KPAC/001/919/2019

15/12/2019

Յարգելի՝  ՊՈԼՍՈՅ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ,

Կողջունենք ՊՈԼՍՈՅ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ-ի հիմնադրումն ու ձեր կողմէ հրապարակուած 08 եւ 10 Դեկտեմպերի զոյգ կոչերը, որոնք ըստ մեր գնահատանքին, խիզախ քայլ մըն է Պոլսոյ  հայրենասէր հայութեան մէկ հատուածին կողմէ:

Արեւմտեան Հայաստանի Կառավարութիւնը մէծ հետաքրքրութեամբ ընկալեց ձեր երկու կոչերու բովանդակութիւնը, եւ Հինքշաբթի 12 Դեկտեմբերին՝ իր հերթական նիստի օրակարգին մէջ ներգրաւեց Պոլսոյ պատրիարքարանին հետ առնչուող հարցերուն քննարկումը:

Նիստի ընթացքին, քննարկուեցաւ նաեւ ձեր երկրորդ փաստաթուղթին մէջ՝ Արեւմտեան Հայաստանի Կառավարութեան ուղղուած կոչին հանգամանքները, ազգային, քաղաքական եւ իրաւական բոլոր անկիւններէն, ապա Հանրապետութեան նախագահը լիազօրեց զիս՝ որպէս վարչապետ, պատասխանելու ձեր կոչին, նկատի ունենալով Հանրապետութեան նախագահին, վարչապետին եւ ժողովականներուն կողմէ առաջադրուած կարծիքները, մտահոգութիւններն ու խորհուդները:

* * *

Առաջին պահէն իսկ, բոլորս ալ կը գիտակցինք հարցի բազմաշերտանի բնոյթը, իմանալով որ ան անմիջականօրէն կ՛առնչուի մեր ազգի թէ՛ իրաւաքաղաքական եւ թէ՛ ազգային հիմնախնդիրներուն հետ: Հետեւաբար թոյլ տուէք ինծի մեր դիրքորոշումը ներկայացնելու համապատասխան ձեւով:

Իրաւաքաղաքական տեսանկիւնէն.

Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որպէս իր ռազմավարական սկզբունքներու անբաժանելի մասը,  Լոզանի պայմանագիրը կը նկատէ որպէս Հայ ազգի իրաւունքներուն դէմ կատարուած միջազգային դաւադրութիւն մը, անկախ թէ ան իր 2-րդ եւ 3-րդ յօդուածներով կը հաստատէ Թիւրքիոյ արհեստական պետութեան՝ Պուլկարիոյ, Յունաստանի, Իրաքի եւ Սուրիոյ հետ իր սահմանները, եւ երբէք չանդրադառնար Արեւելեան Հայաստանի եւ Վրաստանի սահմաններուն, այն ինչ լռելեայն կը նշանակէ թէ Լոզանի պայմանագրութիւնը ստորագրողները արդէն կը ճանչնան Ուիլսոնի սահմանագիծը Հայաստան Պետութեան հետ Արեւմտեան Հայաստանի տարածքներով: Սա փաստ մը եւս է որ Լոզանը Սեւրին հետ փոխարինելու առասպելը բացարձակ խաբեբայութիւն ու սուտ մըն է:

Այսօրուայ դրութեամբ, երբ Թիւրքիոյ իշխանութիւնները, այս արհեստականօրէն ստեղծուած պետութեան համար անօրինաբար միակ հիմք ընդունելով Լոզանի պայմանագիրը՝ անոր նկատմամբ  ալ յաճախակի խախտումներ կը կատարեն, պարզապէս անոնք ոյժ կուտան մեր կողմէ առաջ բերուած այն թեզին՝ որ կը փաստէ ներկայ Թիւրքիոյ «Ձախորդ» պետութեան մը վերածուիլը, որուն համար միջազգային ընտանիքը պատասխանատու կը դառնայ համապատասխան քայլեր որդեգրելու:   

Հետեւաբար. 

