Հայոց ազգային տօնախմբութիւններէն անբաժան գօտեմարտը՝ կոխը, հազարամեակներ թեւակոխելով, յարատեւած է մինչեւ օրս:

Հայկական ազգային ըմբշամարտը, որ ունեցած է նաեւ գօտեմարտ, գօտեկռիւ, եւ բազմամարտ  այլ անուանումներ, յայտնի էր տակաւին հնագոյն ժամանակներու հայերուն։ Միջնադարեան Հայաստանի մէջ կային կոխի մրցութեան յատուկ տեղեր, որ կը կոչուէին մարզարաններ, մրցասպարէզներ։

Կոխը ազգային տօնախմբութիւններուն, հարսանիքներուն, ուխտագնացութիւններուն ուղեկցող համաժողովրդական խաղերու անբաժան մասն էր։

Սասունցիներու ամենասիրած խաղերէն էր, եւ խաղին կը մասնակցէին պատանիներն ու մեծերը: Խաղը կը կատարուէր ուխտագնացութեան ժամանակ՝ Անդոկի, Մարութայ լերան, Ծովասարի եւ Մշոյ Սուրբ Կարապետ վանքի տօներուն, ինչպէս նաեւ հարսանիքներու եւ խրախճանքներու  ժամանակ: Սեբաստիոյ մէջ մենամարտիկները իրար հետ կը մրցէին նոյնիսկ ցուրտ ձմրան: Այս սովորոյթը անցեալին տարածուած էր Արեւմտեան Հայաստանի գրեթէ բոլոր վայրերուն մէջ: 

Արեւմտյան Հայաստանի մէջ նշուող տօներու եւ աւանդոյթներու ստուար հատուած մը Ցեղասպանութենէն ետք սկսաւ նշուիլ Արեւելեան Հայաստանի մէջ, եւ անով հարստացաւ նաեւ Արեւելեան Հայաստանի՝ երբեմնի աղքատիկ մշակոյթը։