Արեւմտեան Հայաստանի Ջիլօ լերան սառցադաշտերը, որոնք, ըստ հաշուարկներու, առաջացած են մօտ 20000 տարի առաջ, գրեթէ ամբողջութեամբ հալած են։ Թէեւ սառցադաշտերու հալիլը կը բացատրուի համաշխարհային տաքացման գործօնով, այնուամենայնիւ իրականութիւնը կը յուշէ, որ այս հալոցքը չի կրնար բացատրուիլ միայն կլիմայական ճգնաժամով։ Սառցադաշտերու հալեցման ամէնէն ակնառու պատճառները այստեղ պետութեան կողմէ իրականացուող ռազմական գործողութիւններն են եւ այդ գործողութիւններուն մէջ օգտագործուող քիմիական կազերը։ Տասնամեակներ շարունակ այստեղ մեծ քանակով ռումբեր պայթած են:

Միւս կողմէ, 2020 թուականի Սեպտեմբերի 25-ին ազգային պուրակներ յայտարարուած Ջիլօ եւ Սաթ լեռներու շրջանին չեն ձեռնարկուած անհրաժեշտ պաշտպանական միջոցառումներ։ յայտնի է, որ Ջիլոյի հովիտին մէջ տեղակայուած հիտրօ-ելեկտրակայանը  ջերմոցային կազեր կ’արտանետեն եւ կը մեծցնեն գոլորշիացման ծաւալը։ Սահմանային ոստիկանատուներու շինարարութիւնը, հանքարդիւնաբերութիւնը եւ հիտրօ-ելեկտրակայանի առկայութիւնը բացասաբար ազդած են ոչ միայն սառցադաշտերուն, այլեւ հովիտի ողջ բնապահպանական համակարգին եւ բնական հաւասարակշռութեան վրայ: Ջիլոյի սառցադաշտերու տարածքին, այն պաշտպանելու փոխարէն ամրացուած են կրաձոյլէ սիւներ եւ կառուցուած են ճանապարհներ՝ ռազմական գործողութիւններու համար, անտեսելով տարածաշրջանի զգայուն բնական կառուցուածքը։

Թուրքիոյ կողմէ Արեւմտեան Հայաստանի բնական աղբիւրներու գերօգտագործումը յանգեցուցած է մեծ բնապահպանական խնդիրներու, որոնց մասին բաւական երկար ժամանակէ ի վեր կը բարձրաձայնէ Արեւմտեան Հայաստանի հեռուստակայանը, ակնկալելով միջազգային պատկան կառոյցներու համապատասխան արձագանգը։ Ջիլօ լեռը իր նշանակութեամբ Արեւմտեան Հայաստանի  բնութեան կարեւորագոյն յուշարձաններէն մէկն է, ուր պահպանուած են հազարամեակներու սառացաշերտերը, իսկ անոնց ուսումնասիրութիւնները դեռ շատ գաղտնիքներ կրնան բանալ հայու ինքնութեան եւ այդ վայրի բնիկ ժողովուրդ ըլլալուն մասին։