Արցախեան առաջին պատերազմի սկիզբէն իսկ Աղդամ դարձած էր Ատրպէյճանի ռազմավարական հենակէտը, ուրկէ մշտապէս կը ռմբակոծուէին մայրաքաղաք Ստեփանակերտն ու յարակից բնակավայրերը։ Տակաւին 1991թ. Փետրուարի 23-ին առանց որեւէ դիմադրութեան ատրպէյճանցիները գրաւեցին Աղդամի մէջ տեղակայուած խորհրդային զինուած ուժերու 4-րդ բանակի ռազմապահեստները։ Շուշիի ազատագրումէն ետք Ստեփանակերտի, ինչպէս նաեւ Աղդամի շրջակայ բնակավայրերու անվտանգութիւնն ապահովելու նպատակով Արցախի ինքնապաշտպանութեան ուժերուն առջեւ խնդիր  դրուած էր վերացնել Աղդամի ռազմական հենակէտերը, ուրկէ թշնամին պարբերաբար կը հրետակոծէր հայկական բնակավայրերը։ 

Յուլիսի 4-ին հայկական ուժերն սկսեցան Աղդամի ազատագրման գործողութիւնը, որուն արդիւնքով վերացուեցաւ Ստեփանակերտի, Ասկերանի եւ շրջակայ գիւղերուն վրայ հրետակոծութիւններու վտանգը։ 1993 թուականի Յուլիսի 23-ին Աղդամ՝ յարակից գիւղերով հանդերձ,  անցաւ Արցախի Հանրապետութեան պաշտպանութեան բանակին վերահսկողութեան ներքոյ։

2020 թուականի Արցախեան 44-օրեայ պատերազմի հետեւանքով ատրպէյճանցիները կրկին բռնազաւթեցին Ակնան։  

1990-ական թուականներուն Արցախի մէջ յանուն ազատութեան մղուող պայքարը պսակուեցաւ յաջողութեամբ, քանի որ բարձր է ռազմական ոգին, հակառակ կանոնաւոր բանակի բացակայութեան, կամաւորները կրցան կատարել իրենց վստահուած առաջադրանքները այնպիսի ճշգրտութեամբ, որուն շնորհիւ յաջողութեամբ կը պսակուէին մարտական գործողութիւնները։ Ճիշդ այդ ժամանակ էր, որ կամաւորները աշխոյժ կերպով կը մարզուէին «Հայ Ճամբայ» հայկական մարտարուեստով, որ կը խթանէր միտքի կեդրոնացման եւ ուժի ճիշդ ուղղորդման։