Արեւմտեան Հայաստանն ու Արցախի հարցը

ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ — ՀՀ նախագահ Արմէն Սարգսեանը Հոկտեմբերի 8-էն 9-ը այցելած է Մոսկուա, ուր հանդիպած է Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգէյ Լաւրովի եւ անոր տեղակալ Գրիգորի Կարասինի հետ:

Նախօրոք Սարգսեանը մեկնած էր Նիւ Եորք եւ Փարիզ, մայրաքաղաքները երկու պետութիւններուն՝ որոնք Մինսկի խումբի համանախագահներն են: Երեւան վերադառնալէ անմիջապէս ետք՝ ՀՀ նախագահը մեկնած է Ստեփանակերտ, ուր հանդիպում ունեցած է Արցախի Հանրապետութեան նախագահ Բակօ Սահակեանի հետ: Այս առումով Մոսկուայի փորձագէտներու ընկերակցութան մէջ խօսակցութիւններ կան, որ Սարգսեանը կ՛իրականացնէ «մաքոքային դիւանագիտութիւն», որ կապուած է Ղարաբաղեան հարցի կարգաւորման նոր տարբերակներուն հետ:

Այնուհետեւ, EVN Report-ին տուած հարցազրոյցին՝ Հայաստանի մէջ ԱՄՆ-ի դեսպան Ռիչարդ Միլզը բառացիօրէն ըսաւ. ”Ես զարմացած էի, երբ ժամանեցի այստեղ եւ պարզեցի, որ ինծի հանդիպած հայերու մեծամասնութիւնը դէմ էին բանակցային գործընթացով գրաւեալ տարածքներու վերադարձին:

Ես զարմացած եմ այն իրողութեան, որ Հայաստանի մէջ փաստացիօրէն հնարաւոր չէ որեւէ քննարկում՝ որ կ՛առնչուի ընդունելի փոխզիջումներուն եւ լուծումներուն: Երկար տարիներու ընթացքին, իմ կառավարութեան կարծիքով՝ այդ տարածքները բռնագրաւուեր են, որպէսզի յետագային օգտագործուին «տարածքներու դիմաց կարգավիճակ» բանաձեւին համար”:

Դեսպանի այս յայտարարութիւնը աղմուկ յառաջացուցած է Հայաստանի մէջ:

Մենք ուզեցինք ծանօթանալ Արեւմտեան Հայաստանի դիրքորոշման Արցախի հարցին, ուստի եւ դիմեցինք Հայաստանի Ազգային Խորհուրդի նախագահ Արմենակ Աբրահամեանին (Արցախեան ազատամարտի վետերան):

Արմենակ Աբրահամեան․- Նախեւառաջ կ՛ուզեմ շնորհակալութիւնս յայտնել Արեւմտեան Հայաստանի եւ Արցախի միջեւ յարաբերութիւններուն անդրադարձող ձեր հետաքրքրութեան համար:

Սակայն Արցախի հիմնահարցի մասին Արեւմտեան Հայաստանի դիրքորոշումը յայտնելէ առաջ, պէտք է փոքր ինչ վերանայինք պատմութեան էջերը:

1920 թ.-ի Ապրիլին, Սան Ռէմոյի վեհաժողովին՝ զբաղեցանք Ղարաբաղի հարցով,  ուր Գլխաւոր Դաշնակից Պետութիւններն ամփոփելով յայտարարեցին, որ Ղարաբաղը անբաժանելի մասն է 1920 թ.-ի Հայկական Պետութեան՝  Արեւմտեան Հայաստանի տարածքին, — նոյն պահին դէ ֆակտօ ճանչցուած եւ մէկ ամիս ետք նաեւ դէ յուրէ ճանչցուած:

Այս ամէնը յայտարարագրուած է Սեւրի պայմանագիրի 92-րդ յօդուածով․

Յօդուած 92

Հայաստանի սահմանները Վրաստանի եւ Ատրբէյջանի հետ՝ համապատասխանաբար կ՛որոշուին շահագրգիռ Պետութիւններու համաձայնութեամբ:

Այս կամ այն պարագային, եթէ շահագրգիռ Պետութիւնները չկարողանան համաձայնիլ՝ ապա 89-րդ յօդուածով նախատեսուած որոշումը կը կայացուի, որով կ՛որշուի անոնց սահմանագիծը ընդհանուր համաձայնութեամբ, ինչը կ՛իրականացուի Գլխաւոր Դաշնակից Ուժերուն կողմէ, որոնք կը պարտաւորուին տեղւոյն վրայ գծելու զանոնք:

Այս առումով կը ցանկանայի նաեւ յիշեցնել, որ 2016 թ.-ի Յունիս 24-ին՝ ես վաւերացուցած եմ Սեւրի պայմանագիրը, Արեւմտեան Հայաստանի անունով, ինչը կը նշանակէ, թէ շատ յստակ է, որ Արեւմտեան Հայաստանի համար չկայ Արցախի տարածքային խնդիր, այլ կայ միայն մէկ հարց` մեր պետութեան եւ Ատրբէյջանի միջեւ սահմանագիծի սահմանազատման խնդիր, միջազգային իրաւունքի հիմամբ, եւ Արցախի հարցը՝ անոր միաձուլման խնդիրն էՀայաստանի հետ, ինչը կարգաւորուած է 1920 թուականին:

Այնուամենայնիւ, Արցախի տարածքները՝ որոնք կը վերաբերին Քարվաճառի եւ Լաչինի տարածաշրջաններուն, ազատագրուած են զինեալ այն ուժերուն կողմէ՝ որոնք կը բաղկանային Արեւմտեան Հայաստանի կամաւորներէն, եւ յատկապէս Ազատագրական բանակէն, որոնք 1993 թ.-ի Ապրիլ 1-ին գնդապետ Յովսէփ Յովսէփեանի հրամանատարութեան տակ ստեղծուած զինուած ուժերն էին:

Սա կը յատկանշէ, որ այդ շրջանները օրինականօրէն կրնան համարուիլ Արեւմտեան Հայաստանի տարածքներ, որոնք ազատագրուած են Հայ ազատամարտիկներու զոհաբերութեամբ, ընդ որում նաեւ Արեւմտեան Հայաստանի մարտիկներու։

Մենք բացայայտեցինք հայ հասարակութեան մէջ գոյութիւն ունեցող տարբեր հայեացքներ, ներառեալ Երեւանեան կեղծ-մտաւորականի տեսակէտը, որ նիւթապաշտական մանրաթելէն կախուելով՝ կը ցանկայ Արեւմտեան Հայաստանը վարձով տալ Թիւրքիային:

Այսպիսով, միանգամընդմիշտ պարզ ըլլայ բոլորի համար, որ Արեւմտեան Հայաստանի տեսակէտը յստակ է, ո՛չ Արեւմտեան Հայաստանը ո՛չ ալ Արցախը որպէս գոյք առեւտուրի, առք ու վաճառքի բանակցութիւններու ենթակայ պիտի չըլլայ:

Այս հարցով՝ Թիւրքիան պարտքեր ունի Արեւմտեան Հայաստանին, եւ այդ պարտքերը ամէն տարի կ՛աճին: Թիւրքիոյ պարտքերը չեն վիճարկուիր:

ԱՄՆ-ը եւ Եւրոպան ունին լաւ ձեւակերպուած իրաւական պարտաւորութիւններ եւ պարտականութիւններ հայկական տարածքներու անկախութեան խնդրով, ամէն ինչ կախուած է հայ ժողովուրդէն եւ անոր վճռականութենէն՝ իրականացնելու համար Արեւմտեան Հայաստանի, Արցախի, ուստի եւ ամբողջ Հայաստանի անկախութիւնը:

Այդ պատճառով է, որ որոշ պետութիւններու կողմէ կառավարուող ներքին ուժեր կը փորձեն բաժնել հայ հասարակութիւնը, որպէսզի ան չկարողանայ կեդրոնանալ իր գոյութեան էական խնդիրներուն վրայ, իր ինքնիշխանութեան եւ անկախութեան հիմնահացերուն վրայ:

Այդ ուժերը կը ցանկան պառակտել ոչ միայն հայ հասարակութիւնը՝ այլեւ հայկական տարածքները, հաւատալով, որ կայ քաղաքական առաջնահերթութիւն, բայց իրականութեան մէջ Արցախի հարցը կը վերաբերի Արեւմտեան Հայաստանի հարցին: Կարճ ասած՝ Հայաստանի անկախութեան հարցը անբաժանելի եւ անքակտելի է իր իրական տարածքներէն:

Մենք պէտք է հետեւողական ըլլանք, որեւէ անհատներ եւ/կամ կառոյցներ՝ որոնք կոչ կ՛ընեն կասկածի տակ դնելու Արեւմտեան Հայաստանի անխախտելի իրաւունքներն ու Հայաստան Պետութեան անբաժանելիութիւնը (այստեղ կը խօսիմ Հայաստան Պետութեան մասին, եւ ոչ միայն այսօրուայ Հայաստանի Հանրապետութեան մասին), անոնք մեր ազգի գերեզմանափորներն են, եւ հայ բնիկ ազգի համակարգուած բնաջնջման զինուած ձեռքերն են, քանի որ մենք միշտ մեր երեխաներու հեղուող արիւնով կը վճարենք:

Այնուամենայնիւ, ես աւելի շատ, եթէ ոչ առաւել շատ՝ ուշադրութիւն կը դարձնեմ հայ ժողովուրդի ձայնին եւ վճռականութեան, եւ յատկապես հայկական մարտական աշխարհին, քան որոշ դիւանագէտներու կամ քաղաքական գործիչներու յայտարարութիւններուն: Կը փափաքիմ, որ ուղերձս ճիշդ հասկցուի:

Պարզ է, մենք թոյլ չենք տար, որ որեւէ մէկը մեր փոխարէն որոշէ մեր պետութեան ապագան, մեր ազգային անվտանգութիւնը, մեր անկախութիւնը եւ մեր ինքնիշխանութիւնը, մենք օրինական ենք եւ այդ գիտենք, մենք կը յիշենք մեր երեցներու աննկարագրելի զոհաբերութիւնն ու տառապանքը, մենք պայքարող սերունդին մասը կը կազմենք եւ գիտենք, որ մեր առաքելութիւնը չէ աւարտուած:

Input your search keywords and press Enter.