Հայկական ինքնութիւն

  • by Western Armenia, November 24, 2023 in Պատմութիւն
125 դիտում

Անունը ոչ միայն դիմելու, այլ յաճախ նաեւ ազգային առանձնայատկութիւններն ընդգծելու միջոց է: Հայկական անունները ստեղծուր են բնութեան յանդէպ սէրեն, ազգերուն միջեւ փոխհարաբերութիւններէն, ազատագրական շարժումներու եւ պատերազմներուն յետեւանքով: Հայկը հայկական անուններուն շարքը առաջինն է: Եւ հէնց  սա առասպելական հերոսին անունով ալ հետագային կոչուեց հայկական պետութիւնը՝ Հայք, Հայաստան եւ հայեր:

Ըստ Մօւսէս Խորենացու Հայկը Նոյին 5-րդ սերունդն էր, ով յաղթեց Բելին եւ դրեց Հայոց պետութեան հիմքերը: Հայկի ցեղակից անուններէն են Արմէնակը, Արամայիսը, Արամը, Արան: Կը գերակշռեին հիմնականը պատմադիցաբանական հերոսներուն անունները: Սակայն քրիստոնեութեան ընդունումէն ետք սկսեցին տարածուիլ նոր Աստուածաշնչեան անուններ: Տարիներու ընթացքը անուններուն ցանկը կը յամալրուի  նորերով, իսկ հին անձնանուններէն շատերը մոռացութեան կը մատնուին: Հայկական անուններու մէջ յստակ  տարանջատում կար արական եւ իգական անձնանուններու միջեւ: Տղամարդոց մեծ մասամբ կոչեր են աստուածներու, յաղթողներու եւ արքաներու անուններով, իսկ կիները ոչ միայն աստուածուհիներու եւ քրիստոնեական կոյսերու, այլ նաեւ ծաղիկներու, բնական երեւոյթներու, թանկարժեք քարերու անուններով: Հայերուն կեանքը իրենց անուանը զուգահեռ կարեւոր նշանակութիւն ունեին նաեւ ազգանունները: Հինը ազգանուան միջոցով են իմացեր, թե տուեալ մարդն ում որդին կամ ում ժառանգն է: Ազգանուններուն իմաստը դարերուն ընթացքը մնացեր է նւյնը, փոփոխուեր  է միայն ատոր կազմութիւնը: Հայկական ազգանուններուն 99 %-ը կը կազմուի ցեղին նահապետական անուան եւ -եան մասնիկին միակցութեամբ: Սակայն միշտ չէ, որ -եան-ին կցուեր են նահապետական անուններ: Յաճախ ազգանունները կը կամուեին ըստ մասնագիտութեան, ինչպէս օրինակ՝ Ներկարարեան, Բժշկեան, Դարբինեան եւ այլն: Շատ յազւադէպ կը յանդիպեն  նաեւ -ունէ մասնիկին կազմութեամբ ազգանունները, որոնց արմատները շատ աւելի հին են: