1920 թուականին Կիւմրի քաղաքին մէջ կար աշխարհի ամենամեծ որբանոցը, ուր կային աւելի քան 20000 հայ որբեր, որոնց ծնողները սպանուած էին թուրքերու կողմէ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ։ Այս երեխաները թրքական գերութենէ փրկուած են 1 ոսկէ մետաղադրամով՝ ԱՄՆ իշխանութիւններու եւ հասարակական կազմակերպութիւններու կողմէ։

1915-1916 թուականներուն ամերիկացի եւ ֆրանսացի միսիոներները թրքական գերութենէ ազատած են 814000 հայ երեխաներ ու զանոնք տեղաւորած աշխարհի աւելի քան 70 երկիրներու յատուկ որբանոցներու մէջ։ Ասոնք ժամանակակից համաշխարհային հայկական Սփիւռքի տատիկներն ու պապերն են: Այնուհետեւ մօտ 20000 երեխայ տեղաւորուած է Կիւմրի քաղաքի որբանոցը։ 360.000 հայ երեխաներ մնացին թրքական գերութեան մէջ։ Անոնք ընդունած են իսլամութիւնը, ստացած թրքական անուններ եւ անոնց արգիլած են յիշել իրենց հայ ծնողները։ Այժմ անոնք Թուրքիոյ մէջ ունին քանի մը միլիոն ժառանգներ, որոնք պաշտոնապէս կը համարուին «թուրք» ու «քիւրտ»։ 

Թուրքիոյ մէջ այս հարցին անդրադառնալը արգիլուած է։ Սակայն ժամանակակից միջոցնեերը (Facebook, Instagram, Tik Tok, YouTube եւ այլն) հնարաւորութիւն կու տան այս ճշմարտութիւնը փոխանցել ողջ մարդկութեան։ Այսօր մենք հնարաւորութիւն ունինք ամբողջ աշխարհին ցոյց տալու արխիւային լուսանկարներ եւ փաստաթուղթեր։

Արեւմտեան Հայաստանը կը յորդորէ Թուրքիոյ եւ Արեւմտեան Հայաստանի տարածքին ապրող հայերուն ամուր պահել իրենց ինքնութիւնը, հետաքննել իրենց ծննդեան պատմութիւնը եւ դատեր բանալ Եւրոպական դատարանի մէջ ընդդէմ Թուրքիոյ, պահանջելով վերականգնել իրենց իրաւունքները։ Եթէ իւրաքանչիւր հայ տէր կանգնի իր իրաւունքնին, այդպիսով պիտի պաշտպանէ համայն հայութեան ընդհանուր իրաւունքները։