ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ – Բիթլիս- Օրեր շարունակ  Բիթլիսի բնակչութեան մոտ մեծ դժգոհութիւններ  առաջացուցած է այն, որ Գարզան գերեզմանոցէն հանած են 267 մարդու աճիւն։

Այս դէպքի կապակցութեամբ, Բիթլիսի դատախազութիւնը հանդիպած է 2 ընտանիքի հետ։ Դատախազութեան աշխատակիցները ընտանիքներուն ըսած են․«Մենք տեղեակ չէինք, որ դիակները հաշուառուած էին»։

Արևմտյան Հայաստան մէջ հայտարարուած պարետային ժամէն ետք իրականացուած  գործողութեան արդիւնքին  Բիթլիսի Թաթվան վարչական շրջանի Յուքարը Օլեք գիւղի Գարզան գերազմանոցէն 267 աճիւն հանելու եւ այդ աճիւնները  Ստամպուլի Դատաբժշկական  համալսարան ուղարկելու դէպքի հետ կապուած նոր զարգացումներ տեղի ունեցած է։ Այսօր  Բիթլիսի  դատախազութիւնը այս դեպքի հետ կապուած հանդիպած է երկու ընտանիքի հետ։

Դտախազութիւն’ Եթէ տեղեակ ըլլայինք, ուրիշ գործողութիւն կը փորձէինք իրականացնել:

Օրհան  Օղմենը եւ Լեզգին Բինգյոլը, որուն հարազատներու աճիւնները կը գնտնուէին  Գարզան գերեզմանոցի մէջ, դէպքի առիթով իրենց դժգոհութիւն արտահայտած են։ Անոնց տեղեկացուցած են, որ իրենց կանչած են դատախազութիւն։

Լեզգին Բինգյոլը մասնաւորապէս նշած է’«Դատախազութեան աշխատողները մեզի ըսած են, որ գործողութիւնը իրականացնելէ  ետք տեղեկացուցած են, որ այնտեղ  գտնուող աճիւնները ունին մահուան վկայականներ։Եթէ սկզբէն մենք տեղեակ ըլլայինք, ապա մենք մէկ այլ ուրիշ գործողութիւն կիրականացնէինք։ Եթէ այն մարդիկ, ովքեր ունին մահուան վկայականներ եւ գիտէն իրենց հարազատներու աճիւններու տեղը, եթէ վստահ են, որ  գիտէն  անոնց եւ նշուած տեղը իրենց հարազատի աճիւնն է եւ նշուած տեղը գտնուած աճիւնը ընդունին, համապատասխան դիմումի դէպքին   այդ աճիւնները առանց դատաբժշկական փորձագիտութեան կը հանձնուին անոնց։

Սկզբէն մեր կայքի մէջ տեղեկացուցինք

Բինգոլը նշած է ,որ այն ընտանիքներու աճիւնները, որոնց համար դատախազութիւնը չունի մահուան վկայական , հարազատներու ընտանիքներուն կը վերադարձնէ ԴՆԹ փորձաքննութիւնէ անմիջապէս ետքը։ Այնուհետեւ ան ավելցուց’ «Դատախազը տեղեկացուց, որ այն դիկաները, որոնց համար դատախազութիւնը չունի մահուան վկայական, ԴՆԹ  փորձաքննութիւնէ ետք կը վերադարձուի անոնց ընտանիքներուն։ Դատախազը նշած է նաեւ, որ հետագային խնդիրներէ խուսափելու համար, այդ ընտանիքները պէտք է համապատասխան դիմում ներկայացնէն եւ  տրամադրէն մազի կամ արյան նմուշներ։ Գլխաւոր դատախազը տեղեկացուցած է, որ գերեզմանները մէկ առ մէկ կը համարակալուին եւ գերեզմաններու բանալու հետ կապուած բոլոր տեղեկությոիւնները կը տրամադրուին անոնց ժառանգներուն։ Գլխաւոր դատախազը ըսած է , որ կատարուելիք գործողութեան հետ կապուած սկզբէն իրենց կայքերուն մէջ տեղեկատվութիւն տեղադրելը, այժմ վերածած է “գաղտնի կերպով իրականցուած գործողութեան”։ անոնցմէ բացի, դատախազը տեղեկացոցած է, որ ցանկացած ընտանիք կարելի է մասնակցիլ դատախզութիւն, հանդիպել դատախազութեան աշխատողներու հետ եւ ստանալ համապատասխան տեղեկատվութիւն։ Մենք ես մէկ անգամ նայած ենք գերեզմանոցի վերաբերեալ լուսանկարն ու տեսանիւթը։Մեզի հարցուցած է, արդիոք կը ճանչնանք մեր հարազատի գերեզմանը, ինչին ի պատասխան՝ ըսած ենք, այո կը ճանչնանք ։

Բինգյոլի ընտանիքներուն կոչ

Ընտանիքներու հետ հանդիպումէ ետք, հանդիպումի մասնակից Բինգյոլը կոչով հանդէս եկած է’ Այն մարդիկ, ովքեր այդ գերեզմանատանը ունին հարազատներ, վարկեան առաջ թող դիմէն Բիթլիսի դատախազութիւն եւ պահանջէն աճիւնը, իսկ  անոնք , ովքեր չունին մահուան վկայական,պէտք է ներկայացնեն մազի կամ արյան նմուշ եւ սպասէն ԴՆԹ փորձաքննութեան արդիւնքին։Այս ամեն ինչէ բացի, կարեւոր է նաեւ հետեւեալ հարցը -այն ընտանիքները, ովքեր չունին մահուան վկայական, բայց կը ճանաչնան իրենց հարազատի գերեզմանը,  դիմելով դատախազութիւն, աւելի շուտ կարելի է ստանան ԴնԹ փորձաքննութեան արդիւնքները։

Կը հիշեցնենք, թէ 1917թ. դեկտեմբերի 29-ին Խորհուրդային Ռուսաստանի Ժողկոմխորհի կողմիէ ընդունուած «Թուրքահայաստանի մասին» (Արևմտեան Հայաստան) Դեկրետով ճանչցուած է Թուրքահայաստանի (Արևմտեան Հայաստան) հայութեան ազատ ինքնայ որոշման իրաւունքը՝ ընդհուպ մինչեւ լիակատար անկախութեան: Իսկ 1920թ. հունուարի 19-ին՝ Փարիզի Վեհաժողովի ժամանակ, Դաշնակից Տերութիւններու Գերագոյն Խորհուրդը դէ ֆակտո (de facto) եւ 1920թ. Մայիսի 11-ին՝ Սան-Ռեմոյի համաժողովի ժամանակ դէ յուրէ (de jure) ճանաչցուեցաւ այն՝ որպես անկախ և ինքնիշխան պետություն, որու սահմանները Թուրքիոյ հետ 1920թ. նոյեմբերի 22-ին սահմանագծած է ԱՄՆ-ի նախագահ Վուդրո Ուիլսըն:

Պարտադիր է նշել, որ Արեւմտեան Հայաստան Պետութիւնը ՄԱԿ-ի կողմէ չի ճանչցուած՝ Թուրքիոյ կողմէ  ձեռբակալուած ըլլալու պատճառով:

Կը հիշեցնենք, թէ 1894-էն միչեւ 1923թ. Արեւմտեան Հայաստանի գրաուած տարածքներուն մէջ թուրքական երեք կառաւարութեան կողմէ բնիկ հայ ժողովուրդը ենթարկուած է Ցեղասպանութեան: