Վճիռի մը 35-ամեակը — Ժողովուրդներու մնայուն դատարանը

ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ — Սխալած չենք ըլլար եթէ ըսենք, թէ՝ Արեւմտահայաստանի հողային դատին տիրութիւն ընելու նախաձեռնումը՝ թէեւ աւելի դժուար, շատ աւելի կարեւոր ու հրամայական է քան՝ Հայոց Ցեղասպանութեան լոկ բարոյական ու սոսկ պղատոնական շրթնական ճանաչումին աղաչական պահանջումը։

 

Նոյնպէս, սխալած չենք ըլլար եթէ ըսենք, թէ՝ Հայոց Ցեղասպանութեան շրթնային ճանաչումը աղերսելու համար թափուած ջանքերը ժամանակի կորուստ են եւ ի զուր վատնուած ջանքեր, քանի որ այդպիսի ճանաչումները միայն կը նշանակեն. «Այո՛, եղեր է ցեղասպանութիւն. կը ցաւակցինք, իրաւունք ունիք, բայց՝ եւ առնելիք չունիք»։ Այս չէ՞ վախճանական իմաստը 1987 թուի Եւրոխորհրդարանի ճանաչումին…։ Իմաստալից ճանաչումներ են միայն՝ Վենեզուելլայի, Ռուսաստանի, Կիպրոսի եւ Զուիցերիոյ ճանաչումները, որոնք կը դատապարտեն եւ հատուցում կը պահանջեն…։

Հետեւաբար, Արեւելահայաստանի նախագահը՝ Արմէն Սարգսեան, աններելի եւ ձրի զիջում մը կատարած է, երբ զուիցերիական պետական պատկերասփիւռին յայտարարած է, թէ՝ ինք իբրեւ «Հայաստանի նախագահ», պատրաստ է Էրտողանին ըսելու. «Մեր ներումը՝ միայն կը յաջորդէ Ձեր ճանաչումին…»։ Սակայն Էրտողան չի հաւատար Արմէն Սարգսեանի այս խոստումին լրջութեան, քանի որ իր վախը միայն Հայ Սփիւռքէն է՝ Տարագիր Արեւմտահայութենէն, որ վիժեցուց Սերժի ստորագրած փրոթոքոլները։ Նոյն վախճանը կ’ունենայ նաեւ Արմէնի խոստումը, քանի որ՝ ան միայն Արեւելահայաստանի նախագահն է, եւ ոչ թէ համահայութեան կամ պատմական «Հայաստան»ի, որուն մեծագոյն մասը Արեւմտահայաստանն է։ Նաեւ՝ Արեւմտահայութիւնը, եւ առնուազն՝ Տարագիր Արեւմտահայութիւնը, իրեն լիազօրութիւն չէ տուած նման աններելի եւ ձրի ներում շնորհելու զաւթիչ Թուրքիոյ։ (Սուրիոյ անփորձ նախագահը՝ Պաշշար Ասատ, աններելի եւ ձրի բնականոնացումը ընդունեց Թուրքիոյ հետ, մոռացութեան տալով Իսկենտէրունի զաւթումը Թուրքիոյ կողմէ։ Էրտողան գլխաւոր դերակատարը եղաւ Սուրիոյ դէմ շղթայազերծուած համաշխարհային իմփերիալիստական պատերազմին)։ Ներկայի պետութեան իշխանաւորները իրաւունք չունին խօսելու համայն Հայութեան անունով։ Ասիկա անոնց սահմանազանցութեան ախտն է…։

  • • •

Մեր հողային դատին տեսանկիւնէն, 2019 թուականը ունի մեծ կարեւորութիւն, քանի որ 35-ամեակն է՝ ոչ միայն Ժողովուրդներու Մնայուն Դատարանի վճիռներէն մէկուն, այլեւ՝ Վենետիկի Միջազգային Սիմփոզիումի եզրակացութիւններուն, որոնց տուն տուաւ եւ հիմնաքարը հանդիսացաւ՝ ՄԱԿ-ի հովանաւորութեամբ, 4 Յուլիս 1976 թուին Ալճերիոյ մայրաքաղաքին մէջ գումարուած Միջազգային Վեհաժողովէն բխած Մարդու Իրաւանց Տիեզերական Հռչակագիրին կարեւորութիւնը ունեցող Ժողովուրդներու Իրաւանց Տիեզերական Հռչակագիրը, որուն 43-րդ տարեդարձն է 2019 տարին, եւ որուն Յօդ. 3-րդը կ’ըսէ. «Ամէն ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ որ արտաքսուած է իր հայրենիքէն՝ իրաւունքը ունի հոն վերադառնալու»։

Ուրեմն, Միջազգային Հանրային Իրաւունքին մէջ կարեւոր հարց մըն էր այն, թէ Տարագիր Արեւմտահայութեան աշխարհացրիւ  եւ բազմահպատակ բեկորները կարելի՞ է ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ համարել, որպէսզի օգտուին այս Յօդ. 3-րդի տրամադրութենէն։

Պերթրանտ Ռասելի Ի Խնդիր Խաղաղութեան եւ Արդարութեան Միջազգային Հիմնարկին Փարիզի մէջ հիմնած Ժողովուրդներու Մնայուն Դատարանը, 1984 թուի Ապրիլ 13-16, քննարկեց Հայ Հողային Դատինտ թղթածրարը եւ արձակեց իր եզրափակիչ վճիռը, թէ՝ այո՛, այդ բեկորները կը կազմեն ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ մը, եւ կրնան օգտուիլ Ժողովուրդներու Իրաւանց Տիեզերական Հռչակագրի Յօդ. 3-րդէն, հիմնուելով նաեւ այս Հռչակագրի միւս բոլոր յօդուածներու տրամադրութեանց վրայ։

(Ֆրանսագիր հայագէտ Փրոֆ. Տիգրան Գույումճեան, Սորպոնի համալսարանի դահլիճին մէջ նստած դատարանին հայթայթած էր Արեւմտահայաստանի տարածքին վրայ կառուցուած հայկական ճարտարապետական կոթողներու ալպոմներ, հրատարակուած Վենետիկի մէջ, Փրոֆ. Ալփակօ Նովելլօ մասնագէտին չափագրութիւններուն եւ գնահատումներուն հետ միասին)։

Սակայն, որպէսզի այս դատարանին վճիռը կամայական ու կողմնակալ չնկատուի Թուրքիոյ կողմէ (որ հրաւիրուած էր քննարկումներուն բայց բացակայած), դատարանը քննարկած էր Թուրքիոյ պետութեան եւ պատմաբաններուն կողմէ հրատարակուած բոլոր հակապատճառաբանութիւնները։ Հետեւաբար, 1984 թուի Հոկտեմբերին, Լելիօ Պասսօ Ի Խնդիր Ժողովուրդներու Ազատագրութեան Միջազգային Հիմնարկը Վենետիկի մէջ կազմակերպեց  Միջազգային Սիմփոզիում մը, որուն մասնակցեցան շուրջ 20 իրաւագէտներ, դատաւորներ, պատմագէտներ եւ պետական պաշտօնատարներ ու ցեղասպանագէտներ, որոնց շարքին նաեւ հայ մասնագէտներ՝ Մեթր Դոկտ. Ռուբէն Պօղոսեան, Ռոնալտ Սիւնի, Անահիտ Տէր Մինասեան, Պայքար Սվազլեան եւ Օշին Քէշիշեան։ (Այս հինգէն երեքը՝ Մեթր Դոկտ. Ռուբէն Պօղոսեան, Օշին Քէշիշեան եւ Պայքար Սվազլեան, ՏԱՀՔ-ի Ծրագրին յարող մտաւորականներէն էին։ Մեթր Դոկտ. Ռուբէն Պօղոսեան ոչ միայն գործօն մասնակցութիւն բերաւ քննարկումներուն, այլեւ՝ սիմփոզիումի նիւթերը ամփոփեց ու խմբագրեց հատորի մը մէջ՝ “Les Arméniens: Le Visage d’un Peuple” վերնագրով, որ 1985 թուին հրատարակուեցաւ Պէյրութի Altapress տպարանէն, Վիոլէթ Ճեպեճեան Գրադարանին կողմէ, որովհետեւ գիւտարար ակնաբոյժ Ռոպեր Ճեպեճեան եւ ՏԱՀՔ-ի Ծրագրին յարող աւագ մտաւորականն էր)։ Օտարազգիներէն յիշենք մասնաւորաբար Սալվաթորէ Սէնէսէն՝ նախագահը Լելիօ Պասսօ Ժողովուրդներու Ազատագրութեան Ի Խնդիր Միջազգային Հիմնարկի, Ճօ Վերհէօվէնը՝ դասախօս Պելճիքայի Լուվէնի Կաթողիկէ Համալսարանի Իրաւագիտութեան Ֆաքիւլթէի, Հռոմի Պետական Խորհուրդի նախագահ Ճիորճիօ Վերչելլին, Փարիզի Պետական Խորհուրդի նախագահ Ֆրանսուա Ռիկօն եւ Իվ Թերնոնը։ Այս սիմփոզիումի առաջադրանքն էր՝ առաւել եւս հիմնաւորել արեւմտահայ տարագիր բեկորները ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ համարող վճիռը, Միջազգային Հանրային Իրաւունքի սկզբունքներուն համաձայն։

Սիմփոզիումը եկաւ այն եզրակացութեան, թէ՝ Միջազգային Հանրային Իրաւունքը կը պահանջէ որ այս բեկորները լրացնեն չորս պատմամշակութային եւ մէկ կազմակերպչական նախապայմաններ, եւ թէ՝ արդէն այդ բեկորները կը լրացնեն պատմամշակութային չորս նախապայմանները, եւ կը մնայ միայն կազմակերպչական նախապայմանին լրացումը։ Այսինքն՝ ստեղծումը կառոյցի մը, որ կը ներկայացնէ Տարագիր Արեւմտահայութիւնը, ըլլալով անոր կեդրոնական, ներկայացուցչական (ԸՆՏՐՈՎԻ) եւ իրաւական միակ լիազօր կառոյցը։ Այսպիսի կառոյցն է միայն, որ կ’ունենայ միջազգային  իրաւական անձնաւորութեան կարգավիճակ, դառնալով ենթակայ (sujet) Միջազգային Հանրային Իրաւունքին, եւ լսելին ու ընդունելին՝ միջազգային ատեաններու առջեւ։ (Յիշեցնենք, թէ՝ Միջազգային Հանրային Իրաւունքին մէջ, հին ժամանակ, տիրական էր պետութենապաշտ ուղղութիւնը, որ միմիայն պետութիւններուն կու տար ենթակայի կարգավիճակ, ոչ՝ ժողովուրդներուն։ Եւ պետականազուրկ ժողովուրդը չի կրնար ներկայանալ միջազգային ատեաններու առջեւ, եւ՝ ընդունելի ու լսելի ըլլալ)։

Տարագիր Արեւմտահայութեան Համասփիւռքեան Քոնկրէսը (ՏԱՀՔ) ա’յս պահանջուած կառոյցն է, որուն պիտի անդրադառնանք քիչ անդին։

Սիմփոզիումը՝ պահանջուած չորս պատմամշակութային նախապայմանները լրացուած համարած է, հետեւեալ փաստերուն վրայ հիմնուելով.

  1. Տարագիր արեւմտահայերը կը խօսին ու կը գրեն իրենց ուրոյն նոյն մայրենի լեզուով. ունին ապրող ուրոյն գրականութիւն եւ մշակոյթ հայկական։
  2. Բոլորը ունին այն համոզումը թէ իրենք կը պատկանին նոյն ինքնուրոյն ժողովուրդին, որ տարբեր է միւս ժողովուրդներէն։
  3. Ունեցած են դարեր տեւած պատմական նոյն հայրենիքը, որ ինքնութենական է՝ անբաժանելի բաղադրիչներէն մէկը իրենց ուրոյն ինքնութեան։

4) Բոլորը ունին միեւնոյն պատմական յիշողութիւնը։

Այս պատմամշակութային չորս նախապայմանները ցոյց կու տան, թէ՝ Հայապահպանումի աշխատանքը բազմաճիւղ է, եւ՝ բազմաճակատ պայքար ու ջանք կ’ենթադրէ՝ լեզուի, գրականութեան, մշակոյթի ու պատմական յիշողութեան ալ ճակատներուն վրայ։ Այս վերջինին կիզակէտը հայրենիքն է, որ համապարփակ ինքնութենական ազդակ մըն է, առանց որուն մարդու մը ինքնութիւնը պակասաւոր, անհայր կը մնայ։ Եւ ուրեմն՝ հայու ինքնութեան անհայրացումն է՝  Արեւմտահայաստանի մոռացումը Տարագիր Արեւմտահայութեան կողմէ։ Իսկ կազմակերպչական նախապայմանը կը պահանջէ՝ գործնապէս չմոռնալ հայրենիքը ու պայքարիլ անոր վերականգնումին համար։

Ալճերի Հռչակագրին, Մնայուն Դատարանի Վճիռին եւ Սիմփոզիումի եզրակացութեան մէջ՝ ուշագրաւ է այն, որ այս երեք վաւերաթուղթերը կը խօսին «ժողովուրդ»ի եւ «հայրենիք»ի մասին միայն… անտեսելով՝ «պետութիւն»ը… եւ՝ պետականազուրկ ժողովուրդին կու տան միջազգային իրաւական անձնաւորութեան կարգավիճակ (personne juridique internationale), եւ ուրեմն՝ ենթակայ (sujet) Միջազգային Հանրային Իրաւունքի։ Ինչ որ դրական եւ յառաջդիմական ժողովրդապաշտ ուղղութեամբ յեղաշրջում մըն է նախկին պետութենապաշտ (դրամատիրական) ուղղութենէն, որ պետականազուրկ ժողովուրդը չէր ճանչնար որպէս ենթակայ միջազգային իրաւունքի, ուր պետականազուրկ ժողովուրդը՝ յաւերժ զրկուած կը մնար իր հողին վերադառնալու անկապտելի իրաւունքէն։

Այս ժողովրդապաշտ յեղաշրջումին ռահվիրաներն էին (գրեթէ միաժամանակ)՝ Վուտրօ Ուիլսոնը (իր ծանօթ «14 կէտեր»ու 12-րդով) եւ Վլատիմիր Իլիչ Լենինը։ Ասոնք առաջինը եղան ճանչնալու ժողովուրդներու ազատ ինքնորոշման իրաւունքը, ինչ որ պետականութենէ զրկուած ժողովուրդներուն իրաւունքը կու տայ վերականգնելու իրենց կորսնցուցած պետութիւնը։ Հետեւաբար, այս յեղաշրջումը մեծագոյն նպաստն է մեր Հողային Դատին…։

Այս յեղաշրջումին շնորհիւ է, որ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան (ՄԱԿ) Հռչակագիրը կը սկսի հետեւեալ բառերով. “Nous peuples…” («Մենք ժողովուրդներս…»)։ Այսինքն, կը խօսի ոչ թէ պետութիւններու, այլ՝ ժողովուրդներու անունով։

Նոյնպէս՝ 20-րդ դարի 60-70-ականներուն, տասնեակներով նախկին գաղութներ եւ կիսագաղութներ, ազատագրուեցան գաղթատիրական լուծէն եւ վերականգնեցին իրենց պետութիւնները եւ անդամ դարձան ՄԱԿ-ի, անոր նախկին անդամներու 53 թիւը բարձրացնելով 100-է աւելիին…։