  • Այո, Արեւմտեան Հայաստանի Կառավարութիւնը, Թիւրքիոյ միջամտութիւնները հայկական կրօնական կառոյցներու ներքին գործերուն, այս պարագային Պոլսոյ պատրիարքարանի ընտրութիւններու գործընթացին, ակնյայտ խախտում կը համարէ անգամ մը եւս՝ իր գոյութեան հիմք ընդունած Լոզանի պայմանագիրին, եւ յատկապէս՝ փոքրամասնութիւններու պաշտպանութեան հարցին նուիրուած անոր III-րդ բաժնի 37-էն 45-րդ յօդուածները: Հետեւաբար, նաեւ անվաւեր եւ չեղեալ կը համարենք այդ ընտրութիւններու արդիւնքները:
  • Կրկին անդրադառնալով Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան ռազմավարութեան սկզբունքներու անբաժանելի մէկ այլ եւ հիմնական մասին՝ Սեւրի Խաղաղութեան Դաշանագիրին, զոր մեր պետութիւնը փաստացի եւ օրինական կարգով վաւերացուց 24 Յունիս 2016-ին, թէ՛ դաշնագիրը եւ թէ՛ անոր բոլոր ենթապայմանագիրները,,  իր վրայ վերցնելով բոլոր պարտաւորութիւններն ու պատասխանատւութիւնները, եւ յատկապէս այս պարագային՝  93-րորդ յօդուածի ենթապայմանագիրի բոլոր կէտերը եւ ոչ միայն 1 — 8-ը:
  • Հետեւաբար, Արեւմտեան Հայաստանի Կառավարութիւնը, մեկնելով մեր պատասխանատւութեան հանգամանքներէն եւ մեր հայրենիքի հողին վրայ պետութեան ինքնիշխանութիւնը քայլ առ քայլ վերականգնելու պարտադրանքներէն, կ՛ողջունենք ձեր կողմէ նախաձեռնուած աննախադէպ քայլը՝ ներկայ պայմաններու հրամայականի լոյսին տակ, հիմնադրելու ՊՈԼՍՈՅ ԵՒ ԿԱՐԻՆԻ ժամանակաւոր ինքնիշխան զոյգ պատրիարքարաններըը Զուիցերիոյ մէջ:
  •  Նկատի ունենալով հարցի բազմաշերտանի նրբութիւնները, Արեւմտեան Հայաստանի Կառավարութիւնը ձեր կողմէ առաջարկուած սոյն նախաձեռնութիւնը՝ հիմնադրելու ՊՈԼՍՈՅ ԵՒ ԿԱՐԻՆԻ ժամանակաւոր ինքնիշխան պատրիարքարանները Զուիցերիոյ մէջ, կը ճանչնայ հետեւեալ հանգամանքներու բաւարարման պայմանի լոյսին տակ.

ա.  ԿԱՐԻՆԻ պատրիարքարանները կը պատկանի Արեւմտեան հայաստանի Հանրապետութեան եւ անոր ինքնիշխանութեան անբաժանելի մասն է: 

բ. ՊՈԼՍՈՅ ԵՒ ԿԱՐԻՆԻ ժամանակաւոր ինքնիշխան պատրիարքարանները ըլլան Հայոց Առաքելական Եկեղեցիին անբաժանելի մասը, պահպանելով իրենց ինքնուրոյնութիւնն ու ներքին կառավարման անկախութիւնը, այս առումով օրինակ ունենալով Երուսաղէմի Պատրիարքարանի կարգավիճակը, եւ մանաւանդ, բայց ոչ միայն, այն ինչ կը վերաբերի իրենց հսկողութեան տակ ունեցած հոգեւոր, մշակութային եւ նիւթական Ժառանքութիւնները. ըլլան անոնք ազգային եւ մշակութային բնոյթի արխիւներ կամ նիւթական եւ կալուածային ժառանգութիւններ:

գ. ՊՈԼՍՈՅ ԵՒ ԿԱՐԻՆԻ ժամանակաւոր ինքնիշխան պատրիարքարանները կ՛ընդունին գրաւեալ Արեւմտեան Հայաստանի, ներառեալ Կիլիկիոյ Հայութեան ազգային ինքնութիւնը հաւասարաբար անկախ անոնց կրօնական դաւանանքէն, նկատի ունենալով ոչ քրիստոնեա ու հայկական նախաքրիստոնէական հաւատքի հետեւորդները:

դ. ՊՈԼՍՈՅ ԵՒ ԿԱՐԻՆԻ ժամանակաւոր ինքնիշխան պատրիարքարանները Արեւմտեան Հայաստանի, ներառեալ Կիլիկիոյ տարածքները կը նկատեն որպէս Թիւրքիոյ կողմէ բռնագրաւուած ազգային տարածքներ որոնք ըստ միջազգային բոլոր իրաւական սկզբունքներուն ենթակայ են ազատագրման պայքարի բոլոր եղանակներով, մինչեւ Ազատ եւ անկախ ու ինքնիշխան Արեւմտան Հայաստանի Հանրապետութեան վերականգնումը:

ե. Իսկ ինչ կը վերաբերի զուտ Պոլսոյ բաժինին, ՊՈԼՍՈՅ ժամանակաւոր ինքնիշխան պատրիարքարանը անխուսափելի կերպով պէտք է վայելէ Պոլսահայութեան թիկունքն ու հաւանութիւնը:

Կողքին կան նաեւ այլ կէտեր որոնք այստեղ կը յիշենք բայց առ այժմ ներառնուած չենք համարեր մեր ներկայ պատասխանին մէջ, այլ կը յանձնենք զանոնք ձեր իմացութեան: Օրինակ.

զ. Առօրեայ եւ գործնական գետնի վրայ կան տարրական խոչընդոտներ որոնք կրնան արգելք հանսիսանալ ՊՈԼՍՈՅ ԵՒ ԿԱՐԻՆԻ ժամանակաւոր ինքնիշխան պատրիարքարաններուն առջեւ: Օրինակ, հասարակութեան կենսական առօրեային հետ առնչութիւն ունեցող փաստաթոըղթերու վաւերականութեան հարցը (Կնունքի, ամուսնութեան, յուղարկաւորութեան եւայլն վկայականներ): Այս խնդիրի շուրջ ԱՀՀ կառավարութիւնը, համապատասխան լուծումներ գտնելու նպատակով, կը ցանկանայ իմանալ ձեր գործնական մօտեցումին մասին այս հարցին կապակցութեամբ: 

է. ՊՈԼՍՈՅ ԵՒ ԿԱՐԻՆԻ պատրիարքարաններու ժամանակաւոր կարգավիճակը կ՛ենթադրէ որոշ գործնական քայլերու ձեռնարկումը՝ վերջ մը դնելու համար այդ կարգավիճակին: Մեր ընկալումով այդ գործնական քայլերը մեծամասնութեամբ պէտք է որ կատարուին միջազգային ատեաններու մօտ, հետեւաբար Արեւմտեան Հայաստանի կառավարութեան պետական կառոյցին կամ ենթակայ կառոյցներուն միջոցով եւ հանգամանքով, որու իրականացման համար ԱՀՀ Կառավարութիւնը ՊՈԼՍՈՅ պատրիարքարանին  կողմէ պէտք է ստանայ համապատասխան լիազօրութիւն:

Ազգային եւ հոգեւոր տեսանկիւնէն.

Ինչ կը վերաբերի հարցի ազգային տարողութեան, Արեւմտեան հայաստանի Կառավարութիւնը, իր ներքին քննարկումներու կողքին կատարեց նաեւ շարք մը խորհրդակցութիւններ՝ ազգային հեղինակութիւն ունեցող որոշ անձնաւորութիւններու հետ, որոնց կարծիքը՝ իրենց կատարած տասնամեակներու ազգային եւ հասարակական հայանպաստ ու պայծար գործունէութեանց պատճառով,  չպէտք է անտեսել նման եւ այլ ազգային մակարդակի հարցերու պարագաներուն:

ՊՈԼՍՈՅ ԵՒ ԿԱՐԻՆԻ ժամանակաւոր պատրիարքարանները աւելի հասկնալի, հետեւաբար ընդունելի պիտի ըլլան եթէ իւրաքանչուրը ունէնար ինքնուրոյն իր պատրիարքը,  պարզապէս անոնց իրաւական կարգավիճակի արմատական տարբերութիւններու պատճառով: Ազգային առումներով, անոնց միջեւ տարբերութիւններ չկան, որովհետեւ երկուքի հայութիւնն ալ բնական  հպատակներն են հայկական պետութեան, անկախ թէ ովքեր կապրին պետութեան սահմաններէն ներս, կամ ովքեր դուրս: Այս հարցին շուրջ ցանկանալի է աւելի յստակութեամբ մօտենալ ձեր յաջորդ յայտարարութիւններուն մէջ:

Արեմտեան Հայաստանի Կառավարութիւնը ձեզ կը յորդորէ բարձրագոյն պատասխանատւութեամբ մօտենալ ՊՈԼՍՈ պատրիարքարանի հարցին, նկատի ունենալով անոր երկար դարերու պատմութիւն ունեցող հեղինակութիւնն ու ինքնուրոյնութիւնը, որոնք պետք է մնան պահպանուած եւ անվտանգ:

Իսկ ԿԱՐԻՆԻ Պատրիարքարանը, ոյժ պիտի տայ Արեմտեան Հայաստանի ինքնիշխանութեան հարցին ու անոր ընդմէջէն մեկնարկ ստանայ մեր հիմնական իրաւաքաղաքական պայքարը՝ միջազգային մակարդակով:

Դիրքորոշման նպատակով, Արեմտեան Հայաստանի Կառավարութիւնը որպէս հիմք ընդունեցաւ Հանրապետութեան նախագահ՝ ԱՐՄԵՆԱԿ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆի հետեւեալ մօտեցումը.

«Կոստանդնուպոլսոյ եւ Կարինի Պատրիարքարանները այսօր կուգան բարեփոխումներ կատարելու այսօրուայ այն եկեղցոյն նկատմամբ, որ խրուած է այնպիսի քաղքենիութեան եւ անփութութեան մը մէջ որ իր ծայրայեղ կարծրամտութեամբ՝ մարդկութիւնը կը զրկէ ճշմարիտ հաւատքէն եւ իր ազգային ձգտումներէն: Այս պատրիարքարաները պիտի հանդիսանան ազգային եւ բնիկ եկեղեցւոյ արմատներու բուժման հիմքը:»

ԱՀՀ Կառավարութիւնը նաեւ յանձնարարեց Կրփութեան եւ Գիտութեան նախարար՝ պարոն ՄՈՎՍԷՍ ՆԱՃԱՐԵԱՆ-ին, որպէս փորձաոու մասնագէտ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ ազգային հոգեւոր ճշմարիտ ակունքներուն, որ սոյն գրութիւնը հարստացնէ հակիրճ ներդրումով մը:

«Յարգարժան հայրենակիցներ,

Այսու կուգանք Արեւմտեան Հայաստանի Գիտութեան եւ Կրթութեան նախարարութեան անունով մեր խորին ակնածութիւնը յայտնելու Ձեզի, որ կը փափաքիք հիմնել Կարինի Պատրիարքարան, ի Զուիցերիայ։

