Կիլիկիան յայտնի է տակաւոն խեթական թագաւորութեան ժամանակներէն, եւ ունի աւելի քան 10 հազար տարուայ պատմութիւն:

Տարբեր պատմաբաններ տարբեր անուանումներ տուած են Կիլիկիոյ: Ալիշան կը կոչէր հայկական Կիլիկիա, Յովսէփ Օրբելի Կիլիկեան Հայաստան, ոմանք ալ Փոքր Հայք, քանի որ Փոքր Հայքը գտնուած է Միջերկրական ծովու ափերուն : Չեմ ուզեր անդրադառնալ Կիլիկեան հայկական թագաւորութեան եւ անմիջապէս կ’ուզեմ անդրադարձ կատարել Ք.Ե. 20-րդ դարուն եւ առաջին համաշխարհային պատերազմին, որ սկսաւ 1914թ. Յուլիսի 28-ին եւ աւարտեցաւ 1918թ.  Նոյեմբերի 11-ին: Այս նոր ժամանակներու աշխարհաքաղաքական քարտէզի ձեւաւորման պատերազմ էր, որուն կը մասնակցէին 38 պետութիւն, բոլորը ցամաքամասերէն: Այդ պետութիւնները կազմած էին 2 ռազմական դաշնախումբեր:

Եւ ահա պատերազմի մասնակից Թուրքիան ստիպվուած էր 1918թ. Հոկտեմբերի 30-ին Էգէյեան ծովու Լեմնոս կղզիի Մուտրոս նաւահանգիստին մէջ  խարիսխ նետած  ՛՛Ագամեմոն՛՛ հածանաւին վրայ Մեծ Բրիտանիոյ հետ զինադադարի պայմանագիր կնքել, համաձայն որուն Անտանտի երկիրները իրաւունք կը ստանան գրաւել Պոսֆորի եւ Տարտանէլի նեղուցներու ամրութիւնները, իսկ անձնատւութեան ենթարկուած Թուրքիան դուրս կիը բերէ իր զօրքերը Իրանէն, Անդրկովկասէն եւ Կիլիկիայէն: Հայերն իրաւունք կը ստանան ներգաղթել իրենց հայրենք:

Եւ ահա այս աշխարհաքաղաքական թոհ ու բոհին մէջ, երբ կը ձեւաւորուէր աշխարհի նոր քաղաքական քարտէզը, հայ ժողովուրդը, որ Թուրքիոյ կողմէ ե՛ւ ցեղասպանուած էր, ե՛ւ հայրենազրկուած ու իրաւունք ստացած էր ներգաղթել իր հայրենիք, որոշեց պայքարիլ իր իրաւունքներուն համար եւ ազատագրել իր պատմական տարածքները: 

Տակաւին 1916թ. Սաքսի, Պիկոյի եւ Նուպար փաշայի միջեւ կնքուած պայմանագրով, տակաւին 1918թ. Նոյեմբեր Դեկտեմբեր ամիսներուն մտած էր Կիլիկիա եւ գրաւած կարեւոր ռազմավարական կէտերն ու մասնակցած Կիլիկիոյ պաշտպանութեան:

1920թ. Օգոստոսի 4-ին Հնչակեան կուսացութեան անդամ. 1891-1894թթ. Սասունի ինքնապաշտպանութեան ղեկավար հասարակական-ռազմական գործիչ  Միհրան Տամատեանի գլխաւորութեամբ 1920թ. Օգոստոսի 4-ին Ատանայի մէջ ազգային գերագոյն խորհուրդը Կիլիկիան հռչակեց անկախ պետութիւն Ֆրանսայի հովանաւորութեան ներքոյ:

Սակայն Ֆրանսա ելլելով իր պետական շահերէն՝ ինչպէս հայկական լեգէոնը, այնպէս ալ Կիլիկիոյ ինքնավարութիւնը լուծարեց:

1920-21թթ. տեղի ունեցաւ Կիլիկիոյ գրաւումը քեմալականներու կողմէ  Ռուսիոյ օգնութեամբ: 

Այժմ կը ցանկամ անդրադարձ կատարել 21-րդ դարուն:

Այսօր եւս աշխարհը կը գտնուի պատերազմական իրավիճակի մէջ եւ կը ձեւաւորուի նոր աշխարհաքաղաքական քարտէզ՝  այժմ արդէն 50-է աւելի պետութիւններու կողմէ:

 Արեւմտեան Հայաստանի   կառավարութիւնը, որ ուշի-ուշով կը հետեւի տեղի ունեցող իրադարձութիւններուն եւ պատասխանատւութիւն կը կրւ ինչպւս պետականօրէն ամրագրուած, այնպէս ալ պատմական տարածքներու հանդէպ, այսօր կը բարձրաձայնէ Արեւմտեան Հայաստանի  բնիկ ազգի իրաւունքներն ու շահերը, որոնց մասին ընդամէնը օրեր առաջ ՄԱԿ-ի բնիկ ժողովուրդներու փորձագիտական յանձնաժողովի (Յուլիսի սկիզբը)  աշխատանքներուն, հանրապետութեան նախագահ Արմենակ Աբրահամեանի եւ Արտաքին գործոց նախարար Լիտիա Մարկոսեանի ներկայութեամբ ու ելոյթներով: 

ԱՀՀ-ն ՄԱԿ-ին ներկայացուցած է նաեւ իրաւաբանական փաթէթ որ արդէն տեղադրուած է ՄԱԿ-ի կայքէջին, ուր կրնաք ծանօթանալ փաթէթին: 

Այժմ կ’անդրադառնամ Արեւմտեան Հայաստանի   բնիկ հայութեան եւ յատկապէս Կիլիկիոյ հայութեան,  որ անցած հարիւր տարիներու ընթացքին այդպէս ալ չանդրադարձաւ իր իրաւունքներուն իբրեւ բնիկ եւ Սփիւռքի անուան տակ, աշխարհով մէկ ցրուած, Դաշնակցական կուսակցութեան եւ Կիլիկիոյ կաթողիկոս Արամ Ա-ի գլխաւորութեամբ կեղծ օրակարգ առաջ կը տանի՝ Ցեղասպանութեան ճանաչում եւ հատուցում: 

  Հասած են նոյնիսկ այն բանին, որ Սիսի մէջ գտնուող կաթողիկոսարանը ինքզինք կը համարէ Սփիւռքեան: 

Բնիկ ժողովուրդն իր բնիկ տարածքին մէջ ինչպէս կրնայ Սփիւռք ըլլալ;

Ճիշդ է տակաւին առաջին համաշխարհային պատերազմը չաւարտած 1918թ. Յունիսի 4-ին, անձնատւութեան ենթարկուած օսմանեան կայսերական կառավարութեան եւ հայկական գաւառներու գերագոյն եւ միակ իշխանութեան անունէն՝  Թիֆլիսի հայոց ազգային խորհուրդը, Պաթումի մէջ կը կնքէ պայմանագիրը, որ ստորագրած են Ալեքսանդր Խատիսեան եւ Յովհաննէս Քաջազնունի:

Պայմանագիրով Հայաստանի տարածքը կը կազմէր 12 հազար քառակուսի քիլօմեթր եւ կը լուծարուէին բոլոր ֆիտայական ջոկատներն ու Անդրանիկը: 

Այս հարցին առաւել մանրամասն, ինչպէս Կիլիկիոյ ազատագրման 100-ամեակին, հայկական լեգէոնի 102-րդ տարեդարձին, որուն ԱՀՀ կառավարութիւնը առանձին անդրադարձ կատարած է, պիտի անդրադառնայ աւելի ուշ:

Այժմ վերջացնելով խօսքս կ’ուզեմ կոչով դիմել Կիլիկիոյ հայութեան ու աշխարհով մէկ հայրենազրկուած Արեւմտեան Հայաստանի զաւակներուն: 

Ժամն է արդէն տէր կանգնելու պետական իրաւունքներուն եւ վերադառնալու հայրենիք՝ Արեւմտեան Հայաստան:

Սիրելի՛ հայեր, եթէ չէք ուզեր անհատապէս դիմել, ձեր իրաւունքներուն համար միջազգային դատարան, որոնք աւելի քան 100 տարի ոտնահարուած են, կրնաք դիմել Արեւմտեան Հայաստանի կառավարութեան, որ արդէն փորձ ունի բարձրաձայնելու իր զաւակներուն եւ տարածքներուն իրաւունքները:

Մէկ անգամ եւս կ’ուզեմ բարձրաձայնել, որ անկախ կրօնական պատկանելիութենէն  եւ այն բանէն, թէ՝  դուք թրքախօս էք , քրտախօս, թէ այլ լեզուներով կը խօսիք, դուք մեր որդիներն էք եւ մենք ամէնուր կը պաշտպանենք ու պիտի պաշտպանենք մեր իսկ շահերը: 

Leave a Reply