Արդ, այս ժողովրդապաշտ յեղաշրջումէն կարենալ օգտուելու կազմակերպչական նախապայմանին՝ Տարագիր Արեւմտահայութեան Համասփիւռքեան Քոնկրէսի կառոյցին ստեղծումը հրամայականն է Հայ Հողային Դատի կարելի հետապնդումին՝ Միջազգային Հանրային Իրաւունքին համաձայն։ այս հրամայականը ոչ վիճարկելի է եւ ոչ ալ սակարկելի, համահայկականութեան ոգին ունեցող, եւ՝ Միջազգային Հանրային Իրաւունքին գիտակից ոեւէ հայու եւ կուսակցութեան պարագաներուն։ Ոչ մէկ ուրիշ հայկական կազմակերպութիւն, հիմնարկ, հաստատութիւն կամ պետութիւն լիազօրութիւնը չունի Հայ Հողային Դատը հետապնդելու՝ Տարագիր Արեւմտահայութեան անունով, այնքան ատեն որ ստեղծուած չէ Տարագիր Արեւմտահայութեան կեդրոնական, ներկայացուցչական (ընտրովի) եւ միակ լիազօր կառոյցը։

Լիբանանահայ Գրական Շրջանակը, որ այսօր բոլորած է իր գոյառումին 70 տարիները, վերջին երեսուն տարիներուն որդեգրած ըլլալով ՏԱՀՔ-ի Ծրագիրը, հետեւողականօրէն քարոզեց զայդ՝ հատորներով, յօդուածներով, հարցախոյզերով եւ հրապարակային դասախօսութիւններով եւ բազմաձայն զրոյցներով (Պէյրութի, Հալէպի եւ Դամասկոսի մէջ), սպասելով՝ որ համահայկականութեան ոգին ու իրաւաքաղաքագիտական միտքը զարթնին բոլոր կենսունակ ուժերուն մօտ անխտիր, որպէսզի համահայկականօրէն ձեռնարկենք պահանջուած ու հրամայական դարձած այս Ծրագրի ստեղծումին։ Բայց մեր երեսնամեայ քարոզչութիւնը մնաց ձայն բարբառոյ յանապատի։ Եւ մենք չկազմեցինք նոյնիսկ նախաձեռնող մարմին մը՝ մեր ձեռնհաս մտաւորականներէն խումբի մը անունով, որպէսզի այդ մարմինը չունենար մասնայատուկ քաղաքական գոյն մը։ Քանի որ, Ծրագրին յարող մեր մտաւորականները՝ մեծագոյն մասով, ունէին Ձախ թեքում… ինչ որ կրնար գրգռել Ձախին հանդէպ գերզգայուն ուժերը, եւ անոնք կրնային պոյքոթել Ծրագիրը, մեր անմիաբանութեան, հատուածականութեան եւ մենատիրութեան քրոնիկ հիւանդութեան բերումով…։ Ծրագրին յարող մտաւորականներէն էին օրինակ՝ Մեթր Գ. Տէրտէրեան, Մեթր Դոկտ. Ռուբէն Պօղոսեան, Վարուժան Սալաթեան, բժշկապետ գիւտարար ակնաբոյժ Ռ. Ճեպեճեան, սրտաբան բանաստեղծ Գէորգ Թեմիզեան, բանաստեղծներ՝ Վահէ-Վահեան, Գալուստ Խանենց, Յակոբ Սարգիսեան, արձակագիր Գէորգ Աճեմեան, Անդրանիկ Արարատ, Արմէն Դարեան եւ Սարգիս Վահագն, ջրաելեկտրագէտ Նուպար Մարթայեան, Դոկտ. Փրոֆ. Արամայիս Միրզախանեան, գեղանկարիչ, երգիչ եւ երաժշտագէտ Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեան, թատերագէտ, սինեմագէտ եւ Շեքսպիրագէտ Փրոֆ. Յովհաննէս Փիլիկեան, պատմագէտ Դոկտ. Արթիւր Պէյլէրեան, Դոկտ. Ժերար Քոչարեան եւ Դոկտ. Մարտիրոս Գուշաքճեան, Հայր Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Բժ. Եսայի Աղպաշեան, հասարակական գործիչներ՝ երգիծագիր, խմբագիր եւ թարգմանիչ Յովհաննէս Աղպաշեան, խմբագիրներ՝ Յակոբ Պօղոսեան, Օշին Քէշիշեան եւ Պայքար Սվազլեան, Միշէլ Գաշգաշեան, Յարութիւն Ոսկերիչեան, Բիւզանդ Արապեան եւ ուրիշներ։

ՏԱՀՔ-ի կողմնակից մտաւորականները ի զուր սպասեցին սկսելու համար ընդհանուրին կողմէ, ուրիշներ՝ սկսան մասնակիէն հասնելու համար ընդհանուրին՝ իրականացնելու ՏԱՀՔ-ի նոյն Ծրագիրը՝ աւելի գործնապաշտ, իրաւաքաղաքական տեսլականով։ Ասոնք եղան նախաձեռնող իրաւատէրներ, եւ չեղան՝ աղաչող պահանջատէրներ…։ Ասոնք՝ 2004 թուականին կազմեցին Արեւմտահայաստանի Ազգային Խորհուրդ, որպէս առաջին բջիջը Արեւմտեան Հայաստանի 1920 թուին ճանչցուած եւ իրաւականօրէն շարունակուող պետութեան։ 2007 թուին անդամագրուեցան ՄԱԿ-ի Բնիկ Ժողովուրդներու Իրաւանց Փորձագիտական Յանձնաժողովին։ 2014 թուին, շուրջ 20,000 քաղաքացիներու ձայներով ընտրեցին այս պետութեան առաջին խորհրդարանը՝ 64 երեսփոխաններով կազմուած, որոնք կը ներկայացնեն 10 արեւմտահայ համայնքներ՝ եօթը Սփիւռքի գաղթօճախներէն եւ երեքը՝ բռնագրաւեալ Արեւմտահայաստանէն…։ Այս առաջին խորհրդարանը ընտրեց նախագահ եւ վստահութեան քուէ տուաւ առաջին կառավարութեան՝ 12 նախարարներէ կազմուած։ 2018 թ. Դեկտեմբեր 8-ին պիտի աւարտի երկրորդ խորհրդարանի ընտրութիւնը՝ 75 երեսփոխաններէ բաղկացած, որուն քուէարկող քաղաքացիներուն թիւը բարձրացած պիտի ըլլայ, ըստ պատասխանատուներու հաւաստիացումին։ Եթէ ցարդ քնացող տարագիրները արթննան… եւ գիտակցին իրենց տարագրեալի եւ հայրենազրկեալի վիճակին։ Բայց տողերս գրողին տակաւ յայտնի չէ այդ թիւը։ Արեւմտահայաստանի իրաւականօրէն շարունակուող այս պետութեան ներկայի նախագահն է Արմենակ Աբրահամեան (որ Պէյրութի Հայկազեան Համալսարանին մէջ տուաւ դասախօսութիւն մը), իսկ վարչապետը՝ Գառնիկ Սարգիսեան։ Ասոնք կրնան փոխուիլ այս երկրորդ ընտրութենէն յետոյ։

Արեւմտահայաստանի այս իրաւականօրէն շարունակուող պետութիւնը ստեղծած է պետական սաղմնային կառոյցներ, ունի սահմանադրութիւն եւ սահմանադրական խորհուրդ, «Հայրենիք» անունով պաշտօնաթերթ, Երեւանի մէջ պատկերասփիւռի կայան ու բազմաթիւ հրատարակութիւններ, որոնք կը բովանդակեն իր բոլոր հրամանագրերը, որոշումնագրերն ու հռչակագրերը։

