Հայ Ժողովուրդն Իր Գենետիկ Պաշարներուն Նկատմամբ Ունի Ինքնիշխան Իրաւունքներ, Այսինքն իր երկիրէն ներս՝ առանց որուն ան մահուան կը դատապարտուի

Պրոֆեսոր Լեւոն Եպիսկոպոսեան, Հայաստանի գիտութիւններու ակադեմիայի Մոլեկուլային կենսաբանութեան ինստիտուտի լաբորատորիայի տնօրէն, եւ Տիկին Լիդիա Մարկոսեան՝ Արեւմտեան Հայաստանի Ազգային Խորհուրդի անդամ, եւ Արեւմտեան Հայաստանի ներկայացուցիչ՝ ՄԱԿ-ի բնիկներու եւ Մտաւոր սեփականութեան փորձագիտական գործելաձեւի համաշխարհային կազմակերպութեան մէջ

Հայ ժողովուրդի գոյատեւումը որպէս բնիկ ժողովուրդ՝ պայմանաւորուած է պաշտպանութեամբ անոր մշակութային եւ մտաւոր սեփականութեան, ինչպես նաեւ անոր գենետիկ պաշարներուն՝ այսինքն անոր հողին պաշտպանութեամբ:

ՀԲԸՄ-ի Լիոնի մասնաճիւղին մէջ 2018 թ.-ի Յունիս 23-ին տեղի ունեցաւ դասախօսութիւն՝ Հայաստանի Հանրապետութեան գիտութիւններու ակադեմիայի Միջուկային կենսաբանութեան ինստիտուտի լաբորատորիայի տնօրէն պրոֆեսոր Լեւոն Եպիսկոպոսեանի կողմէ, Հայկական լեռնաշխարհի տարածքին գենետիկ հետազօտութիւններու վիճակին վերաբերեալ:

Այս հետազօտութեան եզրակացութիւնները կը հանգեցնեն հայ ժողովուրդի բնիկութեան բնոյթի վկայութեան, հերքելով Հերոդոտոսի ըսած Բալկանէն ներգաղթելու տեսակէտը:

Իրօք, քանի մը փոփոխութիւններ նկատուած են, որոնք 8000 տարիներու ամբողջ ընթացքին կը բացայայտեն գենետիկ շարունակականութիւնը: Ստորեւ նկարագրենք աղիւսակը:

Այդ եզրակացութիւնները ի՞նչ պատճառով կարեւոր նշանակութիւն ունին:

Ատոր համար մենք պէտք է վերյիշենք Բնիկութեան սահմանումը` ձեւակերպուած միջազգային կազմակերպութիւններուն կողմէ:

Բնիկութիւնը կը նշանակէ «պատկանելիութիւն» կամ «պատկանելութիւն որոշ տեղի մը»
Արտայայտութիւնը կ՛օգտագործուի որոշելու համար այն մարդկանց՝ ովքեր ծագումով նոյն հողէն են ուր կ՛ապրին, որոնք չեն ենթադրուիր ըլլալ ներգաղթած կամ պարզապէս անցորդ :
Բնիկութեան հարցը ակնյայտօրէն կը բարձրացնէ բազմաթիւ բնիկ ժողովուրդներու՝ որոնց շարքին նաեւ բնիկ Հայ ժողովուրդի գաղութացման հարցը, տարածքային բռնագրաւման, ինչպէս նաեւ անոնց գենային պաշարներու, աւանդական գիտելիքներու եւ մշակութային արտայայտութիւններու ոչնչացման կամ իւրացման հարցերը։

Բնի՞կ թէ ներգաղթեալ Բալկաններէն

Սակայն կը պարզուի, որ բնիկ ժողովուրդները իրաւունք ունին ճանչնալու ՄԱԿ-ի հռչակագիրը՝ ՄԱԿ-ի անդամ բոլոր երկրներուն կողմէ 2007 թուականին քուէարկուած բնիկ ժողովուրդներու իրաւունքներուն մասին:
Այս հռչակագիրին յօդուածները կը սատարեն բնիկ ժողովուրդներու իրաւունքներուն, անոնց որոնք ունին բնիկ ժողովուրդներու ներկայացուցիչներ, ներառեալ Արեւմտեան Հայաստանի ներկայացուցիչներուն:
Հռչակագիրի 46 յօդուածներէն վեցը յատուկ նշանակութիւն ունին Արեւմտեան Հայաստանի հայ ժողովուրդին համար.-
Յօդուած 3․ Բնիկ ժողովուրդները ինքնորոշման իրաւունք ունեն: Այս իրաւունքին շնորհիւ՝ անոնք ազատօրէն կրնան որոշել իրենց քաղաքական կարգավիճակը եւ կրնան նաեւ ազատօրէն որոշել իրենց տնտեսական, ընկերային եւ մշակութային զարգացման ճանապարհը։
Յօդուած 7․ Բնիկ ժողովուրդներն իրաւունքն ունին որպէս հաւաքականութիւն՝ ապրելու ազատութեան, խաղաղութեան եւ անվտանգութեան մեջ որպէս ինքնուրոյն ժողովուրդ, եւ թիրախ չեն հանդիսանար Ցեղասպանութեան կամ բռնութեան այլ գործողութիւններու, ներառեալ բնիկներու խումբի մը զաւակները բռնի փոխանցելուն մէկ այլ խումբի:
Յօդուած 8․ Բնիկ ժողովուրդներն ու անհատները իրաւունքն ունին չենթարկուելու պարտադիր ձուլման կամ իրենց մշակոյթի ոչնչացման:
Յօդուած 10․ Բնիկ ժոովուրդները պէտք չէ բռնի հեռացուին իրենց հողերէն կամ տարածքներէն։
Յօդուած 26․ Բնիկ ժողովուրդները իրաւունքն ունին հողերու, տարածքներու եւ պաշարներու, զորս աւանդաբար ունեցած են կամ օգտագործած կամ ձեռք բերած են:
Յօդուած 28․ Բնիկ ժողովուրդները իրաւունքն ունին փոխադարձ փոխհատուցման՝ մասնավորապէս վերականգնման համար, կամ եթէ այդ հնարաւոր չէ՝ ապա պէտք է ճիշտ եւ արդարացի փոխհատուցումն ըլլայ հողի, տարածքներու եւ պաշարներու դիմաց, որոնք աւանդաբար կը պատկանէին կամ կ՛օգտագործուէին իրենց կողմէ, որոնք առգրաւուած են, վերցուած են, խլուած են, շահագործուած են, կամ լուծարուած են՝ առանց իրենց նախնական իմացութեան, ազատ եւ կամաւոր համաձայնութեան:
Հետեւաբար իրաւունքի հաստատման եւ վերականգնման այս տեսանկեան սկզբունքով՝ Արեւմտեան Հայաստանի հայերու Համագումարն իր մասնակցութիւնը կը բերէ Բնիկ Ժողովուրդներու փորձագիտական մեքանիզմի գործունէութեան, որ հիմնադրուած է 2007 թ.-ին Մարդու իրաւունքներու Խորհուրդի 6/36 բանաձեւին համաձայն, եւ կը հանդիսանայ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան մարդու իրաւունքներու հիմնական մարմինը:
Արեւմտեան Հայաստանի Հայկական Համագումարը Արեւմտեան Հայաստանի Ազգային Խորհուրդին կողմէ (CNAO) գրանցուած է նաեւ Մտաւոր Սեփականութեան Համաշխարհային Կազմակերպութեան (ՄՍՀԿ) անդամ, որ մտաւոր սեփականութեան հարցերով զբաղուող Միջկառավարական կոմիտէի (IGC) մասն է:
Մտավոր սեփականութիւնը յատկապէս կ՛ընդգրկէ գիւտերու պաշտպանութեանն առնչուող խնդիրներ, օրինակ `արտոնագիրներ, հեղինակային իրաւունքներ եւ ապրանքային նշաններ:
Սակայն մտաւոր սեփականութիւն ըսելով նաեւ կը հասկցուի ճանաչումն ու պաշտպանութիւնը բնիկ ժողովուրդներու աւանդական գիտելիքներուն, աւանդական մշակութային արտայայտութիւններուն եւ բանահիւսութեան:

Այնուամենայնիւ, աւանդական գիտելիքներու պաշտպանութեան խնդիրը կարելի չէ հասկնալ եւ հաշուի առնել՝ առանց հաշուի առնելու մշակութային աստիճանական կորուստի պատճառած գործոնները, եւ այնպիսի գիտելիքներ՝ ինչպիսին է արմատախիլ ըլլալը, այսինքն այն իրավիճակը, երբ մարդիկ կը կտրուին իրենց հողէն:

Հինգ մայրցամաքներուն վրայ իրականացուած քանի մը փաստահաւաք առաքելութիւններուն միջոցով նկատուած է, որ անոնք ստիպուած էին լքելու իրենց նախնիներու հողերը, եւ անոնց համայնքները կորսնցուցած էին իրենց աւանդական գիտելիքները ձեռք բերելու միջոցները: Արեւմտեան Հայաստանի հայ ժողովուրդը, որ մեծամասնութեամբ աքսորուեցաւ ցեղասպանութեան ծրագիրով, եւ 1920 թուականէն ի վեր թրքական զինուած ուժերուն կողմէ իր հողերու անօրինական բռնագրաւման պատճառով կը տառապի իր այդ գիտելիքներու կորուստէն։ Աւելին, հայ ժողովրդի դէմ գործուած ցեղասպանութիւնը հանգեցուցած է գիտելիքի, աւանդոյթներու, ճանաչողութեան եւ բանահիւսութեան ամբողջ համակարգի անհետացման:

Հետեւաբար, մատչելիութեան եւ հողային իրաւունքներու հարցը առաջնային նշանակութիւն ունի բնիկ ժողովուրդներուն համար, քանի որ սերտ կապ գոյութիւն ունի աւանդական գիտելիքներուն եւ հողերուն միջեւ, այսինքն` անոր պարունակած պաշարներուն միջեւ:

Ուրեմն հեշտ է հասկնալ, որ հայ ժողովուրդի գոյատեւումը որպէս բնիկ ժողովուրդ՝ պայմանաւորուած է անոր մշակութային, մտաւոր եւ գենետիկ պաշարներու սեփականութեան պաշտպանութեամբ, այլապէս՝ իր հողի պաշտպանութեամբ:

Սա է ամբողջական իմաստը՝ Արեւմտեան Հայաստանի Հայերու Համագումարի այս կառոյցներուն կատարած միջամտութիւններուն:
Հայ ժողովուրդը ինքնիշխանութեան իրաւունքներ ունի իր գենետիկ պաշարներուն հանդէպ, այսինքն` իր հողին հանդէպ:

Սեփականութեան իրաւունքը՝ գոյատեւման եւ մշակոյթներու պահպանման ոլորտն է, այսինքն կենաց եւ մահու հարց է:

Լիդիա Մարկոսեան — CNAO
29 Յունիս 2018 թ․

Input your search keywords and press Enter.