Արեւմտեան Հայաստանի հայերն իրենց մշակոյթը պահպանելու խնդիր ունին

Արեւմտեան Հայաստանի մէջ ապրող հայերը ազգային մշակոյթը պահպանելու եւ տարածելու խնդիր ունին։ Մուշի հայկական համայնքի ղեկավար Հայրետտին Ասլանը մեծապէս կը կարեւորէ հայերէն լեզուի իմացութեան խնդիրը։ 

Թէեւ ան թրքական անուն կը կրէ, բայց արմատներով զտարիւն հայ է։ Ծնած է Մուշի մէջ, դեռ մանկութենէն իրեն ամեն օր յիշեցուցեր են իր հայ ըլլալը, թէ իր պապերը հայ եղած են։ Տատն ընտանեկան տաքուկ երեկոներուն հայրենիքի մասին կարօտով պատմեր է՝ հորդորելով երբէք չմոռնալ իրենց ով ըլլալը։ Արեան կանչն ու տատի հորդորները Հայրետտին Ասլանին ամուր թելերով կապեր են հայրենիքին։ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ ապրող մեր հայրենակիցը երբէք չէ կտրուած իր պապական երկիրէն։

Ասլանը հիւրընկալուեր էր «Հայաստանի Հանրապետութիւն» օրաթերթին եւ պատմեր էր Մուշի մէջ ապրող հայերու խնդիրներուն մասին: Ան կը դժուարանայ յստակ տուեալներ ըսել, թէ Մուշի մէջ այսօր որքան հայ կ՛ապրի։ Պատմութեան հետ «մոխրացեր» են նաեւ տեղի հայերուն մասին պատմող մարդահամարի տուեալները։ Բայց որ բոլոր գիւղերուն մէջ ալ հայեր կան՝ ինքը վստահ է։

Շատերն ալ Արեւմտեան Հայաստանը լքեցին, գացին ապրելու Թիւրքիոյ տարբեր քաղաքներուն մէջ։ Այնտեղ ապրող հայերը քիւրդերու նման կը խօսին։ Մինչեւ վերջերս, երբ դեռ չէինք ստեղծած «Տարօն—Մուշ» հայրենակցական միութիւնը, բոլորը կ՛ըսէին, թէ քիւրդ են, քանի որ քիւրդերու մէջ կ՛ապրին եւ քիւրդերու լեզուով կը խօսին։ Ահա թէ ինչու հիմներ ենք այս միութիւնը, որպէսզի հայկական մշակոյթին եւ պատմութեան կրկին կենդանութիւն տանք, հայերը համախմբենք մէկ յարկի տակ, սորվեցնենք հայերէն լեզուն, մեր պատմութիւնը, հայերու կենցաղը»,– կը նշէ զրուցակիցս։

Եթէ առաջ քիւրդերու մէջ ապրող հայերը չէին ըսեր, որ հայ են՝ «Տարօն—Մուշ» հայրենակցական միութեան ստեղծումէն եւ մեր հայապահպան գործունէութենէն յետոյ՝ բարձրաձայն կ՛ըսեն, որ իրենք նոյնպէս հայեր են։ Միութիւնը ստեղծուեցաւ 2014 թ.-ին։

Հայկական մշակոյթը Մուշի մէջ տարիներու հետ պատմութեան խորքը նետուած է։ Միայն մնացեր են կիսաւեր եկեղեցիներ, գերեզմանատուներ։ Այնտեղի հայկական եկեղեցին վերականգնելու եւ Գէորգ Չաուշի յուշարձանը տեղադրելու առաջարկով՝ Ասլանը ժամանակին դիմեր է տեղի իշխանութեան, սակայն անմիջապէս մերժում ստացեր է։ 

Արեւմտեան Հայաստանի պատմական յուշարձանները ետ տիրոջ վերադարձնելու խնդիրը կը շարունակուի մնալ չլուծուած։ Հայաստանի հետ կը պահեն նաեւ մշակութային կապը։ Տարիներ առաջ այստեղ օլիմպիադաներու մասնակցեր են։ Ասլանը կ՛ըսէ, որ թէեւ հիմա շատերն իրենց այնտեղ հայ կը համարեն, բայց ո՛չ պատմութիւն գիտեն, ո՛չ մշակոյթ, ո՛չ լեզու. «Արդէն քանի մը տարի է՝ կուգամ—կ՛երթամ Հայաստան, կը տեսնեմ, թէ ինչպէս այստեղ կը պահպանեն հայկական մշակոյթը։ Մեծ ցանկութիւն ունիմ հոն տանելու, ցոյց տալու մեր հարստութիւնը։ Տարբեր խնդիրներ եղան, չկրցայ կեանքի կոչել իմ ծրագրերս։ Մէկ ամիս հայրենակցական միութեան մէջ հայոց լեզու սորվեցանք, սակայն ուսուցիչ չունենալու պատճառով՝ դասընթացները դադրեցան։ Ուսուցիչներու խնդիր ունինք, իսկ Հայաստանէն կը հրաժարին գալ, երբեմն կը նշեն, որ կը վախնան։ Այնտեղ մեծ թիւով հայեր կ՛ապրին, վախնալու ոչինչ կայ։ Շատ խումբեր կուգան Արեւմտեան Հայաստան, Մուշ, եւ առաջինը՝ մեր միութեան ակումբ։ Կը հարցնեն՝ ի՞նչ խնդիրներ ունիք, կը նշենք լեզուի խնդիրը։ Յուսադրող խօսքեր կ՛ըսեն, թէ կ՛օգնեն, բայց այսքան ժամանակ միայն ըսած են։ Ես կը կարծեմ, որ եթէ լեզուի խնդիրը լուծուի, անկէ կախուած միւս խնդիրները նոյնպէս կը լուծուին»,– շեշտեց համայնքի ղեկավարը։ 

Վերջինս կարեւորեց նաեւ Կոմիտասի 150—ամեակը Արեւմտեան Հայաստանի մէջ մեծ շուքով նշելու հանգամանքը։ Ասլանի խօսքով՝ այս իրադարձութիւնը շատ մեծ արձագանք գտեր է այնտեղ ապրող հայերու շրջանին։ Ան կը գտնէ, որ այսպիսի մշակութային միջոցառումներ Արեւմտեան Հայաստանի հայաշատ վայրերուն մէջ հարկաւոր է պարբերաբար կազմակերպել։

 

Input your search keywords and press Enter.