1991 թուականի Ապրիլի 30-էն սկսած միչեւ Օգոստոս շարունակուած է ատրպէյճանական ուժերու կողմէ Արցախի հայկական բնակավայրերու տեղահանուելու, հայերու նկատմամբ վայրագութիւններու լայնածաւալ «Կոլցո» (Օղակ) գործողութիւնը:

Իրականացման հիմնական դերակատարն եղած են Ատրպէյճանի ՆԳՆ Միլիցիայի յատուկ նշանակութեան ջոկատները (ОМОН), որուն աջակցած են ԽՍՀՄ ՆԳՆ ներքին զօրքերու եւ 4-րդ բանակի ստորաբաժանումները:Ապրիլի 30-ին գնդակոծուեցան Գետաշեն եւ Մարտունաշեն գիւղերը, այդ ժամանակ հայկական խաղաղ բնակչութեան դէմ օգտագործուեցան թանկեր, մարտական ուղղաթիռներ, հրետանի: Իրականութեան տեղի  ունեցած են հայերու սպաննութիւններ էթնիկ ատելութեան շարժառիթով, խոշտանգումներ եւ այլ վայրագութիւններ: Այդ գործողութեան հետեւանքով աւելի քան երկու տասնեակ գիւղ տեղահանուեցաւ գրեթէ 10,000 մարդ, աւելի քան 100-ը սպաննուեցան: Աւելին, «Կոլցո» գործողութեան արդիւնքին 100 մարդ գրաւական վերցուցած են, իսկ շատերու ճակատագիրը մինչեւ այսօր յայտնի չէ: