Հասունի բնակատեղին, որը կը գտնուի Արեւմտեան Հայաստանի Տիգրանակերտի Սիլվան գաւառին մէջ, հազարամեակների պատմութիւն ունեցող բնութեան հրաշք է, որտեղ առկայ են աւելի քան 300 քարանձաւներ: Անոնղմէ մի քանին 3, միւսները 5 եւ 7 հարկանի են:

Հասունի քարանձաւները եղած են տարածաշրջանի կարեւոր բնակավայրերէն մէկը, յատկապէս քրիստոնէութիւնն տարածելու սկզբնական շրջանին։ Այս բնակատեղին  ու քարանձաւները, որոնք եղած են առաջին մարդկանց բնակավայրը դեռ մեզոլիթեան ժամանակաշրջանէն, կը համարուին Վերին Միջագետքի ամենահին քարանձաւներէն մէկը։ Այստեղ բնակութիւն հաստատած մարդկանց կողմէ քարանձաւներու միջեւ կառուցուած են այնպիսի շինութիւններ,  ինչպիսին են ժայռափոր աստիճանները, ջրամբարները եւ ջրատար առուները, ժայռափոր եկեղեցիները, որոնք բաւարարած են սոցիալական եւ մշակութային կարիքները: Քարանձաւները  կապուած են իրար անցումներով, աւերակ եկեղեցին եւ ժայռափոր եկեղեցիի կողքին կը գտնուի փոքր ամֆիթատրոն։

Հնէաբաններու կարծիքով այս աշխարհագրութեան վրայ ազդեցիկ եղած են ուրարտացիներու, սկիւթներու, պարսիկներու, Պարթեւներու,  Տիգրան Մեծի կայսրութեան քաղաքակրթութիւնները։

Ինչպէս  կը տեսնենք՝ Արեւմտեան Հայաստանի եւ բնիկ հայ ազգի պատմութիւնը եկած է հազարամեակներու խորքէն, որու կենդանի ապացոյցն են այս եւ նման  կառոյցներն ու յուշարձանները:

Leave a Reply