Կիները բնիկ ազգերու եւ ժողովուրդներու ողնաշարն են եւ կարեւոր դեր կը խաղան նախնիներու աւանդական գիտելիքներու պահպանման եւ փոխանցման գործին մէջ: Անոնք կարեւոր  հասարակական դեր կը խաղան որպէս բնական մարդուժ եւ ​​գիտելիքներու պահապաններ: Անոնք ամբողջ աշխարհի մէջ նաեւ առաջատար դեր կը խաղան բնիկ հողերու եւ տարածքներու պաշտպանութեան ու իրենց համայնքներու հաւաքական իրաւունքներու պաշտպանութեան գործին մէջ:

Այնուամենայնիւ, հակառակ իրենց համայնքներուն մէջ ունեցած կարեւորագոյն դերակատարութեան, բնիկ կիները յաճախ կ’ենթարկուին խտրականութեան՝ հիմնուած սեռի, դասի, ցեղային պատկանելիութեան եւ ընկերա-տնտեսական կարգավիճակին վրայ:

Բնիկ կիները յատկապէս կը տուժեն աղքատութենէ, կրթութեան  անհասանելիութենէ, առողջապահութեան հասանելիութեան սահմանափակումներէ,  զբաղուածութեան ոլորտէ։ Անոնք չեն մասնակցիր քաղաքական կեանքին, անոնք ընտանեկան եւ սեռական բռնութեան զոհ են: Բացի անկէ, դարեր շարունակ անոնք զրկուած եղած են ինքնորոշման, ինքնակառավարման եւ իրենց նախնիներու ներուժի եւ հողերու նկատմամբ վերահսկողութեան իրաւունքէն։

Որոշ համայնքներու մէջ որոշումներու կայացման գործընթացներուն մէջ փոքր, բայց զգալի առաջընթացի հասած են այն բնիկ կիները, որոնք կարողացած են ղեկավար պաշտօններ զբաղեցնել համայնքներու մէջ՝ պետական ​​մակարդակով եւ եղած են իրենց հողերու պաշտպանութեան ու սպառման համար կազմակերպուող բողոքի ցոյցերու առաջնագիծին վրայ: Այնուամենայնիւ, իրականութիւնը կը մնայ այն, որ բնիկ կիները խիստ թերի կերպով ներկայացուած են, անհամաչափօրէն կ’ազդեն իրենց անունով ընդունուած որոշումներուն վրայ եւ շատ յաճախ կ’ենթարկուին խտրականութեան ու բռնութեան բազմաթիւ ձեւերու:

Աշխարհի բնիկ ժողովուրդներու այս միջազգային օրը եկէք ապահովենք այդ կիներու դերի ճանաչումը։

https://www.un.org/fr/observances/indigenous-day