Մշոյ Ճառընտիրը կազմուած է 12-րդ դարի վերջին՝ Արեւմտեան Հայաստանի Բաբերդ քաղաքի տանուտեր Աստուածատուրի պատուերով։ 1205 թ-ին ճառընտիրը տարուած է Մուշի Ս․ Առաքելոց վանք՝ վանքի գլխաւոր սրբութիւններէն մէկը։ Այդտեղ կը պահիուի 810 տարի, մինչեւ 1915 թ-ը։ Հայ ժողովուրդին կոտորելէ ու հայ բնկավայրերն ու հայկական եկեղեցիները աւիրուելէ բացի թուրք ջարդարարները ոչնչացուցած են նաեւ այնտեղ պահուած հազարաւոր ձեռագրեր։ Մեծ թիւով ձեռագրեր հայրենասեր հայերու անձնազոհութեան շնորհիւ փրկուած են ոչնչացուելէ։

Անոնցմէ մէկը 28 կգ կշռող մագաղաթեայ հսկայ Մշոյ Ճառընտիրն է։

13-14-րդ դարերուն, երբ Բարձր Հայքի մէջ մեծ վերելք ապրած է գրչութիւնն ու մանրանկարչական արուեստը՝ առաւել յայտնի կենտրոն էր Երզնկայի աւագ վանքը, որտեղլ գրուած եւ ծաղկած է հայերէն այս ամենամեծ ձեռագիրը։

Այն ունեցած է  660 թերթ։ Այժմ Երեւանի կը գտնուի մատենադարանին մէջ 601-ը։ 17-ը պահուած է Վենետիկի մէջ, մէկը՝ Վիեննայի։