Արեւմտեան Հայաստանի մէջ «բնութեան թալանի» դէմ միասնական պայքար

Արեւմտեան Հայաստանի Մալաթիայի բնապահպանական հաւասարակշռութիւնը սպառնալիքի տակ է, ՝ՄԱԼԱԹԻԱՅԻ ԲՆԱՊԱՀՊԱՆԱԿԱՆ ՊԼԱՏՖՈՐՄԻ՝ (MAL-ÇEP) հիմնադիր Հուսեյն Չփլակն ընդգծած է, որ բնութեան թալանի դէմ միասնական պայքարը պատմական պատասխանատուութիւն է:

Հարիւրաւոր էնդեմիկ բուսատեսակներու եւ հարուստ վայրի բնութեան հայրենիք Մալաթիան կանգնած է նոր հանքավայրերու, ինչպէս նաեւ արդեն գոյութիւն ունեցող հանքերու վտանգի առջեւ: Տարբեր մետաղներու, հատկապէս ոսկի, երկաթի, պղնիձի եւ կապարի նոր որոնումներն սկսած են: Ներկայիս քաղաքին մէջ 496 հանքարդիւնաբերական գործունէութիւն կը ծաւալուի:

Մալաթիայի շրջակայ միջավայրի եւ մշակոյթի պլատֆորմը (MAL-ÇEP) ստեղծուեր է 2020 թուականի Սեպտեմբերի 29-ին՝ ընդդէմ Մալաթիայի մէջ վերջին 3 տարիներու հանքարդիւնաբերութեան աճի: Հարթակին կ՛աջակցի 120 հաստատութիւն:

Նշելով, որ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ բնութիւնը կը թալանէ հանուն շահի, Չփլակը մատնանշեց, որ «վայրի հանքարդիւնաբերութիւն» կոչուող գործունէութիւնն օրէ օր կ՛աւելնայ:

«Մալաթիայի բնութիւնը շրջապատուած է հանքարդիւնաբերական ընկերութիւններով: Արտասահմանեան ընկերութիւնները, որոնք սեփական երկրի մէջ չեն կարող թալանել բնութիւնը ինչպէս կը ցանկանան, կը թալանեն Մալաթիայի բնութիւնը: Էնդեմիկ բոյսերը վտանգուած են: Կենսաբազմազանութիւնը զոհ դարձած է հանքերուն: Հանքերու պատճառով ծիրանի ծառերը չորցած են, արտադրողներն ամեն տարի կը կտրէն չորցած ծառերը: Հանքերը կը պատրաստուին այն տարածքներուն մէջ, որտեղ կը գտնուին պատմական վայրերը: Պատմութիւնը կը ոչնչանայ: Հաւատքի կենտրոնները կը քանդուին: Չնայած մեր առարկութիւններուն, հատուկ պահպանուող տարածքներուն մէջ հանքերու աշխատանքները  կը շարունակուին»:

Արեւմտեան Հայաստանը եւս դէմ է բնութեան անվտագութեանն ուղղուած ցանկացած գործողութեան, այդ թիւին՝ ապօրինի կամ օրէնքով թոյլատրուած հանքարդիւնաբերութեանը։ Մեր կառավարութիւնը նոյնպէս կը քննադատէ հանքարդիւնաբերողներուն եւ կոչ կ՛ուղէ անհապաղ դադարեցնելու բնութեան հանդէպ տեղի ունեցող վայրագութիւնները։