մեր կենաքն է։ Հիմա անոր անունով մեր գլխուն ռումբեր կը տեղացնեն։ Օրեր շարունակ դէմքերնէն սէր բխող քաղաքացիներուն ռումբերով սպաննեցին, թող գան բոլորիս ալ սպաննեն։  

՛՛Մեր հողերուն վրայ մնալնիս ալ դիմադրութիւն է՛

Երկու որդիները ՛՛Իսլամական Պետութիւն՛՛ կազմակերպութեան դէմ պայքարի ղրկած, ՛՛Դեմոկրատիկ Սուրիայի Ուժեր՛՛-ուն անդամ Հելիմա Էհմոն ալ կը շեշտէ Աֆրինէն իր չհեռանալու որոշումը։

՛՛Երեխաներս ձգելով ոչ մէկ տեղ կ՛երթամ։ Հողը իմ հողս է, Ո՞վ կ՛աշխատի մեզ այստեղէն վտարել։

Մենք մեր հողին վրայ ապրիլ կ՛ուզենք։ Անոնք չեն կրնալու հասնիլ իրենց ուզածին։ Մայրերու սիրտերը աւելի թող չվառեն։ Մենք այստեղ ենք, քաղաքին նայեցէք, որեւէ փախչելու ձգտող մարդ կը տեսնէ՞ք։ Մենք ինչո՞ւ մեկնինք, թող անոնք երթան մեր հողերէն։

Ուրիշ Աֆրինցի մը, Հեննա Զերօ, Աֆրինի դէմ ռազմական գործողութիւնը կը դիտարկէ որպէս ՛՛քիւրդերուն դէմ հարուած՛՛։ Հակառակը համոզելու ոչ մէկ խօսք ընդունող Զերօն՝ կ՛ըսէ․ ՛՛Բոլորս կ՛ըմբռնենք, եւ ոչ մէկս այստեղէն դուրս կ՛ելլէ, եւ մեր հողերուն կառչած մնալով կը դիմադրենք։ Ոչ ոք թող ոգեւորուի, Աֆրինը մերն է, քիւրդ է, եւ ոչ մէկուն պիտի տանք զայն՛՛։   

Այս նիւթին շուրջ «gazetekarinca.com» լրատուական գործակալութիւնը կը տեղեկացնէ․

 

ԿԻԼԻԿԻԱՅԻ ՄԷՋ ՀԱՅԵՐՈՒ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՄԱՍԻՆ ՀԱՇՈՒԵՏՒՈՒԹԻՒՆ

Ծովակալ Դը Ռոբեք (Կոստանդնուպոլիս)

7 Մարտ 1920

7 Մարտ 1920    Ժամը 16։20

8 Մարտ 1920 Ժամը 17։45

Թիւ 200 (R)

Հետեւեալները Ա․Քենեդիի հարցումին շուրջ, Պարոն Ուիլիամզի համար։

Նամակը կը սկսի,

Թիւ 5․ Ի հաստատումն Մարշալի լուրերուն․ Շրջանին մէջ 18 հազար մարդ սպաննուած է։ Քաղաքը այրուեցաւ, պարենամթերք չկայ, եւ դեռ վերջը չ՛երեւար։ 2000 գաղթական հասան Ադանա։ 13 հազար կին եւ մանուկ ձիւնամրրիկէն մահացան ճամբու վրայ։ Մարաշի մէջ դեռ 8000 հայ կայ, եւ անոնցմէ շատերը վիրաւոր են։ Զէյթունը շրջափակուած վիճակի մէջ է։ Ադանայի եւ Տարսուսի մասին շտապ վտանգ չկայ, սակայն ապահովութեան հանդէպ չկարգաւորուած եւ անկանոն, ընդհանուր առմամբ անվստահութիւն կայ։

Յիշեցում․ 4 Օգոստոս 1920 թուականին Ֆրանսայի աջակցութեամբ Ադանայի մէջ ստեղծուեցաւ Կիլիկոյ անկախ հանրապետութիւնը։ Սակայն 20 Հոկտեմբեր 1921 թուականին, Ֆրանսայի եւ Քեմալական Թիւրքիայի միջեւ ստորագրուած Անկարայի պայմանագիրով՝ Կիլիկիոյ ժողովուրդի իրաւունքները ոտնատակ տրուեցան։ Այս պայմանագիրով ֆրանսացիները 5 Յունուար 1922 թուականին Ադանայի նահանգը Թիւրքերուն յանձնելով՝ հեռացան։ Նորանոր սպաննութիւններու սպառնալիքի տակ, 150 հազար Կիլիկիայի հայեր իրենց բնակավայրերէն պոկուելով հեռացան դէպի Սուրիա, Լիբանան, Յունաստան եւ այլ վայրեր քշուեցան կրկին անգամ։

Input your search keywords and press Enter.