Մշակութային ցեղասպանութիւն

  • by Western Armenia, November 25, 2023 in Մշակոյթ
103 դիտում

Ինչպէս յստակ կերեւի  «Կովկասին ժառանգութեան մշտադիտարկում» (Caucasus Heritage Watch) նախաձեռնութեան կողմէն հրապարակուած արբանեակային լուսանկարներէն, բռնազաւթուած Շուշի քաղաքը իրականացուող շինարարական աշխատանքներու յետեւանքով վնասուեր  են Շուշի քաղաքի Մեղրեցոց Սբ. Աստուածածին եկեղեցիին մնացորդները : Համաձայն 2023 թուականի Նոյեմբեր 3-ին արուած արբանեակային լուսանկարի՝ ադրբեջանական կողմը շրջակա տարածքներու շինարարութեան ամբողջ շինաղբը ծանր տեխնիկային միջոցով լցեր է եկեղեցիին՝ դեռեւս 2017 թուականի պեղումներով բացուած հիմնապատերի եւ ծաւալներու վրայ։ Դեռեւս 2021 թուականէ արբանեակային լուսանկարները փաստեր են միայն տարածքին անխնամ եւ խոտածածկ դառնալը:

Մեղրեցոց Սբ. Աստուածածին եկեղեցին կառուցուեր է 1838 թուականին Մահտեսի Հախումեանցի ծախսերով։ 1960-ական թուականներուն եկեղեցիին ծաւալներու մեծ մասը քանդուեր է Բաքուի իշխանութիւններու կողմէն՝ հարմարեցուելով եւ վերածուելով ամառային բացօթեա կինօթատրոնի: Նշինք, որ սկսած 1960-ական թուականներէն Բաքուի իշխանութիւնները սկսեցին ակտիւօրէն բռնաօւրացնիլ Շուշի քաղաքի մշակութային ժառանգութիւնը՝ արհեստական կերպով փոխելով քաղաքի մշակութային կերպարը, այն վերածելով ադրբեջանական մշակութային կէդրօնի: Այս քաղաքականութեան արդիւնքը զգալիօրէն վնասուեց Շուշի քաղաքի հայկական թաղամասը եւ անոր յուշարձանները: Մասնաւորապէս, վթարային վիճակի հասցուեց Շուշի քաղաքի Ամէնափրկիչ Ղազանչեցոց տաճարը, Կանաչ ժամ եկեղեցին վերածուեց հանքային ջրերու ըմպելասրահի: Իսկ Կուսանաց վանք եւ Ագուլեցոց Ամէնափրկիչ եկեղեցիները հիմնահատակ քանդուեցին եւ ոչնչացուեցին: Այդ նոյն տարիներուն Բաքուի իշխանութիւններու կողմէն աւերուեց քաղաքի հայկական գերեզմանոցը: Մեղրեցոց եկեղեցիին պարագային Բաքուի իշխանութիւնները պայթեցումներով քանդեր են եկեղեցիին պատերուն մեծ մասը, իսկ մէկ մետրէն բարձր պահպանուած հիմնապատերը ներառուեր են ասֆալտին տակ։Հաագայի արդարադատութեան միջազգային դատարանի 2021 թուականի Դեկտեմբեր 7-ի որոշմամբ արգելուեր են հայկական եկեղեցիներու ոչնչացման գոծողութիւնները․ «Բաքուն պարտաւոր է ձեռնարկիլ բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ կանխելու եւ պատժելու վանդալիզմի եւ պղծման գործողութիւնները, որոնք կիրականացուեին հայկական մշակութային ժառանգութեան նկատմամբ․․․» Յաւելենք նաեւ,  որ իւրաքանչիւր ժողովուրդի մշակութային արժեքներուն հասցուող վնասը յարուած է  ողջ մարդկութեան մշակութային ժառանգութեանը, քանզի իւրաքանչիւր ժողովուրդ իր ներդրումն ունի  համաշխարհային մշակութային բազմազանութեան մէջ։