Եան Լեյկենը 17-րդ դարի վերջի տաղանդաւոր հոլանտացի նկարիչ, տպագրիչ եւ բանաստեղծը եղած է, ով ապրած եւ ստեղծագործած է Ամսթերտամի մէջ:

Անոր կոթողային աշխատանքները փորագրութիւններ են, որոնք պատկերուած են «Ծովի նոր ջահը» վերնագիրով 5 հատորանոց քարտէսագրական ատլասին։ Լեյկենը նկարազարդումներ կատարած է նաեւ «Նահատակներու հայելին կամ արիւնոտ թատրոնը» (1685) եւ «Մարդկութեան Մնացորդները» (1694) գիրքերու համար: 

1680 թուականին Եան Լեյկենը ստեղծեց շարք մը զարմանալի փորագրութիւններ, որոնք պատկերուած են հին այբուբեններու տառերը եւ  անոնց լատինական անուանումները:

Հայերէն այբուբենի տառերը, ինչպէս նաեւ չինարէնը եւ ղպտերէնը՝ «Հայկական այբուբեն» մակագրութեամբ, նոյնպէս յայտնուեցան հոլանտական հանճարի փորագրութիւններու վրայ:

Եան Լեյկենի գրած «Հին աշխարհի այբուբեններու շարքը» Ամսթերդամի մէջ հրատարակած է հրատարակիչ եւ գիտնական Վիլհելմուս Գիւրեն: Առաջին անգամ տառերու նշանակութիւնն ուղեկցուած էր անոնց արտայայտութիւններով: Հայերէն տարբերակը կը ներառէ Ա-այբ, Բ-բեն,Գ-գիմ եւ այլն (38 տառ), որոնք կ՛արտայայտեն բնագիր հայերէնի տառերը (գրաբար)։ Այս հիմք հանդիսացաւ արեւմտահայերէնի «Գիրերու արտայայտման մասին» օրէնքի ստեղծելու համար(10), որն ընդունուած է Արեւմտեան Հայաստանի խորհրդարանի կողմէ:

Leave a Reply