Անի քաղաքը հայկական ամենայայտնի մայրաքաղաքն էր,  մեր երգերուն  եւ բանաստեղծութիւններուն մէջ գովերգուած, մեր պատմաբաններու ուսումնասիրման առարկան դարձած, մեր հայրերու եւ պապերու երազանքներու վայրը։ 

Ըստ պատմական աղբիւրներուն, այստեղ 263 եկեղեցի կառուցուած է՝ մէկը միւսէն գեղեցիկ, մէկը միւսէն հետաքրքրական եւ միւսին չնմանող։ Ճակատագիրի քմահաճոյքով ամէնէն լաւ պահպանուած եկեղեցին Տիգրան Հոնենցի եկեղեցին է, որ ամենամօտն է Հայաստանի սահմանին։ Նախշազարդերն ու քանդակներն ուղղակի կը հիացնեն այցելուները։ Ներսը մեր հայկական հին եկեղեցիներուն բնորոշ ոգին է, քրիստոնէութեան շունչը։

Թուրքիա՝ որպէս պատմամշակութային հարստութիւն, Անին վերականգնելու համար տարիներ առաջ մեծ գումարներ ստացած ՄԱԿ-էն, սակայն հայ պատմաբաններու կարծիքով՝ գումարները մսխուած են, եւ շինարարական աշխատանքները մնացած են կիսատ։ Մենք ծածկերու տակ մեծ թիւով քարաբեկորներ տեսանք, որոնք եկեղեցիներու թափած քարերն են եւ որոնք պէտք է իրենց տեղը գտնէին վանքերու պատերուն մէջ, սակայն գործը կիսատ մնացած է։ Թէեւ շինարարական աշտարակներն ու հայերէնով այսպէս կոչուող՝ «խառաչոները» շատ եկեղեցիներու մէջ կանգնած էին, բայց գործ ընող չկար։ 

Leave a Reply