Թիւրքիա — Պէտք է վերացնել արտակարգ դրութիւնը՝ վստահելի ընտրութիւններ անցընելու համար (Զէյդ)

ՄԱԿ-ի Մարդու իրաւունքներու գերագոյն յանձնակատար Զէյդ Ռաադ Ալ-Հուսէյնը Չորեքշաբթի օր կոչ ըրած է Թիւրքիոյ կառավարութեան՝ անյապաղ վերացնելու արտակարգ իրավիճակը, որպէսզի հնարաւորութիւն տայ իր բոլոր քաղաքացիներուն՝ մասնակցելու օրինական եւ վստահելի ընտրութիւններուն:

“Դժուար է պատկերացնել, թէ ինչպէս կրնան վստահելի ընտրութիւններ տեղի ունենալ միջավայրի մը մէջ՝ ուր իշխող կուսակցութեանն հակադրուող կարծիքներն ու վէճերը այնքան խիստ պատիժներու կ՛ենթարկուին», — ըսաւ Գերագոյն Յանձնակատարը:
Զէյդ Ռաադ Ալ-Հուսէյնը համարեց, որ մարդու իրաւունքներէն խօսքի ազատութեան, հաւաքներու եւ միաւորման իրաւունքի երկարատեւ սահմանափակումները՝ անհամատեղելի են Թուրքիոյ մէջ վստահելի ընտրական գործընթաց անցընելուն հետ:
Ընդգծելով, որ այս իրաւունքները յատկապէս կարեւոր են ընտրութիւններու կապակցութեամբ՝ Գերագոյն Յանձնակատարը յիշեցուց, որ անցեալ տարուայ Ապրիլի 19-ին, մէկ օր անց ակնկալուած օրէնսդիր եւ նախագահական ընտրութիւններու մասին յայտարարութենէն՝ թրքական կառավարութիւնը որոշում կայացուցած էր եօթերորդ անգամ ըլլալով երկարաձգելու արտակարգ դրութիւնը:
Այդպիսի երկարաձգմամբ՝ կառավարութիւնը կը դադրեցնէ իր պարտաւորութիւնները ի դէմս Թիւրքիոյ ստորագրած Միջազգային Դաշնագիրի դրոյթներուն, որոնք կ՛առնչուին քաղաքացիական եւ քաղաքական իրաւունքներուն՝ եւ ուղղակիօրէն կը վերաբերին խօսքի ազատութեան, հաւաքներու, միաւորուելու եւ հասարակական գործերու վարման մասնակցելու իրավունքներուն, — իր ափսոսանքը կ՛արտայայտէ ան։
Անորոշութեան եւ անկայունութեան վտանգը
Ըստ Գերագոյն Յանձնակատարի՝ եթէ ընտրութիւնները տեղի ունենան այդպիսի պայմաններու տակ, ուր դեմոկրատական ազատութիւնն ու օրէնքի գերակայութիւնը վտանգուած են՝ հարցականի տակ կը մնայ անոնց օրինականութիւնը եւ կը հանգեցնէ առաւել անորոշութեան եւ անկայունութեան։
“Վերջին երկու տարիներուն ընթացքին՝ Թիւրքիոյ մէջ այլակարծութեան կենսատարածքը զգալիօրէն նուազած է, Ապրիլի վերջին շաբթուն առնուազն 29 լրագրողներ բանտարկուած են ահաբեկչական յանցագործութիւններու համար”, նշած է Գերագոյն Յանձնակատարը։
Զէյդ Ռաադ Ալ-Հուսէյնի համար՝ ոստիկանութեան զանգուածային ներկայութիւնն ու Մայիս 1-եան ցոյցերու ժամանակ ձերբակալութիւնները կրկին ցոյց տուին երկրէն ներս խիստ սահմանափակումը խաղաղ հաւաքներու ազատութեան կենսատարածքի։
Հետեւաբար, Թիւրքիոյ կառավարութիւնը պէտք է անյապաղ վերացնէ արտակարգ իրավիճակը՝ որպէսզի իր բոլոր քաղաքացիներուն հնարաւորութիւն տայ լիարժէքօրէն եւ հավասարապէս մասնակցելու հասարակական գործերու կառավարման, որ առանց նախապայմաններու եւ սահմանափակումներու՝ օգտուին ընտրելու իրենց իրաւունքէն:
news.un.org
Արեւմտեան Հայաստանի Ազգային խորհուրդը կոչ կ՛ընէ Արեւմտեան Հայաստանի տարածքին ապրող ժողովուրդին՝ չմասնակցի՛լ այս ընտրութիւններուն։
Յիշեցնելով Արեւմտեան Հայաստանի բռնագրաւուած ըլլալն ու Թիւրքիոյ արտակարգ դրութեան մէջ գտնուելու իրավիճակը՝ Արեւմտեան Հայաստանի Ազգային խորհուրդը յայտարարութեամբ մը հանդէս կուգայ, կոչ ընելով չմասնակցելո՛ւ ընտրութիւններուն՝ որոնք կազմակերպուած են Թիւրքիոյ կողմէ, եւ կը հակասեն թէ՛ միջազգային օրէնքին, եւ թէ՛ մարդու իրաւունքներուն։
Կը յիշեցնենք, թէ 1917թ.-ի Դեկտեմբեր 29-ին Խորհրդային Ռուսաստանի Ժողկոմխորհի ընդունած «Թիւրքահայաստանի մասին» (Արեւմտեան Հայաստան) Հռչակագիրով՝ ճանչցուեցաւ Թրքահայաստանի (ԱրեւմտեանՀայաստան) հայութեան ազատ ինքնորոշման իրաւունքը՝ ընդհուպ մինչեւ լիակատար անկախացումը: Իսկ 1920թ.-ի Յունուար 19-ին՝ Փարիզի Վեհաժողովի ժամանակ, Դաշնակից Տէրութիւններու Գերագոյն Խորհուրդը դէ ֆակտո (de facto) ճանչցաւ զայն որպէս անկախ եւ ինքնիշխան պետութիւն, եւ 1920 թ․-ի Մայիս 11-ին Սան Ռեմոյի Խորհրդաժողովին Դաշնակիցներու Գերագոյն Խորհուրդին կողմէ ճանչցուեցաւ դէ յուրէ, որուն սահմանները Թիւրքիոյ հետ 1920թ.-ի Նոյեմբեր 22-ին սահմանագծեց ԱՄՆ-ի նախագահ Վուդրո Ուիլսոնը, որուն մէջ ներառնուեցան Բիթլիսի, Վանի, Էրզրումի եւ Տրապիզոնի նահանգները: Սակայն պէտք է նշել, որ Արեւեւմտեան Հայաստան Պետութիւնը ՄԱԿ-ի կողմէ չէ ճանչցուած՝ Թիւրքիոյ կողմէ բռնագրաւուած ըլլալուն պատճառով:

https://news.un.org/fr/news/topic/human-rights

***********
Յիշեցնենք, որ 1894-էն 1923 թուականներուն ընթացքին Արեւմտեան Հայաստանի բռնագրաւուած տարածքին ապրող հայ բնիկ ժողովուրդը ենթարկուեցաւ ցեղասպանութեան՝ իրագործուած թրքական յաջորդական երեք կառավարութիւններուն կողմէ։
Կաին (Էրզրում) քաղաքը պաշտօնական մայրաքաղաքն է Արեւմտեան Հայաստանի՝ զոր ճանչցած են դաշնակից ուժերը 1920 թուականին։

Input your search keywords and press Enter.