Տակաւին, վարչապետ Գառնիկ Սարգիսեան նախաձեռնած եւ իրականացուցած է Կիլիկիոյ Ազգային Խորհուրդին կազմութիւնը, որուն կը մասնակցին բոլոր կիլիկեցի հայ, արաբ եւ սուրիանի կազմակերպութիւնները, որոնք 2018 թուի Հոկտեմբեր 28-ին հրապարակեցին յատուկ հռչակագիր մը։ Կիլիկիոյ Ազգային Խորհուրդի նախագահ ընտրուած է Գառնիկ Սարգիսեան։ Տողերուս հեղինակը տեղեակ է, թէ՝ այս հռչակագիրը արձագանգ գտած է շարք մը արաբական կայքէջերու վրայ, Դամասկոս անտարբեր չէ, եւ՝ Ղովմի Սուրի եւ կարգ մը սուրիական կազմակերպութիւններ դիմած են անդամակցելու այս խորհուրդին։ Բանակցութիւնները լաւ ընթացքով տեղի կ’ունենան Պէյրութի մէջ։

Այս զարթօնքը կը վկայէ, թէ՝ 2019-2020 տարիները պատմական պիտի ըլլան Հայ Հողային Դատին համար, նկատի ունենալով՝ որ ասոնք կը զուգադիպին Փարիզի Վերսայի Խաղաղութեան Վեհաժողովին, Վուտրօ Ուիլսոնի Իրաւարար Վճիռին եւ Արեւմտեան Հայաստանի պետութեան անկախութեան ճանաչումին 100-րդ տարեդարձին։ Նաեւ անոր համար, որ ԱՄՆ-ի Ազգային Ապահովութեան Խորհուրդի գծով նախագահ Թրամփի խորհրդական Ճոն Պոլթըն, Երեւան այցելութեան առիթով, Նիկոլ Փաշինեանին յիշեցուցած է թէ՝ Հայաստանի եւ Հայութեան համար պատմական նպաստաւոր ժամանակներու մէջ կը գտնուիք, եւ ԱՄՆ-ը առաջնահերթ կը համարէ հայ-ամերիկեան յարաբերութիւններու զարգացումն ու խորացումը…։ Բնական է որ Պոլթըն կը հետապնդէ ԱՄՆ-ի շահերը։ Սակայն հայ-ամերիկեան յարաբերութիւններու զարգացումն ու խորացումը, եթէ՝ առաջնահերթութիւն է ԱՄՆ-ի համար, ԱՄՆ-ը մեր հողային դատին ի նպաստ ինչ դրական կեցուածքներով պիտի շահագրգռէ Հայութիւնը, եթէ Արեւելահայաստանի իշխանաւորները շարունակեն անտեսել մեր հողային դատը եւ չուզեն օգտուիլ ԱՄՆ-Թուրքիա ներկայի հեռացումէն…։

Տողերուս հեղինակը, այս գրութեան մէջ շուտիկութիւնը պիտի չընէ իր գուշակած զարգացումները բացայայտելու, կամ՝ պիտի չխօսի իր ցանկատեսութիւններուն մասին, սակայն կ’ուզէ ընթերցողներուն  ուշադրութիւնը հրաւիրել հետեւեալ երկու ստոյգ տեղեկութիւններուն վրայ.

ա) Թրամփ-Փութին գաղտնի համաձայնութիւններ կան։

բ) Արեւմտահայաստանի շարունակուող պետութեան նախագահը շնորհաւորած է Թրամփի վերջին ելոյթը ՄԱԿ-ի Ընդհանուր Ժողովի բեմէն, եւ յոյս յայտնած է որ ԱՄՆ-ի ներկայ նախագահը կը պահանջէ ԱՄՆ-ի մէկ դար առաջուան նախագահին՝ Վուտրօ Ուիլսոնի արձակած իրաւարար վճիռին գործադրութիւնը… քանի որ Ուիլսոն այդ վճիռը արձակած է ԱՄՆ-ի նախագահի հանգամանքով, եւ՝ վճիռը հաստատուած է ԱՄՆ-ի պետական դրոշմով եւ գերբով…։

 

ՄԵԹՐ Գ. ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ

Պէյրութ

29 Նոյեմբեր 2018

Input your search keywords and press Enter.