Մենք խորապէս մտայոգուած ենք մեր Առաքելական Սուրբ Եկեղեցւոյ այսօրուայ իրավիճակէն։

Քանզի դարեր շարունակ եւ ի սկզբանէ՝ մեր եկեղեցին ըլլալով քրիստոնէական եկեղեցիներու հոգեւոր ռահվիրան, եւ անդուլ պայքար մղելով աղանդաւորական բոլոր շարժումներուն դէմ՝ միշտ յաղթական դուրս եկած է այդ պայքարին մէջ, իր կուռ Աստուածաբանական վարդապետութեամբ։

Սակայն այսօր ան կը գտնուի պարտուողական դիրքերու վրայ, քանզի հեռացած է Մաշտոցեան վարդապետութենէն, եւ չ՛առաջնորդուիր այդ համամարդկային հզօր գիտութեամբ։

Կրօնն ու հաւատքը մեր ժողովուրդին համար դարձած է լոկ աւանդաբար մեզի մեր պապերէն հասած ծէսի ու մոմավառութիւն, առանց խորքային իմացական գիտակցութեան։

Մենք կապրինք բուռն զարգացում ապրող գիտութեան դարաշրջանի մը մէջ։ Եթէ մեր եկեղեցին քայլ չպահէ այս գլխապտոյտ պատճառող զարգացումներուն հետ՝ ապա եկեղեցին կը կորսնցնէ իր կշիռը մեր հաւատացեալներու սրտերէն ներս, եւ կ՛իմաստազրկուի անոր գոյութիւնը։

Մինչդեռ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի «Յաճախապատում Ճառք» երկը մեզի առիթ կ՛ընծայէ ճիշդ հասկնալու մեր պապերու հոգեւոր պատգամները, ծէսերն ու եկեղեցական արարողութիւնները, հայկական ճարտարապետութիւնն ու մեր լեզուի գանձերը, եւ գիտակցաբար ընկալելու հաւատքն ու կրօնը, որոնք մեծ ըսելիքներ ունին արդի Հայ մարդուն, եւ ընդհանրապէս մարդկութեան, եւ կը պնդացնեն հաւատքի դերը մեր կեանքէն ներս, եւ կը մղեն ճշգրիտ գիտութիւններու ասպարեզէն ներս բացայայտելու իրողութիւններ, որոնք անհաւատ մարդուն անհասանելի են։

Այս քանի մը տողը ի հարկէ բաւարար չեն ըմբռնելու, թէ ինչքան կարեւոր նիւթ կը շօշափենք, եւ ցանկալի է, որ թէկուզ սկայպով հանդիպում կազմակերպէք եւ առաւել եւս ընդարձակենք մեր ըսելիքը։

Կանխաւ շնորհակալութիւն, եւ յաջողութիւններ ձեր ձեռնարկած հայրենանուէր գործին։

Արեւմտեան Հայաստանի Գիտութեան եւ Կրթութեան Նախարար՝ 

Նաճարեան Մովսէս Անդրանիկի

15 Դեկտեմբեր, 2019 թ. »

Եզրաբակութիւն. 

Յարգելի ՊՈԼՍՈՅ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ-ի հիմնադիրներ,

Նկատի ունենալով որ ՊՈԼՍՈՅ ԵՒ ԿԱՐԻՆԻ ժամանակաւոր պատրիարքարաններու վերականքման ձեր նախաձեռնութիւնը բաւական փարդ քայլ մըն է, եւ կը կառօտի յաւելեալ լայնածավալ եւ համապարփակ քննարկումներ,

Ուսի Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութիւնը, մեկնելով Հանրապետութեան Սահմանադրութեամբ սահմանուած եւ գրաւեալ հայրենիքի հողին վրայ  ազգային ինքնիշխանուեան վերականգման իր յանձնառած առաքելութեան ու միջազգային պայմանագիրներով ընդունած իր պարտաւորութիւններէն՝ թիկունք կը կանգնի ձեր կողմէ նախաձեռնուած սոյն քայլին:

Յարգանօք,

ԳԱՌՆԻԿ ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ

ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՎԱՐՉԱՊԷՏ

Երեւան, 15 Դեկտեմբեր 2019

 

Input your search keywords and press Enter.