Էրզրում — Կարին ՝ հնագույն հայկական քաղաք

ԿԱՐԻՆ — Էրզրումը (հին հայկական անվանումը Կարին) Արևմտյան Հայաստանի տարածքում գտնվող հայկական քաղաք է։ Կարինը հիմնադրվել է 14-րդ դարում հայոց Հայասական թագավոր Կարաննիի (մ․թ․ա․ 1400 – 1375թթ․) կողմից։ Կարին Արեւմտյան Հայաստանի մայրաքաղաքն է ։

http://www.western-armenia.eu/stat.gov.wa/arm/2014/Nakhaqahagan_Hramanaqir_11_Garin-16.02.2014.pdf.pdf

Հին հույների կողմից քաղաքը կոչվեց Կարնո, իսկ արաբներըն այն կոչեցին Կալիկալա։ Բյուզանդիայի կայսր Թեոդոս II կայսրը (կառավարել է 401 – 450թթ․) հզորացրեց քաղաքը և 421թ․ այն վերանվանեց Թեոդոսուպոլիս։ 502թ․ պարսիկները ժամանակավոր իրենց վերահսկողության տակ առան քաղաքը և նույն կերպ վարվեցին 6-րդ դարի վերջերին, երբ քաղաքացիների մեծամասնությունը տեղափոխվեց Համադան։
Սկսած միջնադարից Կարինը հայկական կարպետագործության հզոր կենտրոն էր։ երբ սելջուկ-թուրքերը հիմնահատակ կործանեցին Արծն քաղաքը, նրա ողջ մնացած բնակիչները եկան ու հաստատվեցին Կարինում և այն իրենց հայրենի քաղաքի անունով կոչեցին նաև Արծն, որից և աոաջացան Կարինի թուրք-արաբական Արզն Ռում։ Ժամանակի ընթացքում քաղաքն անվանափոխվեց Էրզրում։
1071թ․ սելջուկ թուրքերն իրենց տիրապետության տակ առան քաղաքը և բնակչությանը կոտորեցին։ Հույն ժամանակագիր Ջոն Սկիլիզեսը գրում է, որ Էրզրումի գրավման ժամանակ սելջուկ թուրքերը կոտորել են 140 հազար մարդու։ Թեպետ այս թիվը հավանաբար ուռճացրած է, այն արտացոլում է տեղի հայկ և հունյն համայնքների կրած ծանր հարվածները սելջուկ թուրքերի պաշարման ընթացքում:
1201թ․ Էրզրումի մարզը քաղաքի հետ միասին նվաճվեց սելջուկների կողմից։ 1242թ․ քաղաքը մոնղոոլների հարձակման ենթարկվեց, ինչի արդյուքնում քաղաքն ամբողջությամբ թալանվեց։
Ավելի ուշ՝ 15-րդ դարում, իսպանացի մի պատմաբան այսպես է նկարագրել Էրզրումը․ «Քաղաքը տեղակայված է բարձրավանդակի վրա, հսկա քարե պարիսպներ ունի աշտարակներով, ինչպես նաև ամրոց։ Քաղաքը խիտ բնակեցված չէ և ունի գեղեցիկ եկեղեցի։ Նախկինում քաղաքը քրիստոնյա հայերին էր պատկանում և հիմնականում բնակեցված էր հայերով»։
1472թ․ շրջանն անցավ պարսիկների տիրապետության տակ։ Ինչևէ, թուրքերը Էրզրումը գրավեցին 1522թ․։ 1829թ․ հուլիսին ռուս-թուրքական պատերազմի ընթացքում Էրզրումն անցավ Ռուսաստանի տիրապետության տակ, բայց կարճ ժամանակ անց Ադրիանապոլսի պայմանագրով վերադարձվեց Օսմանյան կայսրությանը։
Հետագայում Էրզումի հայ բնակչությունը տեղափոխվեց Ռուսական կայսրության տարածքներ։

Input your search keywords and press Enter.