Տարօնէն եւ Արեւմտեան Հայաստանի տարբեր շրջաններէն  հայերու պանդխտութիւնն ու արտագաղթը դարերէ եկող երեւոյթ էր, սակայն 1877-78թթ. ռուս–թրքական պատերազմէն ետք այն նոր թափ ստացաւ։ Այն հետեւանք էր հայերու նկատմամբ ինչպէս Օսմանեան իշխանութիւններու եւ տեղի քրտական ցեղերու հետզհետէ ուժգնացող հալածանքներուն` կոտորածներուն, երկակի` օրինական եւ ոչ օրինական հարկահանութեան, հողազրկման եւ ունեզրկման, այնպէս ալ երկրամասի օր օրի խորացող ընդհանուր ընկերական–տնտեսական թերզարգացածութեան, անկէ բխող՝ հողագործութեան ու անասնապահութեան ցած եկամտաբերութեան։

Յայտնի գրող եւ հրապարակախօս Րաֆֆի տակաւին 1875թ. Այսպէս կը նկարագրէր այս երեւոյթը. «Գաղթականութեան հարցը ամենագլխաւոր տեղը կը զբաղեցնէ Տաճկաստանի հայերու վիճակին մէջ։ Ամէն տարի հազարաւոր երիտասարդներ Վանէն, Մուշէն, Բաղէշէն, Կարինէն եւ այլ գաւառներէն կը դիմեն դէպի Կ. Պոլիս իրենց ընտանիքին համար ապրուստ շահելու։ Այդ հոսանքը երթալով աւելի ընդարձակ քանակութիւն կը ստանայ, քանի նոյն երկիրներու մէջ ժողովուրդի ապրուստի հնարները կը դժվարանան»։

Ամբողջական յօդուածը կարդացէք կայքէն https://www.houshamadyan.org/arm/mapottomanempire/bitlispagheshvilayet/sassoun/locale/populationmovements.html