Արցախեան շարժումի առաջին օրերէն Ազգալդեանը մասնակցած է ազգային-ազատագրական պայքարին: 1990 թուականի Փետրուարէն վարած է «Անկախութեան բանակի» հրամանատարութիւնը, կազմակերպած է շարք մը շրջաններու եւ յատկապէս Վարդենիսի ինքնապաշտպանութիւնը:

Ազգալդեանն իր ճակատագիրն ամբողջութեամբ կապած է Արցախի ազատամարտի հետ, սկիզբը գործելով Գետաշենի եւ Շահումեանի, այնուհետեւ՝ Մարտակերտի շրջաններուն։

Արցախի ազատամարտին նոր թափ հաղորդելու նպատակով 1991 թուականի Հունիսին ստեղծած է «Ազատագրական բանակ» ռազմական կազմակերպութիւնը, անոր մէջ ներառելով ՀՀ, Արցախի եւ Արեւմտեան Հայաստանի զինեալներուն: Զինուորներու համար Լեոնիտը հեղինակութիւն էր եւ իւրօրինակ հրամանատար, ով միշտ կանգնած էր իր ջոկատի կողքին: Անոր համար ամենէ մեծ հարստութիւնը կամաւոր զինուորն է, որմէ աւելի մեծ արժէք երկիրը չունի:

«Զինուորին չի կարելի այնպէս զոհաբերել, այն պատճառով որ հողակտոր ազատագրենք: Բոլոր նախագիծերը, յարձակումները, պաշտպանութիւնները կառուցենք այնպէս, որ հնարաւորինս զոհ չ՛ունենանք», — կ՛ըսէր Ազգալդեանը:

Անոր ստեղծած ջոկատը, ամենօրեայ ֆիզիկական ու մարտավարական մարզումներով,  կը տարբերուին գիտակցական կարգապահութեամբ. 

«Սխալ են, երբ կ՛ըսեն հողը արիւնով կը պահեն. հողը սիրելով կը պահեն», — կ՛ըսէր Ազդալդեանը: «Երբ երիտասարդ տղաներ  կ՛ըսեն, որ եկած են Արցախի համար զոհուելու, ես անոնց չեմ ընդունիր, մեզի պէտք են Արցախի համար կռուողներ ու յաղթողներ… Այս տարածքները, որ մենք ազատագրած ենք, աւելի մեծ նշանակութիւն ունին, քան մենք կը պատկերացնենք, կամ կարող ենք պատկերացնել, ցանկացած ազգ, որ հող կը յանձնէ` դատապարտուած է կործանման»…

Լեոնիտի հրամանատարութեամբ Արցախի մէջ 27 բնակավայր ազատագրուած է: Այդ ընթացքին  զոհուած է  միայն վեց մարդ, եօթերորդն ինքն էր: Մահէն 12 օր առաջ զոհուած էր տեղակալը՝ Վլատիմիր Պալայեանը: Պալայեանի մահուան լուրն առնելով՝ Ազգալդեանն ըսած էր՝ ինքն ալ կը միանայ Վլատիմիրին՝ հաւանաբար կանխազգալով, որ յաջորդ թիրախն ինքն է:

Լեոնիտը զոհուեցաւ 1992 թուականի Հունիսի 21-ին Մարտակերտի շրջանի Տոնաշեն գիւղի մոտ: Անոր մարմինն ամփոփուած է Երեւանի Կենտրոնական գերեզմանատանը: Լեոնիտ Ազգալդեանը ետմահու պարգեւատրուած է Արցախի Հերոս բարձրագոյն շքանշանով,ՀՀ «Մարտական խաչ» առաջին աստիճանի շքանշանով:

Նախագահ Արմենակ Աբրահամեանը հաւելած է.«Այսօր աւելի արդիական է Լեոնիտ Ազգալդեանի յիշատակը, անոր անցած ուղին, յանձնառութիւնները եւ հայկական տարածքները ազատագրելու գործին ունեցած աւանդը: Լեոնիտ Ազգալդեանն է, ով այս տեսանիւթին մէջ յայտարարեց. https://www.youtube.com/watch?v=o_nTDtHWO98  – «Արցախը Հայաստան է եւ վերջ», արտայայտութիւն, որն ընդունուած է ձեր ծանօթի կողմէ, որը շեղուեր է իր նպատակէն: Ակնյայտ է, որ Լեոնիտը կը խօսէր 1920 թուականի Հայաստանի մասին, ոչ թէ Խորհրդային Հայաստանի մասին»:

Leave a Reply