Միացեալ Նահանգները կը հրաժարի կռուելէ բանկային մենաշնորհներու օգտին

Սուրիայէն եւ Աֆղանիստանէն ԱՄՆ-ի զօրքերուն դուրս գալը, ինչպէս նաեւ Գեներալ Մետիսի հրաժարականը կը վկայեն համաշխարհային կարգուկանոն ստեղծելու ճանապարհէն կտրուկ շեղման մասին: ԱՄՆ-ը այլեւս չի համարուիր առաջինը տնտեսկան թէ ռազմական տեսանկիւնէն: ԱՄՆ-ը կը հրաժարի կռուի բանկային մենաշնորհներուն օգտին: Դաշինքները, որոնք անոնք կը ղեկավարեն, կը սկսին աստիճանաբար տարրալուծուիլ, իսկ նախկին դաշնակիցները կ’առանձնացնեն Ռուսաստանի եւ Չինաստանի ուժերուն աճը:

Դոնալդ Թրամփը չի ցանկար, որ իր հայրենակիցները  շարունակեն վճարել բանկային մենաշնորհներու կայսերապաշտական երազանքի իրականացման համար:

2018թ.-ի Դեկտեմբեր 19-ին Աֆղանիստանէն ԱՄՆ-ի զօրքերու մասնակի դուրսբերման, իսկ Սուրիայէն լրիւ դուրսբերման յայտարարութիւնը մեծ արձագանք ունեցաւ: Ասոր յաջորդեց Պաշտպանութեան նախարար Ջէյմս Մետիսի հրաժարականը: Ի տարբերութիւն նախագահ Թրամփի հակառակորդներու հորդորներուն, նախագահը եւ նախարարը կը յարգեն զիրար, եւ իրենց միջեւ եղած տարաձայնութիւնները ոչ թէ զօրքերու դուրսբերման կը վերաբերին, այլ անոր թէ ինչ հետեւանքներու կը հանգցնեն անոնք եւ ինչպէս պէտք է վարուլ այդ հետեւանքներուն հետ:

Յիշենք թէ ինչ պայմաններու եւ ինչ հարցերու մէջ համագործակցած են Թրափն ու Մետիսը:

Սպիտակ տուն մտնելուն պէս, Դոնալդ Թրամփը փորձեց ինքն իրեն շրջապատել երեք բարձրաստիճան զինուորականներով, որոնք ունէին բաւարար լիազօրութիւններ Զինուած ուժերու բարեփոխման համար: Սակայն Մայքլ Ֆլինը, Ջոն Քէլլին հեռացան, իսկ Ջէյմս Մետիսը հրաժարական ներկայացուց: Երեքն ալ յարգարժան եւ պատուաւոր զինուորականներ են: Անոնք երբէք ալ չեն աջակցած դեսպան Ջոն Նեգրոպոնտէի ռազմավարութեան, ահաբեկչական կազմակերպութիւններու օգնութեամբ Իրաքի մէջ քաղաքացիական պատերազմ հրահրելու վերաբերեալ: Նախագահ Թրամփի հետ անոնք որոշեր են դադրեցնել Ուաշինգտոնի աջակցութիւնը ջիհադիստներուն: Այնուամենայնիւ, անոնցմէ իւրաքանչիւրը սեփական պատկերացումն ունի աշխարհիս վրայ Միացեալ Նահանգներու դերին մասին, եւ, որպէս հետեւանք, տարաձայնութիւններ յառաջացացուցած են նախագահին հետ:

Ժամանակն է վերանայելու միջազգային յարաբերութիւնները:

Սուրիա

 

Երբ Ապրիլ ամսուն Դոնալդ Թրամփը յայտարարեց Սուրիայէն ԱՄՆ-ի զօրքերու դուրսբերման մասին, Պենտագոնը համոզեց զինք յետաձգելու այդ գործողութիւնները: Պատճառը այն չէր, որ քանի մը հազար մարդ կրնար ազդել պատերազմի արդիւնքին վրայ, այլ այն որ անոնց ներկայութիւնը հակակշիռ էր Ռուսաստանի ազդեցութեան եւ Իսրայէլի աջակցութեան:

Այնուամենայնիւ, Սուրիոյ արաբական բանակ ռուսական պաշտպանական զինամթերքի տեղափոխումը, մասնաւորապէս S-300 հրթիռային համակարգերու եւ Polyana D4M1 մատակարարումը արմատապէս ազդեցին ուժերու հաւասարակշռութեան վրայ։ ԱՄՆ-ի ռազմական ներկայութիւնը դարձեր է անարդիւնաւետ. ԱՄՆ-ի օդանաւները առանց վթարային վտանգի’ չեն կրնար աջակցիլ որեւէ ցամաքային յարձակման:

Պենտագոնը ամեն ձեւով կը փորձէ խուսափիլ բախումներէն եւ անխուսափելի պարտութենէն: Ռուսաստանը հրաժարուեր է ԱՄՆ-ին եւ Իսրայէլին տրամադրելէ Սուրիային մատակարարուող հրթիռներու գործողութեան գաղտնագիրները: Սա կը նշանակէ, որ քանի մը տարիներու արեւմտեան ամբարտաւանութենէն յետոյ, Մոսկուան հրաժարեր է Սուրիայի համատեղ վերահսկողութենէն, զոր ան ընդուներ էր դեռ 2012 թ.-ի Առաջին Ժընեւեան վեհաժողովի ժամանակ, եւ զոր Ուաշինգտոնը խախտեց քանի մը շաբաթ անց:

ասկէ բացի, Մոսկուան շատոնց ընդուներ է, որ ԱՄՆ-ի ներկայութիւնը անօրինական է Միջազգային իրաւունքի տեսանկիւնէն եւ Սուրիան ինքնապաշտպանութեան իրաւունք ունի:

Սուրիայէն դուրս գալու որոշումը բազմաթիւ հետեւանքներու հանգեցուց:

1—Կեղծ- Քուրդիստան

Սուրիոյ հիւսիս-արեւելքին քիւրդերու համար գաղութային պետութիւն ստեղծելու արեւմտեան նախագիծը չ’իրականանար: Այդ պատճառով, աւելի քիչ քիւրդեր իրենց աջակցութիւնը ցոյց կուտան, հաշուի առնելով, որ այս նուաճումը համեմատելի կ’ըլլայ 1948 թուականին հրեական ռազմական ուժերուն կողմէ Իսրայէլը միակողմանի պետութիւն հռչակելուն հետ:

Քիւրդիստանը իրաւական է միայն 1920 թուականին Սեւրի պայմանագիրի կողմէ ճանչցուած շրջանակներու մէջ, այսինքն` միայն Թիւրքիոյ սահմաններէն ներս: Մինչդեռ քանի մը շաբաթ առաջ ԱՄՆ-ը եւ Ֆրանսան  կը քննարկէին արաբական հողի վրայ կեղծ քիւրդիստան ստեղծելու հնարաւորութիւնը, իսկ զայն ղեկավարելու իրաւասութիւնը յանձնելու Ֆրանսայի նախկին արտգործնախարար Բեռնար Քուշներին:

2— Ցեբրովսկիի ռազմավարութիւնը

«Մեծ Միջին Արեւելք»-ի տարածքին վերջին տասնեօթ տարիներուն ընթացքին Պենտագոնի նախագիծը չ’իրականանար: Մշակուած ըլլալով Ծովակալ Արթուր Ցեբրովսկիի կողմէ’ նախագիծի նպատակն էր ոչնչացնել բոլոր պետական կառոյցները տարածաշրջանէն ներս, բացառութեամբ Իսրայէլի, Յորդանանի եւ Լիբանանի: Աֆղանիստանի մէջ սկսած այս ծրագիրը, որ տարածուեցաւ մինչեւ Լիբիա, դեռ կը շարունակուի եւ պիտի աւարտուի Սուրիոյ տարածքին:

Այլեւս ընդունելի չէ, որ ԱՄՆ-ի զինուած ուժերը հարկատուներու միջոցներով պայքարին համաշխարհային ֆինանսիստներու միակ ֆինանսական շահերուն համար, նոյնիսկ եթէ անոնք ԱՄՆ-ի քաղաքացիներ են:

3— ԱՄՆ-ի ռազմական գերակայութիւնը

ԱՄՆ-ի ռազմական գերակայութեան վրայ հիմնուած ետխորհրդային համաշխարհային կարգը այժմ մեռած է: Այս փաստը դժուար է ընդունիլ, բայց ան ոչինչ կը փոխէ: Ռուսաստանի Դաշնութիւնը այժմ աւելի հզօր է եւ այն փաստը, որ ռուսական զօրքերը մէկ երրորդով պակաս են քանակով, քան ԱՄՆ-ի, սա կը կասեցնէ ռուսական կայսերապաշտութեան վարկածը:

յաղթողները եւ Յաղթահարողները

Սուրիոյ դէմ պատերազմը կ’աւարտուի քանի մը ամսուայ ընթացքին, քանի որ վարձկաններ այլեւս չկան: Որոշ երկիրներու կողմէ զէնքի մատակարարումը, KKR հիմնադրամի կողմմէ յանցագործութիւնները կը շարունակուին, հարկաւոր չէ դէպքերու ընթացքի փոփոխութիւն ակնկալել:

Անկասկած, այս պատերազմի յաղթողներն են Սուրիան, Ռուսաստանը եւ Իրանը, իսկ յաղթահարողներն են 114 երկիրներ, որոնք միացեր են «Սուրիոյ բարեկամներուն»: Անոցմէ ոմանք չէին սպասեր պարտութիւն եւ չեն շտկած իրենց արտաքին քաղաքականութիւնը:  Միացեալ Արաբական Էմիրութիւնները վերջերս յայտարարեր է Դամասկոսի իր դեսպանատան գործերու վերսկսման մասին:

Միացեալ Նահանգներուն հետ հարցը շատ աւելի բարդ է: Այս պատերազմին համար ամբողջ պատասխանատվութիւնը կը գտնուի Բուշի եւ Օբամայի կառավարութեան վրայ: Անոնք ծրագրեր եւ իրականացուցեր են այդ ծրագիրը միաբեւեռ աշխարհի ստեղծման շրջանակներերէն ներս: Նախագահական թեկնածու Դոնալդ Թրամփը կը մեղադրէ այդ վարչակազմերը’ ԱՄՆ-ի քաղաքացիներուն պաշտպանել չկարողանալնուն եւ փոխարէնը բանկային մենաշնորհներու շահերուն ծառայելու մէջ: Նախագահ դառնալէ ետք, Թրամփը չդադրեցաւ պայքարիլ, ջիհադիստներուն աջակցութիւն ցոյց տալու դէմ: Այսպիսով, ան նոյնպէս պէտք է համարուի այս պատերազմի յաղթող: Թրամփը կը կարծէ, որ այժմ անհրաժեշտ է զինուած ուժերը ծառայեցնել սեփական տարածքներու պաշտպանութեան, վերջ դնելու կայսերապաշտական համակարգին եւ զարգացնելու սեփական տնտեսութիւնը:

Աֆղանիստան

Քանի մը ամիս շարունակ ԱՄՆ-ի եւ Թալիբանի միջեւ գաղտնի բանակցութիւններ կ’ընթանան Աֆղանիստանէն ամերիկեան զօրքերու դուրսբերման պայմաններուն շուրջ: Դեսպան Զալմա Խալիլզադի մասնակցութեամբ բանակցութիւններու առաջին փուլը տեղի ունեցեր է Քաթարի, իսկ երկրորդ փուլը՝ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններուն մէջ:

Նշենք, որ Աֆղանիստանի դժբախտութիւնները սկսեցան Կարտերի նախագահութեան ժամանակ: Ազգային անվտանգութեան խորհրդական Զբիգնեւ Բժեզինսկին կոչ ըրեր է «Մահմեդական եղբայրներ»-ուն եւ Իսրայէլին ահաբեկչութեան քարոզչութիւն սկսելու կոմունիստական կառավարութեան դէմ: Վախնալով, կառավարութիւնը դիմեր է խորհրդային իշխանութիւններուն` կարգապահութիւն պահպանելու նպատակով: Արդիւնքը տասնչորս տարի պատերազմն էր, որուն յաջորդեց քաղաքացիական պատերազմը, այնուհետեւ` անգլօ-ամերիկեան ներխուժումը:

Նախագահ Թրամփը կը նշէ, որ ԱՄՆ-ի ռազմական ներկայութիւնը Աֆղանիստանի համար լուծում չէ, խնդիր է:

 

Միացեալ Նահանգներու դերը աշխարհիս երեսին

 

Ապօրինաբար տեղակայուած զօրքերը դուրս բերելով Սուրիայէն, Նախագահ Թրամփը կը կատարէ նախընտրական շրջանին իր տուած խստումներէն մէկը։ Ընդհանուր առմամբ, ան դեռ պէտք է դուրս բերէ մօտ 7000 մարդ, ովքեր դեռ տարածքին են:

 

Ճիշդ այս կարեւոր հարցին անդրադարձեր է Մետիսն իր հրաժարականի նամակով։ Ան գրեր է․

«Իմ հիմնական համոզմունքներէս մէկը միշտ եղեր է այն, որ մեր ժողովուրդին ուժը պայմանաւորուած է դաշինքներու եւ համագործակցութեան միասնական եւ ամբողջական համակարգով: Եւ հակառակ այն փաստին, որ Միացեալ Նահանգները կը շարունակէ մնալ անփոխարինելի ազատ աշխարհի մէջ, մենք չենք կրնար պաշտպանել մեր շահերը եւ արդիւնաւետ կերպով կատարել այդ դերը առանց կայուն դաշինքներու պահպանման եւ առանց մեր դաշնակիցներուն հանդէպ յարգանքին:

Ինչպէս Դուք, այնպէս ալ ես, ճիշդ սկիզբէն յայտներ եմ, որ ԱՄՆ-ի զինուած ուժերը պէտք չէ ըլլան համաշխարհային ոստիկանի դերի մէջ: Անոր փոխարէն, մենք պէտք է օգտագործենք մեր ազդեցութեան բոլոր միջոցները`  ընդհանուր պաշտպանութիւն ապահովելու համար »։

Այլ կերպ ըսած, Ջէյմս Մետիսը հակասական չի վերաբերիր Աֆղանիստանէն եւ Սուրիայէն ԱՄՆ-ի զօրքերու դուրսբերման տրամաբանութեան, զինք կ’անհանգստացնեն միայն ատոր  հետեւանքները։ Պաշտպանութեան նախարարին կարծիքով Միացեալ Նահանգները պէտք է յուսադրէ իր դաշնակիցներուն` անոնց տալով տպաւորութիւն, թէ իրենք գիտեն, թէ ինչ կ’ընեն, եւ որ իրենք ամենաուժեղն են:

Այս պարագային Ջէյմս Մետիսը հադէս կուգայ որպէս զինուորական: Ան գիտէ, որ առանց դաշնակիցներու ազգը չի կրնար գոյութիւն ունենալ: Դոնալդ Թրամփն ալ իր հերթին հանդէս կուգայ որաէս ղեկավար:  Ան պէտք է առաջին հերթին կարգուկանոն սահմանէ, որպէսզի կանխէ իր ձեռնարկութեան կործանումը։

Input your search keywords and press Enter.