Արեւմտեան Հայաստանի մէջ հաճախակի կը յայտնաբերեն պատմական վայրեր ու կառոյցներ, որոնք ամեն անգամ կը վկայեն հայերու՝ այստեղ ներկայութիւնն ու հարուստ մշակոյթը:

Անոնցմէ մէկն ալ Արեւմտեան Հայաստանի Շըրնաք նահանգի Գաբար լեռին վրայ վերջերս յայտնաբերուած վանքն է, որը կարող  է գրաւիչ վայր դառնալ զբօսաշրջութեան առումով:

Շըրնաքի համալսարանի գլխաւոր քարտուղար դոց. Դոկտ. Իպրահիմ Բազը խումբ մը արշավորդներու հետ Գաբար լեռ կատարած ճանապարհորդութեան ժամանակ հանդիպած են հին բնակավայրի, որտեղ կը գտնուին 50 տուն եւ հսկայական վանք մը: 

Ջուդի եւ Գաբար լեռներու պէս հսկայ լեռներուն պատմութեան ընթացքին շատ տարբեր էթնիկ խումբեր բնակուեր են, որոնք դավաներ են բազմաթիւ հաւատքներու եւ կրոններու, 

Ինչպէս կը նկարագրէ Դոկտոր Բազը՝ «Մենք շատ աղբիւրներ չունինք Գաբար լեռի պատմութեան եւ նկարագրութեան վերաբերեալ: Այս վայրը , ժողովուրդն  անուանած է վանքերու լեռ: Մենք այժմ կը գտնուինք Վանքերու լեռ կոչուող Գաբար լեռան վրայ գտնուող գիւղի մը մէջ: Այն հնագոյն գիւղ է՝ առաջին քրիստոնէական քաղաքներէն եւ գիւղերէն մէկը: Այստեղ վանք մը կայ, որն ունի կից եկեղեցի: Այստեղ աշակերտները քրիստոնէութեան վերաբերեալ դասեր ստացեծ են: Այն ունի մոտ 1700 տարուայ պատմութիւն: Մոտ 40-50 տուն կայ: Այս տուներուն մէջտեղը կը գտնուի վանքը: Վանքի մէկ մասը դեռ կանգուն է: Անոր վրայ փորագրուած խաչեր կան»: