Քանի մը կողմէ խոր ձորակներով շրջապատուած Անի մայրաքաղաքն ունեցած է նաեւ քարայրային բնակատեղիներ, որոնք օգտագործուած են մարդոց կողմէ՝ որպէս կացարան։ Այդ քարայրներուն մէջ եղած են կրկնայարկ եւ եռայարկ բնակարաններ, ընդարձակ սրահներ, եկեղեցիներ, պահեստներ, խանութներ, տապանատներ, երկար ձգուող փապուղիներ: Անիի քարայրներու ուսումնասիրութիւնն սկսած է 20-րդ դարու սկիզբէն: Այս քարայրներէն մէկուն մէջ յայտնաբերուած է Զաքարեաններու օրօք Անիի մեծահարուստ իշխաններէն մէկուն՝ Տիգրան Հոնենցի տոհմական տապանատունը եւ եկեղեցին, վերջինս յատկապէս ուշագրաւ է իր որմնանկարներով: Պահպանուած էր  փոքրիկ աղջկայ մը գերեզմանը, որ պեղուած է 1907թ-ին եւ այնտեղէն գտնուած է աղջնակին մետաքսէ, ոսկեթելով ասեղնագործուած գեղեցիկ զգեստը, գլխաշորը՝ առիւծի եւ կորիւնի ասեղնագործ պատկերով եւ թռչնապատկերներով զարդարուն բարձ: նշենք, որ այս զգեստը ցուցադրուած է Հայաստանի Պատմութեան Թանգարանին մէջ:

Անիի քարայրներուն մէջ ուշագրաւ են յատկապէս աղաւնատուները։

Նման աղաւնատուներ յայտնաբերուած են ինչպէս Անիի քարայրային բնակավայրին մէջ, այնպէս ալ  շարք մը այլ հարեւան երկիրներու մէջ։ Յայտնի է, որ դեռ հին ժամանակներէն, մարդիկ աղաւնիներ բուծած են տարբեր նպատակներով (նամակներ տեղափոխելու, որպէս մսամթերք եւ այլն): 

Հազար ու մէկ եկեղեցիներու քաղաք Անին միշտ կը զարմացնէ  իր հոգեւոր կոթողներով ու բնական գեղեցկութեամբ: