Բանանց գիւղ (այժմ կը կոչուի Բայան ատրպ․՝ Bayan), Ատրպէյջանի կողմէ բռնազաւթուած Դաշքեսանի շրջանին, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գաւառին մէջ։ Առնուազն մ.թ.ա. 4-3-րդ հազարամեակներէն մինչեւ գրեթէ 1989 թ․ բռնագաղթը Բանանցը մշտապէս եղած է ողջ երկրամասի առաւել մարդաշատ բնակավայրերէն մէկը։ Այդ կը վկայեն գիւղի մերձակայքին պահպանուած նախաքրիստոնէական եւ միջնադարեան ժամանակաշրջաններէն մեզի հասած բազմաթիւ ընդարձակ գերեզմանոցները, ինչպէս նաեւ՝ գիւղի տարածքին կանգուն կամ աւերակ եկեղեցիներու ու մատուռներու առատութիւնը։ Բանանցի մոտ պահպանուած է սեպագիր արձանագրութիւն։ Գիւղին մէջ մեծ շուքով նշուած էր Վարդավառի տօնը։ Հակառակ Բանանցի բազմադարեան գոյութեան ու ըստ ամենայնի փառաւօր անցեալի՝ գրաւոր աղբիւրներուն Բանանցի մասին պահպանուած վկայութիւնները խիստ աղքատիկ են։ Գիւղի անուան ծագումը ստուգուած է որպէս «բանանոց», այսինքն՝ «աշխատելու վայր»։ Բանանցի բնակչութիւնը մինչեւ 1918 թուականի եւ յաջորդող տարիներուն Ատրպէյջանի կողմէ բռնազաւթումը, անհընդհատ կաճէր,սակայն Սովետական Ատրպէյջանի կազմին մէջ բարեբեր հողերով եւ արոտավայրերով հարուստ շրջանին մէջ սկսած է հակահայկական քաղաքականութիւնը, որը հանգեցուց բնակչութեան թիւին նուազմանը։ 

1976 թուականի մարդահամարի տուեալներով գիւղի հայ բնկաչութիւնը կազմած էր 1695 մարդ։ 

1989 թուականի Յուլիսի 27-ին գիւղի վերջին բնակիչները ենթարկուեցան բռնագաղթի, որով եւ հազարամեակներու պատմութեան մէջ առաջին անգամ Բանանցի մէջ մարեց հայ կեանքը։ Բռնագաղթի ենթարկուած բանանցեցիները գլխաւորապէս բնակութիւն հաստատեցին Հայաստանի Հանրապետութեան տարածքին։

Արեւմտեան Հայաստանը կրկին կը վերահաստատ է ,որ միջազգայնօրէն իրաւական բոլոր համաձայնագիրներով ,Հիւսիսային Արցախը Հայաստան պետութեան անքակտելի մասն է,եւ այնտեղի բնիկ հայ բնակչութեան արտագաղթը թուրքական ցեղասպանական քաղաքականութեան շարունակութիւնն է։։