Արեւմտեան Հայաստանի հայերուն հարցին շուրջ 

  • by Western Armenia, December 02, 2023 in Պատմութիւն
131 դիտում

Սիմոն Վրացեան կը գրէ, որ թէ՛ Տերեանը, թէ՛ Շահումեանը քաջ ծանօթ էին Թուրքահայաստանի դրութեանը եւ կը յասկընային, որ «Հայաստանի ապահովութեան եւ ինքնորոշման յնարաւորութեան միակ պայմանը այն օրերուն ռուսական բանակի ներկայութիւնն էր, մինչեւ որ պատերազմը վերջընար եւ ստեղծուեր բնականօն վիճակ»։ Սակայն բոլշեւիկեան իշխանութեան համար առաւել կարեւոր էր համաշխարհային հեղափոխութիւնն ու մահմեդական ժողովուրդներու հետ բարեկամական յարաբերութիւնները։«Պահիլ ռուսական բանակը Թուրքահայաստան՝ պիտի նշանակեր անհաճո գործ կատարիլ թուրքերուն համար, մինչդեռ, ինչպվա կտեսնենք հետագային, Թուրքիոն եւ իսլամ աշխարհը բոլշեւիկներու աչքին մեծ կարեւորութիւն ունեին, եւ բոլշեւիկները արդեն բանակցութեապ մէջ էին թուրքերուն հետ»,- կը գրէր Վրացեան։ 

«Թուրքահայաստանի մասին» դեկրետը ոչինչ չի փոխեր հայ ժողովուրդիպ կեանքը` Բրեստ-Լիտովսկի բանակցութիւնները կը տապալուին, եւ թուրքերն կ՚անցպիպ հարձակման՝ իրար յետեւէն գրաւելով Արեւմտեան Հայաստանի հայկական բնակավայրերը։ Բոլշեւիկները, հետագային նաեւ՝ խորհրդային պատմագրութիւնը «Թուրքահայաստանի մասին» դեկրետի չկայացման համար կը մեղադրեն գերմանացիներունն՝ նշելով, որ անոնց պատճառաւ յնաէաւոր չեղաւ հասնիլ յաշտութեան, եւ պատերազմը շարունակուեց:

Փաստօրէն, մենք յստակ կը հասկընայինք, որ Սիմոն Վրացեանը պատրուակներ կը փնտրեր, որպէսզի Թիֆլիսին Ազգային խորհուրդը հայկական զորք չուղարկէ Զորավար Անտրանիկը պաշտպանելու արեւմտեան հայկական ճակատը։ 2020 թուականէ Արցախ կատարուեր է նոյնը միայն այն բանին տարբերութեամբ, որ Արցախը պաշտօնապէս ճանաչուեր է որպէս պետութիւն։

http://www.western-armenia.eu/news/Actualite/2020/Le_Plan_turc_de_creation_d_une_republique_armenienne-10.12.2020.pdf