Ջերմաստիճանի բարձրացման, տեղումներու սակաւութեան եւ եղանակային պայմաններու փոփոխութեան հետեւանքով Վանայ լիճի ափամերձ հատուածներուն մէջ ջուրի նահանջը  եւ լիճի ընդհանուր մակերեսի նուազումը մասնագէտներու ուշադրութենէն չի վրիպիր։

Ջուրի մակարդակի իջնելուն հետեւանքով անտիկ շրջանէն մնացած բազմաթիւ  կառոյցներու եւ նաւակներու հետ մէկտեղ վերջերս ի յայտ եկած է Արարատեան թագաւորութեան շրջանին պատկանող ամրոց մը, որ ծառայած է որպէս նաւահանգիստ։ Ուշագրաւ են յատկապէս աստիճանները, որոնք ամնիջապէս լիճէն կը բարձրանան դէպի ամրոցի ներսը։ 

2700 տարի առաջ ուրարտական թագաւորներու կողմէ կառուցուած ամրոցի աւերակները պահպանուած են մինչեւ մեր օրերը՝ դառնալով գանձագողերու թիրախը։ Շրջակայքը՝ մօտ 5 ակր լայնութեամբ այս կառոյցը ենթարկուած է գանձագողերու յարձակմանը, որուն ժամանակ օգտագործուած են նաեւ պայթուցիկ նիւթեր, որոնց պատճառով բազմաթիւ մանր ու մեծ փոսեր գոյացած են։

Արեւմտեան Հայաստանը  պիտի փորձէ քայլեր ձեռնարկել, թէկուզ եւ ներգրաւելով միջազգային հանրութիւնը, որպէսզի կանխուին նմանատիպ դէպքերը, եւ հնարաւոր դառնայ պահպանել հայկական մշակոյթի գոհարները։ Մենք հետեւողական ենք իրադարձութիւններուն եւ ըստ անհրաժեշտութեան պիտի չուշանայ համապատասխան արձագանգը։