2020 թուականի արցախեան պատերազմը բացայայտեց Հայաստանի Հանրապետութեան ռազմական դիրքերու եւ քաղաքականութեան բազմաթիւ թոյլ կողմեր։ 

 «Սպիտակ գիրք»-ը, որն առաջին անգամ հրատարակուած է անգլերէն՝ «2020 թուականի Արցախեան պատերազմը եւ Հայաստանի ապագայ արտաքին եւ անվտանգութեան քաղաքականութիւնը» վերնագիրով, այնուհետեւ լայնօրէն կը տարածուի եւ կ՛ընթերցուի Հայաստանի մէջ՝  հայերէն տարբերակով, այժմ հասանելի է ֆրանսերէնով,  հիմնադրամի կայքին՝ Armenian Peace Initiative https://www.armeniapeace.org/wp-content/uploads/2021/09

Գիրքը խորութեամբ կ՛ուսումնասիրէ այն բացթողումները, որոնք հանգեցուցած են պատերազմի եւ պարտութեան: Այն կը պարզաբանէ ռազմական եւ աշխարհաքաղաքական միջավայրը, որուն մէջ գործած է Հայաստանը իր անկախութենէն ի վեր, եւ առաջարկութիւններ կատարած է՝ ընտրութիւններու եւ ապագայ բարեփոխումներու վերաբերեալ։

Հեղինակները յոյս ունին խրախուսել հանրային բանավեճը, բայց նաեւ օգնել իշխանութիւններուն՝ վերաիմաստաւորելու խնդիրները դիւանագիտական եւ​ ազգային անվտանգութեան նոր քաղաքականութիւն ձեւաւորելուն:

Արդեն այս Սպիտակ գիրքին մէջ կարելի է նշել, որ Արցախի գոյութեան իրաւական հարցը Արեւմտեան Հայաստանի առնչութեամբ՝ համաձայն 1919 թուականի Փետրուարի Խաղաղութեան կոնֆերանսի, 1920 թուականի Փետրուարի Լոնտոնի կոնֆերանսին, 1920 թուականի Ապրիլին Սան Ռեմոյի խորհրդաժողովին , դաշնակիցներու Գերագոյն խորհուրդի պատասխանը թուրքական 1920 թուականի Հունիսի 25-ի յուշագրին, 1920 թուականի Օգոստոսի 10-ին Սեւրի պայմանագրի ստորագրման եւ նախագահ Վուտրոյ Ուիլսոնի 1920 թուականի Նոյեմբերի 22-ի արբիտրաժային վճիռի վերաբերեալ չի դիտարկուիր, որը, հետեւաբար, թոյլ չի տար հաւասարակշռուած ընկալել  Ատրպէյճանի պնդումները։

Leave a Reply