Ժխտման կամ հեգնանքի արժանացած յիշատակի 100-ամեակը

ԱՐԵՒՄՏՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ — Մենք բոլորս գիտենք այս, եւ մասնաւորապէս «Խոր Լռութեան» մասին, որ Արիստիդ Բրիանի Ֆրանսական կառավարութիւնը դաւաճանած է Արեւմտեան Հայաստանին (որ կը ներառնէր նաեւ Կիլիկիան), ստորագրելով ոչ թէ միջազգային իրաւունքի համաձայնագիր՝ ինչպէս Սեւրի պայմանագիրն է, այլ 99-ամեայ (1921-2020թթ.) գաղտնի համաձայնագիր մը (չվաւերացուած), որ Միջազգային հարթակին չունի օրինականութիւն:

 

Այս Անգորայի համաձայնագիրը ստորագրուած է 1921 թ.-ի Հոկտեմբեր 20-ին Թիւրքիոյ Ազգային մեծ խորհուրդի եւ կառավարութեան Արտաքին գործերու նախարար Յուսուֆ Քեմալի (Տենգիրշենկ) եւ Ֆրանսայի կառավարութեան յատուկ ներկայացուցիչ Հենրի Ֆրանկլին Բույոնի կողմէ։ Համաձայնագիրը անմիջապէս դադրեցուց Ֆրանսայի եւ Թիւրքիոյ Մեծ ազգային ժողովի (անօրինական)  կառավարութեան միջեւ պատերազմական վիճակը:

Այն վաւերացուց Ֆրանսայի հրաժարումը Կիլիկիոյ «ազդեցութեան գօտի»-էն, զոր Ֆրանսան պաշտպօնապէս ստանձնած էր Սեւրի պայմանագիրով (Օգոստոսի 10, 1920 թ.), համապատասխան 1916թ․-ի Սայքս-Պիկոյ համաձայնագիրին։

Աւելի վաղ, Պօղոս Նուբար փաշայի հովանիին տակ անկախ Հայաստանի պաշտօնական պատուիրակութիւնը մասնակցեր էր Փարիզի խաղաղութեան խոհրդաժողովին, որուն ժամանակ դէ ֆակտօ (19.01.1920) եւ դէ յուրէ (11.05․1920 թ.) ճանչցուեր էր Արեւմտեան Հայաստանի Պետութիւնը, որ 1920 թ.-ի Օգոստոսին ստորագրուած Սեւրի պայմանագիրով կ՛ընդգրկէր նաեւ Կովկասեան Հայաստանի Հանրապետութիւնը, հռչակուած 1918 թ.-ի Մայիս 30-ին (ճանչցուաած Թիւրքիոյ կողմէ 04.06.1918 թ.):

 

Ներկայիս Արեւմտեան Հայաստանի հայերն իրենց մէկդարեայ տառապանքներու, բաժանումներու եւ ներքին երկպառակումներու դարաշրջանէն ետք թուլցած են այնքան, որ ազգի գոյութիւնը վտանգուած է, պատմութեան կեղծարարութիւններուն պատճառով անոնք նսեմացուած են՝ դրուելով մոռացութեան զոհասեղանին, նաեւ կորսնցուցած են իրենց բուն ինքութիւնը՝ սահմանափակուելով զոհի հոգեբանութեամբ։

 

2018 թ. Նոյեմբերի 11-ին 100-ամեակի տարելիցին նուիրուած արարողութիւններու շրջանակներուն՝ ներկայ էին շուրջ 80 պետութիւններու ներկայացուցիչներ, ներառեալ Գերմանիայէն եւ Թիւրքիայէն, եւ միայն մէկ պատերազմող պետութիւն՝ Արեւմտեան Հայաստանը,  չէր արժանացած այդ պատուին։

Խաղաղութիւնը չի կրնար հաստատուիլ՝ անցեալի ինչպէս ներկայի յանցագործութիւնները ժխտելով կամ անտարբերութեան մատնելով”։

Այս ամէնը կը մնայ մեր յուշերուն մէջ։ Նոյեմբերի 12-ն կ՛ըլլայ բոլոր անարդարութիւններուն դարպասը, ուստի այսօր մենք կրնանք վախնալ ամենավատէն, որ քրէական պետութիւններն իրենց կատարած յանցագործութիւններուն համար որպէս բարենիշ կը ստանան հողեր, տարածքներ, բնապաշարներ, ժառանգութիւն եւ նոյնիսկ զոհ դարձած ժողովուրդէն կենդանի ընծաներ (կանայք եւ որբեր)` առանց պատասխան տալու կամ փոխհատուցելու:

Խնդրանքս է Ֆրանսայէն՝ փոփոխել 2001 թուականի Յունուար 29-ի օրէնքը, որով ան ճանչցաց է «Այսպէս կոչուած 1915 թուի (1894-էն 1923 թուականներու) հայկական ցեղասպանութիւնը (մինչդեռ այն թրքական է եւ կատարուած է հայերու դէմ)  Արեւմտեան Հայաստանի մէջ»։

Արմենակ Աբրահաեան

Արեւմտեան Հայաստանի Ազգային խորհուրդի նախագահ

Input your search keywords and press Enter.