«Նախ պետք է հասկնանք, որ ցեղասպանութեան զոհը միայն սպանուածները չեն»․ Էդիտա Գզոյեան 

  • by Western Armenia, May 31, 2024 in Արմէնոսիդ
48 դիտում

Լրագրողներու հետ հանդիպման ատեն «Հայերու ցեղասպանութեան թանգարան-ինստիտուտ»-ի տնօրէն Էդիտա Գզոյեան նշած է,որ այսօր կապրենք թուային տեխնոլոգիաներու դարը. յնարաւոր չէ թիւրք հասարակութեանը իզոլացուած պահիլ իրական փաստերու վրայ հիմնուած պատմութենէ։ Ընդամէնը համացանցով թեթեւ մը  որոնման արդիւնքը կարելի է կարդալ ամբողջ ճշմարտութիւնը Հայերու դէմ իրականացուած ցեղասպանութեան մասին: 

«Մեր անգլերէն հրապարակումները հնարաւորութիւն կուտան մեծապէս ընդլայնելու մեր ընթերցողներու թիւը։ Նաեւ մեր կայքին միջոցով պարբերաբար գիտահանրամատչելի տեղեկատւութիւն ենք տրամադրէր։Նշեմ, որ կայքը կը գործէ նաեւ թիւրքերէնով, եւ հիմնականը մեր բոլոր նիւթերը կը թարգմանուեն ու այդ կերպ նաեւ կը տարածաուեն։ Նշեմ, որ թանգարանն ամէն տարի կուգան Թիւրքիոյ քաղաքացիներ, որոնք կայցելեն  թանգարան եւ նաեւ այդ միջոցով կը ծանօթանան իրենց պատմութեանը։ Շատ կարեւոր են նաեւ յուշագրութիւններու տպագրութիւնն ու թարգմանութիւնը, քանի որ ատոնք, գրուած ըլլալով անմիջապէս ցեղասպանութիւնը վերապրածներու կողմէն, ազդեցութեան եւ խորքայնութեան տեսանկիւնէն Հայերու դէմ իրականացուած ցեղասպանութիւնն աւելի լաւ հասկնալու համար խիստ կարեւոր են նաեւ հէնց ոճրագործ պետութեան քաղաքացիներու համար, քանի որ հնարավորութիւն կուտան հասկնալու ցեղասպանութեան միջով անցած զոհի ճանապարհը, տեսնելու զոհի կողմէն ներկայացուող ոճրագործին»։

Հարցին թէ մէկ դար անց ցեղասպանութեան արհաիիքն իր դրսեւորումները գտաւ նաեւ Արցախին մէջ։ Այդ հարցը միջազգային ատեաններու մէջ բարձրացնելու համար թանգարան-ինստիտուտը որեւէ բան ծրագրած կամ կը ձեռնարկա՞ծ է։ Գզոյեան պատասխանած է․

«Յուշահամալիրին տարածքը ունինք երկու կոմպոնենտ, որոնք կապուած են Արցախի պատմութեան եւ Բաքուի յակահայ քաղաքականութեան հետ:Յուշահամալիրին տարածքը կան հինգ ազատամարտիկներու գերեզմաններ, որոնք զոհուած էին Արցախեան առաջին պատերազմին սկիզբը, երեք խաչքար, որոնք նուիրուած են Սումգայիթի, Կիրովաբադի եւ Բաքուի հայերու դէմ 1988-1990-ականներու սկիզբը իրականացուած բռնութիւններուն։ Օգտուելով այդ հանգամանքէն՝ բոլոր պատւիրակութիւններուն կը ներկայացնենք նաեւ արցախեան հիմնահարցին պատմութիւնը, կը կապենք Հայերու դեմ իրականացուած  ցեղասպանութեան հետ եւ կը բացատրենք, թէ ինչու այդ գերեզմաններն ու խաչքարերը կը կազմեն Հայերու ցեղասպանութեան յուշահամալիրին մաս։ Բաքուի կողմէն  յակահայկականութեան այդ դրսեւորումները եւ բռնութիւնները հայերու հանդէպ մարդկանց ընկալումներու մէջ Հայերու ցեղասպանութեան շարունակութիւն էր, ու այդ պատճառաւ խաչքարերը եւ գերեզմանները հանգրուանեցին յուշահամալիրին տարածքը։

Նշեմ, որ մեր անգլերէն ամսագրին յատուկ համար է հրատարակուած` նուիրուած միայն արցախեան հարցին, եւ շուրջ հինգ գիտական յօդուախ տարբեր՝ մշակութային ցեղասպանութեան, սումգայիթեան ջարդերու վերաբերեալ, արցախեան հիմնահարցի իրաւական վերլուծութեան, նաեւ` հայատեացութեան դրսեւորումներու վերաբերեալ՝ փորձելով համապարփակ ձեւով ներկայացնիլ։ 

Ընդ որում, նշեմ, որ 2023-ի վերջին յատորին մէջ  եւս երկու յօդուած ունինք էթնիկ զտումներու վերաբերեալ, որմէ մէկը ես ինքս եմ յեղինակած իմ գործընկերներուս հետ, միւսը՝ Լեմկինին ինստիտուտին նախագահ Էլիզա Ֆոն Յոդեն-Ֆորգին»։

https://www.ermenihaber.am/am/news/2024/04/25/%D5%91%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6/273519