ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ – Ըստ Երեւանեան մամուլին, վարչապետ Նիկոլ ՓԱՇԻՆԵԱՆԸ Corriere della Sera-ին վերջերս տուած հարցազրոյցին ըսեր է, որ Հայաստանը պատրաստ է վերականգնելու դիւանագիտական յարաբերութիւնները Թիւրքիոյ հետ՝ առանց նախապայմաններու:

«Մենք ըսած ենք, եւ կը կրկնեմ, որ մենք պատրաստ ենք վերականգնելու դիւանագիտական յարաբերութիւնները Թիւրքիոյ հետ առանց նախապայմաններու: «Հայոց դէմ կատարուած ցեղասպանութեան» միջազգային ճանաչումը նախապայման չէ Թիւրքիոյ հետ դիւանագիտական յարաբերութիւնները վերականգնելու համար: Այս ճանաչումը շատ կարեւոր գործընթաց է, անհրաժեշտ է ոչ միայն անոնց հետ մեր յարաբերութիւններուն համար, այլեւ ինչպէս արդէն նշեցի, առհասարակ ցեղասպանութիւններու կանխարգիլման համար», — յայտարարած է ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ-ը իտալական թերթին:

Մենք խնդրեցինք Նախագահ Արմենակ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆԻՆ՝ որպէսզի ներկայացնէ իր վերլուծութիւնը սոյն յայտարարութեան նկատմամբ:

Արմենակ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ.- Հայաստանի Հանրապետութեան (Արեւելեան) եւ Թիւրքիոյի Հանրապետութեան միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններուն հարցը, որն առաջին հայեացքէն պարզ կը թուի, իրօք շատ բարդ բնոյթ կը կրէ:

Ինչի՞ կամ որո՞ւ մասին կը խօսինք:

Թուրքիոյ Հանրապետութեան, որ Օսմանեան կայսրութեան իրաւայաջորդ պետութիւնն է, որն իր որպէս Հանրապետութիւն ծննդեան փուլէն սկսեալ հետապնդեր է նախորդ կառավարութիւններու ապակառուցողական քաղաքականութիւնը նախորդ եւ շարունակուող կոտորածներէն փրկուած բնիկ հայ բնակչութեան ոչնչացման միջոցով՝ որպէս պետութիւն Ռուսաստանի կողմէ (1918 թ. սկիզբը)  եւ Դաշնակից տէրութիւններու գերագոյն խորհուրդին կողմէ (1920) նոր ճանչցուած (Արեւմտեան) Հայաստանի Հանրապետութեան տարածքին։ Թիւրքիան այդ ժամանակէն ի վեր գրաւած է այդ պետութեան տարածքը եւ կը ժխտէ ցեղասպանութիւնը, ինչը ան կատարեր է 2 միլիոն հայերու նկատմամբ, եւ որ ճանչցուեր է միջազգային մակարդակով, Ազգերու Լիգայի անդամներուն կողմէ 1932 թուականի Յուլիս 18-ին, իսկ ՄԱԿ-ի անդամ պետութիւններուն կողմէ 1945 թուականի Հոկտեմբեր 24-էն ի վեր:

Թիւրքիոյ Հանրապետութիւնը կամ Թիւրքիան առաջին պետութիւնն է, որ ճանչցեր է Հայաստանի Հանրապետութիւնը (Արեւելեան), այսինքն՝ 1918-ի Յունիս 4-էն ի վեր իր կողմէ գրաւուած Արեւմտեան Հայաստանի սահմաններէն դուրս, ապա՝ 1920-ի Դեկտեմբեր 2-ին, այնուհետեւ 1991 թուականին Թիւրքիոյ Հանրապետութիւնը առաջին պետութիւններէն մէկն էր, որ ճանչցաւ Հայաստանի Հանրապետութիւնը (Արեւելեան):

Հայաստանի Հանրապետութիւնը (Արեւելեան), որ մինչ Հայաստանի Հանրապետութիւն դառնալը Խորհրդային Հայաստանի Հանրապետութիւնն էր, եւ նախքան սովետական ըլլալը՝ ան Կովկասի հայկական հանրապետութիւնն էր 11000 կմ² տարածքով: Հայաստանի Հանրապետութիւնը (Արեւելեան) ՄԱԿ-ի անդամ դարձած է 1992 թ.-ին։

1918 թուականի Յունիս 4-ի Բաթումի պայմանագիրէն ի վեր՝ Կովկասի հայկական հանրապետութիւնը, որ եւ այսօր Հայաստանի Հանրապետութիւնն է (Արեւելեան) երբէք իսկապէս չէ դադրած դիւանագիտական յարաբերութիւններ ունենալէ Թիւրքիոյ հետ:

Կը ցանկանամ որպէս օրինակ բերել վերջերս տեղի ունեցած եղելութիւն մը՝ երբ Երեւանէն Վան թռիչքէն յետոյ Համահայկական խաղերու համաշխարհային կոմիտէին կողմէ Մուսա-Դաղի մէջ տեղի ունեցաւ Համահայկական 7-րդ խաղերու ջահի վարուիլը: Դուք անկեղծօրէն կը հաւատա՞ք, որ այս տիպի թռիչքը հնարաւոր էր իրականացնել առանց դիւանագիտական յարաբերութիւններու:

2009-ի Ապրիլէն մինչեւ 2009 թ.-ի Հոկտեմբեր, 10 տարի առաջ, հայ-թրքական արձանագրութիւններուն շուրջ համաձայնութեան գալէ ետք՝ Թիւրքիոյ նախագահ Աբդուլլահ Գիւլն ու ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսեանը նախընտրեցին իրականացնել աւելի նուազ քաղաքական դիւանագիտութիւն մը՝  ֆուտբոլայինը, ինչը հանգեցուց ամբողջ հայ բնակչութեան ուրացման:

Այս արձանագրութիւնները դէ ֆակտօ կիրառուած են՝ նոյնականանալով 1920-ի Սեւրի պայմանագիրին հետ, որ չէ վաւերացուած Դաշնակից տէրութիւններուն կողմէ, թէեւ ստորագրուեր է, բայց անոնք կիրառեր են ըստ իրենց արտաքին քաղաքականութեան:

Փաստերը կան այնտեղ, եւ հայկական դիւանագիտութեան (Արեւելեան) ելոյթները համահունչ են փաստերուն, սակայն քանի դեռ գոյութիւն ունի Արեւմտեան Հայաստանն իր բնակչութեան սրտին մէջ՝ ան պիտի կրէ ազատութեան իրական ջահը եւ միջազգային իրաւունքի կիրառումը:

Այնուամենայնիւ, Թիւրքիոյ համար խնդիր կայ, ինչը 1990 թուականի Հայաստանի Հանրապետութեան Անկախութեան հռչակագիրի 11-րդ յօդուածն է, որն այս կամ այն կերպ կ՛ընդունի ցեղասպանութեան իրողութիւնը կատարուած (Արեւմտեան) Հայաստանի Հանրապետութեան տարածքին, որ Դաշնակից Պետութիւններուն կողմէ ճանչցուած է որպէս պետութիւն, ինչը միակ կէտն է, որ  (կամաւոր թէ ակամայ) սերտօրէն կը միաւորէ (Արեւելեան) Հայաստանի Հանրապետութիւնն ու Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութիւնը իրարու: http://www.parliament.am/legislation.php?sel=show&ID=2602&lang=frn

Ես լիովին կը հասկնամ, որ այս կէտը շատ նուրբ կէտ մըն է Թիւրքիոյ Հանրապետութեան եւ  (Արեւելեան) Հայաստանի Հանրապետութեան միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններու ապագային համար, յատկապէս, երբ կը մօտենայ Սեւրի պայմանագիրի հարիւրամեակը:

Միանգամայն հնարաւոր է, որ Թիւրքիոյ հետ մերձեցման քաղաքականութիւնը վարելու համար Երեւանի իշխանութիւնները որոշում կայացնեն, ի վերջոյ վերադառնալու (Արեւելեան) Հայաստանի Հանրապետութեան հռչակագիրի 11-րդ յօդուածին, եւ ստիպուած ըլլան կատարելու սահմանադրական փոփոխութիւն, որով ընդունին, թէ Արեւմտեան Հայաստանը երբէք գոյութիւն չէ ունեցած, եւ այդ պատճառով ալ ցեղասպանութիւն տեղի չէ ունեցած այպէս կոչուած Արեւմտեան Հայաստանի տարածքին:

Արդէն Երեւանի մէջ կան որոշ անհատականութիւններ, որոնց գիտէք, եւ որոնք այսօր կը փորձեն պաշտպանել հակասահմանադրական այս թէզը, քանի որ ինչպիսին պիտի ըլլար (Արեւելեան) Հայաստանի Հանրապետութիւնը՝ եթէ ան ըլլար ճանչցուած Արեւմտեան Հայաստանի իրաւունքներու իրաւայաջորդ պետութիւնը: Անոնց նպատակը ոչ թէ տարածքային պահանջներու կիրառումն է կամ ցեղասպանութեան հետեւանքներուն հատուցումը, այլ շահոյթ ստանալն է՝ տարածքի բռնագրաւման դիմաց փոխհատուցում պահանջելը, եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած Արեւմտեան Հայաստանի հայերու իրաւունքներուն լիակատար իւրացումը:

Անոնք ակնյայտօրէն կը ժխտեն, որ Արեւմտեան Հայաստանը գոյութիւն ունի, եւ որ ճանչցուած պետութեան շարունակողն է, ցեղասպանութեան ու իր տարածքէն բռնագաղթի ենթարկուած բնիկ հայ ժողովուրդի իրաւունքներուն պահանջատերն է:

Ճշմարտութեան պահը շուտով կը մօտենայ, քանի որ այս բոլոր ձեւականութիւններէն յետոյ, որոնք տեղի ունեցած են (Արեւելեան) Հայաստանի Հանրապետութեան ներքին քաղաքականութենէն ներս՝ Արցախեան պատերազմի աւարտէն ի վեր, մենք մտած ենք ոչ միայն պահանջատիրութեան, այլ հայ ազգի իրաւունքները իրականացնելու փուլ, 2020 թուականը առանցքային տարի է ողջ հայ ժողովուրդին համար:

 

Input your search keywords and press Enter.