Յամիդեան ցեղասպանութեան ժխտման հիմնական թեզերու հիմնադիր (Մաս երրորդ)

  • by Western Armenia, May 01, 2024 in Արմէնոսիդ
41 դիտում

Թիւրքիոյ մէջ ժխտողական քաղաքականութիւնը սկիզբ է առած դեռեւս Աբդուլ Համիդ  II-ի (1842-1918) կառավարման ժամանակաշրջանը (1876-1909):

 Հայերու դէմ իրականացուած  ցեղասպանութիւնը, ըստ էութեան, սկսուած է ոչ թէ երիտթիւրքերու օրոք, այլ շատ աւելի վաղ՝ Աբդուլ Համիդ 2-րդի գահակալութեան տարիներուն: Բռնութեան մեթոդները, ոճրագործութիւններու համակարգուած եւ բծախնդրօրէն մշակուած բնոյթը, եւ առանձնակի դաժանութիւնները չեն տարբերուած աւելի ուշ իրագործուած եւ իրաւական եզրոյթով ցեղասպանութիւն որակուած դէպքերէն։ Աւելին, ցեղասպանութեան ուրացման ակունքները պետք է փնտրիլ հէնց այս ժամանակաշրջանը: Հիմնական թեզերը, որոնք սկզբնաւորուած եւ լայնօրէն կիրառուած են այդ ժամանակաշրջանը, հետագային կրկնօրինակուած են, վերամշակուած, կատարելագործուած եւ համապատասխանեցուած յաջորդող ժամանակաշրջանի պայմաններուն: Հետագային փոփոխուած են ձեւակերպումները, սահմանումները, արտայայտչամիջոցները, հռետորաբանութեան պաթոսը, բայց բովանդակութիւնը հիմնականը պահպանուած է: Ժխտողական թեզերէն մէկը մշտապես եղած է  բռնութիւններու, կոտորածներու եւ զանգուածային սպանութիւններու մէջ զոհերուն մեղադրիլը: Յարկ է նշիլ, որ շատ յաճախ ժխտողական թեզերը միահիւսուած են: 

Այսպէս, օրինակ, Աբդուլ Համիդ 2-րդին կողմէն Գիւմուշհանէ, Կարինին, Բաղեշին եւ Վանի նահանգներու մէջ հայերու կոտորածները հետաքննող հանձնաժողովի նախագահ նշանակուած Սադեդդին փաշան հայերուն ուղղուած իր ուղերձին մէջ կըսէ հետեւեալը. «Դուք սխալ ուղով կ՛երթաք ՝ձեզի սպասող մահուան վտանգով: Ես՝ որպէս Օսմանեան պետութեան ներկայացուցիչ, կը տեղեկացում։ Յրաժարուէ՛ք, մի՛ շեղուեցէ՛ք այն ուղիէն, որուն հետեւած եք վերջին չորս դարերու ընթացքը. հրաժեշտ մի՛ տրուէք հաւատարմութեանը: Դուք կզղջաք ատոր համար: Եւ փաստէն ետք զղջումներն անօգուտ են: Այն, ինչ դուք կը ցանկնաք եւ յոյս ունիք ստանալ, յաջողութեան ամէնաչնչին հնարաւորութիւն չունէ, որովհետեւ այն չի համապատասխանէր եւրոպական քաղաքական հավասարակշռութեանը»: