Մարդկութեան պատմութեան ամէնէն հին բնակավայրերեն մէկը՝ Սամոսատ, կը թալանուի գանձախոյզներու կողմէ: Ջրամբարի տակ մնացած եւ չպաշտպանուած պատմական կառոյցները վերականգնման անուան տակ կը քանդուին կամ կ’ոչնչացուին։ «Վերականգնման» աղէտի մէկ այլ օրինակ ալ Քահտա ամրոցն է: Պաշտօնական աղբիւրներու համաձայն՝ Սամոսատի մէջ կայ 76 պահպանուող հնագիտական վայր, 48 պատմական պաշտամունքային շինութիւն, 56 ճարտարապետական բնակելի շինութիւն եւ 6 պահպանուող բնական տարածք։ Այս յայտնի տարածքներուն մէջ սկսած պեղումներէն ոչ մէկը աւարտին հասցուած է։

Հանրութեան յայտնի է, որ 1990 թուականին բացուած Աթաթուրքի անուան ջրամբարին տակ տասնեակ պատմական բլուրներ  մնացած են։ Այս բլուրներէն մէկն ի յայտ եկած է 2021 թուականին, երբ ամբարտակի ջուրերը նքւազած են ծայրայեղ տաք եղանակի պատճառով։ Մասնագէտները պարզած են, որ այս բլուրը 4000 տարուան պատմութիւն ունի, սակայն այստեղ պեղումներ չեն իրականացուած։  Տասնեակ բլուրներ եւ միջնաբերդեր նոյնպէս ուսումնասիրման կարիք ունին։ Մանրակրկիտ ուսումնասիրման եւ պաշտպանութեան կարիք ունին նաեւ Սամոսատի այնպիսի պատմամշակութային գանձեր, ինչպիսիք են Արսեմիա  եւ Փերրէ անտիկ քաղաքները,  Նեմրութ լերան վրայ գտնուող յուշարձանները:

Քանի որ պատմական տարածքներ ճանչցուած վայրերուն մէջ չկայ համապատասխան պաշտպանութիւն, անոնք միշտ եղած են գանձախոյզներու թիրախ։

Գանձագողերու եւ թալան իրականացնող այս խմբաւորումներու նման աշխուժութեան համար մեղաւոր է ոչ միայն միջազգային հանրութիւնը, որ անդադար կը լռէ՝ տեսնելով, թէ ինչպէս կը ոչնչացնեն Արեւմտեան Հայստանի մշակութային ժառանգութիւնը, այլեւ գլխաւոր մեղաւորը  իշխանութիւններն ու անոնց մտաւորականներն են, որոնք կը  հանդուրժեն նմանատիպ վանտալիզմը։ Նոյն իրենք` բարբարոսներն են, որոնք այսօր կը ղեկավարեն այդ բռնազաւթիչ պետութիւնը եւ կը շարունակեն իրենց ցեղասպան քաղաքականութիւնը մեր մշակոյթին հանդէպ։