Բարոյեական զեկոյց

     Աւարտուեցաւ 2018 թուականը: Այն բացառիկ տարի էր, քանի որ  նշանաւորուեցաւ բազմաթիւ իրողութիւններով՝ մասնաւորապէս, 1914-1918 թուականներու պատերազմի, 1918 թ.-ի Նոյեմբեր 11-ի զինադադարի 100-ամեակի յիշատակներուն նուիրուած արարողութիւններով: Այն անսպասելի ազգային հաղորդակցութեան օրինակ էր, որուն իրնեց մասնակցութիւնն ունեցան բոլոր սերունդները:

   Բազմաթիւ ընտանիքներ նկուղներէն կամ ձեղնահարկերերէն ազատուած են, մեծ հօր գլխարկը, լուսանկարները՝ հպարտ իր մորթեղէն հանդերձանքով, նրբօրէն փորագրուած զարդարկղներու պատեաններով, լուցիչ-հրահաններով եւ այլ յուշանուէրներով՝ որոնք կարելի է ցուցադրել դպրոցներու, աւաններու եւ շրջակայքի ցուցասրահներէն ներս։

  Յուշարձանները վերականգնուեր եւ վերադարձուեր են երեխաներուն, որպէսզի անոնք իրենց սիրելի անձի մը անունը գտնեն այնտեղ: Ընկերակցութիւնները, դպրոցները, բոլորն ալ մասնակցած են այս գործին, որպէսզի եկող 4 տարիները դարձնեն մեր երեցներու յիշատակին նուիրուած տարիներ, եւ վերարծարծեն անոնց հայրենասիրութիւնը, որը շատ անգամ ծածուկ էր: Այդպիսով հնարաւոր կը դառնար ներկայ գտնուիլ այդ սարսափելի պատերազմի յիշատակին, որ կոչուած է «ՄԵԾ ՊԱՏԵՐԱԶՄ»:

  Այդ պատերազմը Եռակ Անտանտի (Ֆրանսա, Միացեալ Թագաւորութիւն, Ռուսաստանի կայսրութիւն) հակադարձումն էր Եռեակ Դաշնութեան (Գերմանական, Աւստրո-Հունգարական եւ Օսմանեան կայսրութիւններուն):

 Սակայն ձգտելով այս յիշատակութիւնները կեդրոնացնել միայն Ֆրանկօ-Գերմանական Արեւմտեան ճակատին՝ մենք մասամբ անտեսած կ՛ըլլանք բոլոր միւս ճակատները: Յատկապէս Իտալօ-Աւստրօ-Հունգարական ճակատը, Գերմանօ-ռուսական արեւելեան ճակատը, քանի որ իւրաքանչիւր Գերմանական յարձակման դէպի արեւմուտք՝ ռուսական աջակցութիւն կ՛ըլլար արեւելքէն, որն ալ կը չէզոքացնէր արեւմուտքի վրայ եղած յարձակումը: Կար նաեւ Կովկասեան ռուս-օսմանեան ճակատն ալ, որուն հետեւանքով Թիւրքիոյ կառավարութիւնը ամբողջ ժողովուրդ մը ոչնչացուց, որն էր Օսմանեան կայսրութեան տարածքին գտնուող Արեւմտեան Հայաստանի Հայ ժողովուրդը: Սա քսաներորդ դարու առաջին ցեղասպանութիւնն էր։

    Պէտք է իմանալ, որ Հայ կամաւորներու մեծ բազմութիւն մը պատերազմեցաւ Ռուսական ճակատի վրայ։ Վերջապէս Ֆրանկօ-Բրիտանական Պաղեստինեան ճակատն ալ կար Օսմանցիներուն դէմ, ուր Հայ կամաւորներու մեծ քանակ մը Հայկական Լէգիոնի կազմին մէջ պատերազմեցաւ Ֆրանսական զօրքի կողքին։

       Հայերը կը գտնուէին Դաշնակիցներու ճամբարէն ներս, ուստի եւ յաղթողներու շարքին էին: Անոնք յոյսն ու իրաւունքն ունէին որոշակի ճանաչման: Յետոյ կը տեսնենք անոնց հիասթափութիւնները:

      Արդիւնքները․- 10 միլիոն մահ, եւ եթէ աւելցնենք քաղաքացիական անձերը՝ կարելի է գրեթէ կրկնապատկել մահացածներուն քանակը, որոնք կը կազմեն մոտ 19 միլիոն, այսինքն 9 միլիոն քաղաքացի, որոնցմէ մէկ եւ կէս միլիոնը հայեր էին, որոնք կը կազմեն բնակչութեան  երկու երրորդը, եւ քաղաքացիական զոհերու գրեթէ 17 տոկոսը:

  Մեր Վետերան Մարտիկներու Ընկերակցութիւնը ներկայ գտնուած է Ֆրանսացի մարտիրոսներու յիշատակին նուիրուած բոլոր արարողութիւններուն Կոտ դ՛Ազուրի մէջ, ինչպէս նաեւ յիշատակին Հայ ժողովուրդի, որն անհետացեր է իր Նախնիներու Տարածքէն:

       Այս պատերազմի 100-ամեակի շրջանակներէն ներս, 2018 թ.-ի Նոյեմբեր 11-ին Փարիզի մէջ ներկայ էին շուրջ 80 պետութիւններու ներկայացուցիչներ, ներառեալ Գերմանիոյ․․․ եւ Թիւրքիոյ:

      Անշուշտ Թուրքիոյ նախագահ Էրդողանը՝ հանգամանքներու բերումով «Նոր դաշնակիցը», արժանացեր էր ֆրանսացի իր գործընկերոջ յատուկ ուշադրութեան: Ան Նոյեմբերի 10-ին Օրսայ Թանգարանէն ներս պատուոյ ճաշի սեղանին ալ հրաւիրուած էր: Ան նաեւ յաջորդ օրը տեղ գրաւեր էր պատուոյ ամպիոնի առաջին շարքին, որ վերապահուած էր 80 պետութիւններու եւ կառավարութիւններու ղեկավարներուն համար, Յաղթանակի Կամարին տակ։

       Ինչի՞ կը սպասէր նախագահ Մակրոնը։

       Յարգանքի այս գեղեցիկ դրուագներուն՝ Թիւրքիոյ նախագահը Ֆրանսայի իր գործընկերոջ ճառախօսութեան պատասխանեց մրափով մը, անկասկած ցոյց տալու համար, որ Թիւրքիան կրնայ քնանալ իր երկու ականջներով, քանի որ ոչ ոք կը պատրաստուէր զինք պատասխանատւութեան ենթարկելու Հայոց դէմ կատարուած Ցեղասպանութեան համար:

     Միայն մէկ դաշնակից պատերազմող պետութիւն եւ «իրական դաշնակից»՝ Արեւմտեան Հայաստանը պատուոյ չարժանացաւ հարիւրամեակի արարողութեան մասնակցելու։ Աւելի քան 1.5 միլիոն հայերուն յիշատակը լիովին բորբոքուած էր, եւ Պաղեստինի մէջ Ֆրանսայի հետ կռուող Հայկական Լէգիոնի կամաւորները իրական ճնշման ենթարկուած էին: Սա Միջազգային յարաբերութիւններուն մէջ ծաղրանքի միասնական յաղթանակն էր:

        

   Ինչ կրնանք մտածել Ֆրանսայի նախագահին մասին, երբ ան Չադի մէջ կ՛ըսէ. «Դաշնակից ըլլալը  ուս ուսի պայքարիլն է», իսկ աւելի ուշ, ամերիկացիներու դուրս բերումը Սուրիայէն՝ որակեց «Դաշնակիցը պէտք է յուսալի ըլլայ»:

     

  Ի՞նչ ծաղրանք է դասեր տալը՝ մինչ ան ինքը նստեր է զոհերու իրաւունքներուն վրայ, անտեսելով իր իրական Դաշնակիցներուն, Հայկական Լէգիոնի կամաւորներուն, որոնք  Պաղեստինի մէջ պայքարեցան Ֆրանսայի կողքին:

     Մենք շատ լաւ կը տեսնենք մեր քանի մը ղեկավարներու կրկնակի խաղը:       

     Ապագան ցոյց կուտայ, եթէ Ֆրանսան հասունանայ։

Ժան ՂԱԶԱՐՈՍԵԱՆ

Արեւմտեան Հայաստանի Պատգամաւոր

Ֆրանսայի Հայկակկան Ծագումով Վետերան Մարտիկներու եւ Դիմադրողներու Ընկերակցութեան Նախագահ

 

Input your search keywords and press Enter.