Արդեօք հնարաւո՞ր է խաղաղութիւն հաստատել պատերազմէն առաջ

ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ — Թիւրքիոյ նախագահ Էրդողանը, մեկնաբանելով Իրանցի զօրավար Կասէմ Սուլէյմանին վերացնելու գործողութիւնը՝ ըսեր է, որ այդ չի կրնար անպատասխան մնալ: Էրդողանը յայտարարեր է, որ հարկաւոր է պատասխան տալ բարձրաստիճան սպայի սպանութեան:

Թիւրքիոյ նախագահի յայտարարութիւնը կը թուի ուշագրավ ըլլալ: Իրանցի զօրավարի սպաննութիւնը Անկարային մղեր է դէպի նոր իրողութիւններ: Այն բանէն ետք, երբ Միացեալ Նահանգները հարուած հասցուց Իրանին՝ Իրանը կրնայ տարածաշրջանի առանցքային խաղցողներու շարքերը տեղափոխուիլ:

Հակառակ ծանրութեան՝ հասցուած հարուածը կրնայ կարեւոր նշանակություն ունենալ Թեհրանի համար: Իրանը  ԱՄՆ-ին խոստացեր է պատասխան հարուած տալ, ինչը հռետորաբանօրէն իմաստ ունի, բայց քաղաքականութեան տեսանկիւնէն՝ իրականութեան մէջ Թեհրանը կանգնած է երկընտրանքի առջեւ, այսինքն օգտագործել նոր իրողութիւնները՝ տարածաշրջանային խաղի մեջ իր մրցակիցներուն համեմատ առաւելութիւն ստանալու համար, թէ՞ պատանդ դառնալ պատասխան վրէժխնդրութեան:

Եւ ահա, Թիւրքիոյ նախագահին յայտարարությունը, որն իրականութեան մէջ Իրանին կը դրդէ վրէժխնդրութեան: Անկարային անհրաժեշտ է, որ Թեհրանը դիմէ «վրէժխնդրութեան», քանի որ եթէ Իրանը փորձէ առաւելութիւններ ստանալ իր մրցակիցներուն նկատմամբ՝ այդ կը նշանակէ Իրանի գերակայութիւնը Թիւրքիոյ նկատմամբ:

Արդեօք Էրդողանին կը յաջողի՞ համոզել Իրանը, որ վրէժ լուծէ:

Միեւնոյն ժամանակ Թիւրքիոյ նախագահին յայտարարութիւնը դարձեր է ապտակ՝ ի դէմս Ռուսաստանի նախագահ Պուտինին: 2015-ի Նոյեմբերին Թիւրքիան հարուած հասցուց ռուսական ռազմական ինքնաթիռին եւ խոշտանգեց օդաչուին: Օդաչուները, ի հարկէ, «Ալ-Քուդս»-ի հրամանատարներ չէին, բայց Մոսկուան  Անկարայէն երբէք հաշիւ չպահանջեց:

Հակառակը՝ Մոսկուան անհամբերութեամբ սպասեց Թիւրքիոյ «արդարացումներուն»՝ որպէսզի հնարաւորին չափով շուտ ներէ զինք: Այդ տեղի ունեցաւ միայն կէս տարի անց՝ շատ մառախլապատ պայմաններու մէջ (Արեւմտեան Հայաստանին կողմէ Սեւրի պայմանագիրի վաւերացումը,  Թիւրքիոյ մէջ յեղաշրջման փորձը եւ Արեւմտեան Հայաստանի կառավարութենէն ներս պառակտումը):

Բայց Անկարայի մէջ ներողամտութեան գործողութենէն քանի մը շաբաթ անց Ռուսաստանի դեսպանը գնդակահարուեցաւ օրը ցերեկով: Ան նոյնպէս Սուլէյմանի չէր, բայց դեսպանը Թիւրքիոյ մէջ կը ներկայացնէր Ռուսաստանը, եւ դեսպաններու անձեռնմխելիութիւնը խստօրէն վարկաբեկուեցաւ:

Ռուսաստանը այս արարքը նոյնպէս ձգեց անպատասխան, ան ոչ միայն չպատասխանեց, այլեւ արդարացուց այս արարքը՝ փորձելով մեղադրել երրորդ ուժերը, որոնք կը ցանկանան փչացնել թիւրք-ռուսական յարաբերութիւնները:

Կը կարողանա՞յ արդեօք Պուտինը ներել այս նոր ապտակը: Հարկ է նշել, որ Էրդողանը սա կը յարուցէ Լիբիոյ իրադարձութիւններու տեսլականով, ուր Թիւրքիան եւ Ռուսաստանը կը պայքարին ազդեցութիւն ձեռք բերելու համար: 

Կը սկսի տխրահռչակ ամերիկա-իրանական խաղը, որ կ՛իմաստաւորէ Թիւրքիոյ եւ Ռուսաստանի միջեւ «արդէն իսկ խեղուած բարեկամութիւնը»:

2016-ի Ապրիլեան պատերազմէն եւ 2018-ին Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած թաւիշեայ յեղափոխութենէն ետք Ռուսաստանն ու Թիւրքիան առճակատման մէջ յայտնուեցան Կովկասի տարածքին, եւ անոնց 100-ամեայ պայմանագիրն ալ քանի մը անգամ խախտուեցաւ:

Ամերիկեան անօդաչու օդանաւի հարուածը Բաղդադի օդանաւակայանին՝ պիտի ստիպէ ռազմական գործողութիւններու ծանրութեան կեդրոնը տեղափոխելու Միջին Արեւելք, խոստանալով նոր գործարք մը:

Սեւրի մէջ կնքուած Խաղաղութեան Միջազգային Պայմանագիրը պարզապէս կը սպասէ՝ թէ ե՞րբ գործի պիտի անցնին անոր գլխաւոր դերակատարները, իրապէս ինչի՞ կը սպասեն անոնք:

Input your search keywords and press Enter.