ԿԻԼԻԿԻԱ – HDK – Եվրոպան (HDK-A) Մարաշը եւ Ռոբոսկին կը հիշեն իրենց զոհերը, եւ «Մենք չենք մոռցած Մարաշի Ռոբոսկիի կոտորածները, մենք պիտի չի մոռնանք», Ֆրանսիոյ Ստրասբուրգի մէջ տեղի ունեցաւ հազարաւոր քաղաքացիներու մասնակցութիւնը :

Մարաշի եւ Ռոբոսկիի կալանաւորներու դէմ մահափորձը տեղի ունեցաւ Մարդկանց ժողովուրդավարական կոնգրեսի Եվրոպական HDK-A- ի բաղադրիչներէն մեկուն `Մարաշի նախաձեռնութեամբ,« Մարաշի Ռոբոսկիի կալանաւորները չի բացահայտեցին, անհետաքրքիր» կենտրոնի երթը:

ԶեկոյՑ Կիլիկիոյ  մէջ կատարուած հայերու ջարդերու մասին:

Ծովակալ դէ Ռոբեկ (Կոստանդնուպոլիս)

1920 թուականի Մարտի 7-ին

1920 թուականի մարտի 7-ին ժամը՝ 16:20

1920 թուականին մարտի 8-ին ժամը՝ 17:45

No.200. (R).

Հետեւեալը  պրն.Ուիլիամսի համար է, կը փոխանց է Վ.Ա. Քեննեդուի պահանջով:

Նամակը կ’սկսի՝

No. 5. Մարաշի լուրերու հաստատում: 18 հազար մարդ կոտորուեցաւ շրջանին. քաղաքը այրեցաւ, սնունդ չիկայ եւ դեռ չէ ազատագրուած: 2000 գաղթական հասած է Ատանայ : 13 հազար կին և երեխայ ճանապարհին մահացած են ձնաբուքի պատճառով: Մարաշի մէջ դեռ կան 8 հազար հայեր, որոնցից շատերը վիրաւորներ են: Զեյթունը մեկուսացուած է: Ատանայի եւ Տարսոնի անմիջական վտանգ չի սպառնում, բայց անհանգիստ է եւ անկարգ, անվտանգութեան առումով ընդհանրապէս վստահությիւն չիկայ:   Նամակի ավարտ:

Կ’ուղարկ եմ այս հաղորդագրութեան պաշտոնական հաստատման ցանկացած դրսեւորում, որը պէտք է պաշտպանուած ըլլայ:

Մենք հեռագրուածից բացի այլ տեղեկութիւններ չ’ունինք: Ֆրանսիացիները, ինչպէս նախկին ժամանակ, շատ զուսպ եղած են, բայց ընգդծած են, որ կեանքի կորուստները պէտք է ներկայացուին որպէս ռազմական գործողութիւններու հետեւանք եւ ոչ թէ ջարդեր:

Կը հիշեցնենք, որ 1920 թուականի Օգոստոս 4-ին Ֆրանսիոյ հովանավորութեան ներքոյ Ադանայի մէջ հռչակուեցաւ Կիլիկիոյ անկախ հանրապետութիւն: Սակայն 1921 թուականին Հոկտեմբեր 20-ին Ֆրանսիոյ եւ քեմալական Թուրքիոյ միջեւ կնքուած Անկարայի պայմանագիրով  ոտնահարուեցան Կիլիկիոյ ողջ բնակչութեան իրաւուքնները: Այս պայմանագիրով ֆրանսիացիները 1922 թուականին Յունուարի 5-ին թուրքերուն հանձնեցին Ադանայի նահանգը եւ հեռացան: Նոր կոտորածի սպառնալիքը ստիպեց Կիլիկիոյ 150 հազար հայերուն վերստին տեղահանուիլ ու գաղթել Սիրիա, Լիբանան, Հունաստան եւ այլ երկիրներ: