Իրանագէտ Վարդան Ոսկանեանի գրառումը. «Կը թուայ, թէ Պաքուի բռնապետը ստացած է իր երազածէն ա՛լ աւելին՝ ոչ միայն Արցախէն, այլ նաեւ նոյնիսկ Հայաստանէն բռնազաւթուած տարածքներ, ուստի Բերձորը՝ այսօր, ցաւալիօրէն, կիսաուրուական դարձած այդ քաղաքը, գրեթէ ոչինչ է, եւ «անտրամաբանական» է անոր տիրանալու իր մարմաջը։

Սակայն, բացի ամէն ինչէ, Բերձորը յետանկախութեան շրջանի հայկական զէնքի յաղթական փառքի վերջին խորհրդանիշներէն մէկն է, որ ամէն օր կը յիշեցնէ մեր հերոսական ոչ շատ վաղ անցեալը, ուստի, ըստ բարբարոսներուն՝ մեզ պէտք է զրկել նաեւ անկէ, արնաքամ ընելու ոչ միայն Հայաստանի մարմինը, այլ նաեւ ոգին։

Բերձորը պարզապէս միայն բնակավայր չէ, հաղորդակցութեան ուղի չէ, կազամուղ կամ համացանցային լար չէ, Բերձորն այն խորհրդանիշներէն է, որ «կը մատնէ», որ Հայաստանը՝ որպէս ազգ եւ պետութիւն, կրնայ ունենալ ոգի, ջախջախել թշնամին, ջախջախել հերոսաբար, ջախջախել անսպասելի, ջախջախել բարբարոսներու անպարտելիութեան եւ մեր «թշուառ ու անտէր» ըլլալու հարիւրամեակներու կարծրատիպը ոտնակոխ ընելով։

Բերձորը միայն տեղանք կամ քաղաք չէ, Բերձորը մեր ոգիի հերթական ամրոցն է, ուր թշնամին կը ձգտի մտնել ոչ թէ մարտական փառքով, ինչպէս այն ըրած ենք մենք՝ որպէս այս սրբազան լեռնաշխարհի արժանի զաւակներ, այլ եղկելի ստորագրութեամբ բացուած «դարպասներով»:

Արեւմտեան Հայաստանը կ’արձանագրէ, որ Բերձորը մշտապէս եղած է հայկական եւ միայն ջանքերու շնորհիւ այն պիտի մնայ հայկական: Պէտք է պայմաններ ստեղծել բնակչութեան համար՝  այնտեղ մնալու եւ շէնցնելու զայն: