Արեւմտեան Հայաստանի Հայերու Արեւմտեան Հայաստան Համագումար

Արեւմտեան Հայաստանի ազգային խորհուրդ

Արեւմտեան Հայաստան

Թուրքիա

Ատրպէյջան

Ռուսաստան

Ֆրանսիա

Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ

Մեծ Բրիտանիա

Բոլոր պետութիւնները, որոնք ստորագրեցին Սեւրի Դաշնանագիրը

Յարգելի տիկին Նախագահ, անունս Արմենակ Աբրահամեան է, պատիւ ունիմ Արեւմտեան Հայաստանի ազգային խորհուրդի նախագահն ըլլալու, որը կազմաւորուած է Շուշիի մէջ 2004 թուականի Դեկտեմբեր 17-ին:

Մենք կը ցանկանանք ձեր ուշադրութեանը ներկայացնել այն իրողութիւնները, որոնք բնորոշ են 2020-ի Սեպտեմբերի 27-ին թուրք-ատրպէյջանական զինուած ուժերու կողմէ սանձազերծուած ցեղասպան ագրեսիվ պատերազմի հետեւանքներուն բնիկ հայ բնակչութեան դէմ, որոնք աւելի քան 10,000 տարի խաղաղ կապրէին իրենց նախնիներու հողին Արցախի մէջ (Ղարաբաղի մէջ):

Այս պատերազմը, որը տեղի ունեցաւ Օգոստոսի 10-ին 1920 թ․ ստորագրուած Սեւրի  Խաղաղութեան միջազգային դաշնագիրի հարիւրամեակի տարուայ,  Արեւմտեան Հայաստանի պետութիւնը դե ֆակտո 1920 թ. Հունուարի 19-ին եւ 1920 թ. Մայիսի 11-ին դե յուրե ընդունելով որպէս անկախ պետութիւն, որն կընդգրկէր Արցախի (Ղարաբաղի) շրջանը, հանգեցուց աւելի քան 6000 մարդու մահուան: 

Ատրպէյջանա-թուրքական տանդեմը դիտաւորեալ յարձակուեցաւ բնիկ բնակչութեան վրայ եւ ոչնչացուց Արցախի բնական միջավայրը ՝ օգտագործելով, մասնաւորապէս, ֆոսֆորային ռումբեր:

44 օր տեւած այս պատերազմը (մինչեւ 09․11․2020) ոչ մէկ դէպքով չէ աւարտուած, ինչպէս  չի աւարտուեցաւ 1894 թուականէն ի վեր Արեւմտեան Հայաստանի բնիկ հայ բնակչութեան դէմ իրականացուած ցեղասպանութեան տարբեր ծրագիրներ, որոնց մէկ մասն կը կազմէ Արցախը՝ միջազգային իրաւունքով ընդունուած ԱՀՀ-ի մաս:

Արեւմտեան Հայաստանը, ինչպէս Սեւրի դաշնագիրը ստորագրած միւս երկիրները, իրենց դատապարտումը յայտնեցին թուրք-ատրպէյջանական ռազմական ագրեսիային եւ բոլշեւիկ-քեմալական զինուած ուժերու կողմէ 1921 թուականէն Արեւմտեան Հայաստանը մասնատելու ծրագիրին:

Չնայած ԵԱՀԿ-ն այսօր կոչ կուղէ վերսկսելու բանակցութիւնները տարբեր կողմերու միջեւ, մենք պէտք է կասկածի տակ դնենք անոնց վարման պայմանները, հաշուի առնելով, որ Ատրպէյջանը կը շարունակէ ատելութեան եւ սպաննութիւններու իր քաղաքականութիւնը, ինչը կը դրսեւորուի հետեւեալով.

– Արեւմտեան Հայաստանի տարածքային ամբողջականութեան եւ հայ ժողովուրդի ինքնորոշման իրաւունքներոըւ անյարգալի վերաբերմունք եւ ոտնահարում։

– Պարոն Իլհամ Ալիեւի «Պատերազմի ավարի պուրակի» բացումը 2021 թ. Ապրիլի 12-ին ` նշելու եւ նկարագրելու անոր ցեղասպանութեան քաղաքականութիւնը:

Կոպիտ ու նուաստացուցիչ պատկեր մեռած կամ կալանաւորուած հայ կամաւորներու մոմէ արձաններուն, պատերազմի ընթացքին զոհուած հայ կամաւորներու հարիւրաւոր սաղավարտներուն եւ հայկական ռազմական տեխնիկայի ցուցահանդէս:

Այս ռազմական պարկի իրականացումը բոլոր առումներով  կը տարբերուի  ռազմական թանգարանի իրականացումէն, որը, առաջին հերթին, յիշողութեան տէղ է, որտեղ կը պահպանուի  արժանապատուութիւնն ու յարգանքը երկու կողմերու մահացածներու նկատմամբ: Այս պարագային մենք կը  խօսինք մարդու իրաւունքներու բացայայտ ոտնահարման մասին `հայ ժողովուրդի դէմ ատրպէյջանական բնակչութեան շրջանին ռասիզմ քարոզելու, սպաննուած եւ ձերբակալուածներու  ընտանիքները նուաստացնելու ցանկութեան մասին: https://oxu.az/society/484832

– Հայ խաղաղ բնակիչներու եւ սահմանապահներու սպաննութիւն եւ խոշտանգումներ,

– Թաքֆիրի ահաբեկչական խմբաւորումներու օգտագործումը բնիկ հայ բնակչութեան դէմ,

– ռազմագերիներու եւ խաղաղ բնակիչներու ապօրինի պահելը,

– Արցախի եւ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ  դարաւոր ժառանգութեան ոչնչացնելը,

– ՄԱԿ-ի կանոնադրութեան եւ միջազգային կոնվենցիաներու խախտում:

Այդ կապակցութեամբ ես կը  խնդրեմ բնիկ ժողովուրդներու իրաւունքներու հարցերով յատուկ զեկուցող Ֆրանցիսկո Կալի Ցային հանդիպում անցկացնել `քննարկելու հայ բնակչութեան կոտորածներու, միջազգային տարածքներու խախտմամբ հայկական տարածքներու գրաւման իրավիճակը եւ վնասի փոխհատուցման հետ կապուած խնդիրները: Ինչպէս նաեւ Արեւմտեան Հայաստան պետութեան հարցը եւ ՄԱԿ-ի մակարդակով անոր կարգավիճակը:

Բնիկ հայ ժողովուրդի դէմ իրականացուած վայրագութիւնները կը խարխլեն ՄԱԿ-ի սկզբունքներու եւ անոր քաղաքակրթական առաքելութեան համընդհանուրութիւնը, եթէ անոնք վճռականօրէն չեն դատապարտուիր:

Այնուհետեւ, արեւմտեան հասարակութեան մէջ առաջին միտքը, որ կուգայ  երբ մենք կը խօսինք բնիկ երեխայի իրաւունքներէն, անոր առողջութիւնն ու կրթութիւնն է, բայց հայ ժողովուրդի համար  առաջնային են ոչ միայն երեխայի գոյութեան իրաւունքը,այլ անոր ֆիզիկական անձեռնմխելիութիւնը :

Թուրքիայի կողմէ Արեւմտեան Հայաստանի տարածքային օկուպացիայի սկզբէն , բնիկ հայերու երեխաները դարձեր են «devshirme» – ի, այսինքն `«երեխաներու թալանի» զոհեր:

Այդ ցինիկ էվֆեմիզմ էր, որն իրականութեան անոնց ընտանիքէն եւ հայրենի ազգէն հեռացուցած ու դէմ դարձուցած են ՝ ներառելով անոնց բռնի ձուլման ծրագիրներուն ՝ թուրքական ռազմական կորպուսը ձեւաւորելու համար:

Ինչ կը վերաբերուի ցեղասպանութեան գագաթնակետային փուլի վերապրածներուն եւ երեխաներուն, ապա անոնց կանուանեն «սուրը վերապրածներ». Գերագոյն վիրաւորանք, որը պարոն Էրդողանը կիրառեց 2020 թ. Մայիսի 4-ին ՝ անով արդարացնելով իր նախորդներու կողմէ սկսուած տարբեր ցեղասպանական ծրագիրներու շարունակութիւնը: https://fr.gatestoneinstitute.org/16036/turquie-rescapes-epee.

Վիրաւորանք, ռասիզմ, Արեւմտեան Հայաստանի մէջ ցեղասպանութիւնէն մազապուրծ հայ ժողովուրդի դէմ յանցագործութիւն կատարելու կոչեր: Խօսքէն գործ, չորս ամիս ետք, մէկ այլ դարաշրջանի այս յանցագործութիւնները  կը շարունակուին ամբողջ աշխարհի առջեւ. Արցախի մէջ (Ղարաբաղ) հայ բնակչութեան կոտորածի 44 օր, Թուրքիայի եւ Ատրպէյջանի վարձած տակֆիրիստական ​​հորդաները ներխուժեցին հայկական բնօրրան: Ոչնչացնելով  բնիկ բնակչութեանը:

Ի՞նչ եղաւ երեխայի իրաւունքները: Ի՞նչ կարող ենք ակնկալել միջազգային իրաւունքէն, երբ այն սիստեմատիկօրէն կը  խախտուի օկուպացուած պետութիւններու կողմէ, որոնք նոյնպէս Միաւորուած ազգերու կազմակերպութեան անդամ են:

Ա՞րդեօք միջազգային իրաւունքը ընտրովի եւ խտրական է բնիկներու երեխաներու նկատմամբ:

Շնորհակալութիւն, տիկին Նախագահ:

Արմենակ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ / Լիտիա ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