Մինչեւ 19-րդ դարու սկիզբը Արեւմտեան Հայաստանի մայրաքաղաք Կարինի մէջ ազգային ուսումն ու կրթական կեանքը կը բացակայէին. կրթութիւնը սահմանափակուած էր միայն վանքերուն մէջ երեխաներուն տրուող դասերով, սակայն 1850-ական թուականներուն աստիճանաբար իրավիճակը փոխուեցաւ։  1878 թուականէն, դպրոցներն աշակերտներուն կու տային ոչ միայն կրօնական, այլեւ աշխարհիկ գիտելիքներ: Միայն Կարինի մէջ կը գործէր 10 վարժարան, որոնցմէ 7-ը՝ երկսեռ, 2-ը` արական, մէկը` իգական: Կրթական կեանքն իր բարձրակէտին հասաւ, երբ Սանասարեան վարժարանը հաստատուեցաւ Կարինի մէջ եւ սկսաւ իր բեղմնաւոր աշխատանքը:

1881 թուականին ռուսահայ բարերար Մկրտիչ Սանասարեանի ջանքերով Կարինի մէջ կը հիմնուի Սանասարեան միջնակարգ վարաժարանը: 1899-1900թթ. Սանասարեան վարժարանը Կարնոյ պետական-կրթական տնօրինութեան կողմէ յատուկ պաշտօնագիրով կը ճանչցուի որպէս բարձրագոյն նախակրթարան եւ միջնակարգ վարժարան։ Վարժարանը երեսուն տարուան կեանք ունեցաւ Կարինի մէջ: 1912 թուականին Կ. Պոլսոյ խնամակալութեան կարգադրութեամբ Կարինէն տեղափոխուեցաւ Սեբաստիա:

Առաջին Համաշխարհային պատերազմի տարիներուն Օսմանեան կառավարութիւնը դադրեցուց վարժարանի գործունէութիւնը` շէնքը ծառայեցնելով որպէս հիւանդանոց: Դժբախտաբար, Սանասարեան վարժարանի ողջ անձնակազմն Օսմանեան կայսրութեան ոճրագործ քաղաքականութեան զոհը դարձաւ: 1919թ. Յուլիսի 23-ին Քեմալ Աթաթուրք Կարինի Սանասարեան վարժարանի շէնքին մէջ գումարեց թուրք ազգայնականներու համագումարը:

Արեւմտեան Հայաստանը ունեցած է տարբերող կրթական համակարգ, որ հնարաւորութիւն կու տար լաւագոյնս իրականացնել դասաւանդման գործընթացը։ Սակայն այս բոլորը փլուզուեցաւ թուրք ոճրագործներու կողմէ կատարուած Ցեղասպանութեան հետեւանքով։ Պահ մը պատկերացնել  պէտք է․ Եթէ տեղի չունենար Ցեղասպանութիւնը եւ այդ ընթացքով՝ առանց  բռնաճնշումներու շարունակուէր  կրթութիւնը զարգանալ, այսօր Արեւմտեան Հայսատանի կրթական համակարգը հաւանաբար պիտի համեմատուէր Եւրոպականին եւ Ամերիկեանին հետ։ Բռնազաւթիչ Թուրքիա խլեց ոչ միայն մարդկային կեանքեր, այլեւ համայն մարդկութիւնը զրկեց ունենալէ զարգացած եւ կայուն կրթական համակարգ։