1915 թուականի հայերու դէմ իրագործուած Ցեղասպանութենէն ետք Արեւմտեան Հայաստանի  Ցեղասպանութիւնը վերապրած զաւակները ցրուելով աշխարհով մէկ, ստեղծած էին իրենց գաղթավայրերը։

Սկզբնական շրջանին տարագիր հայերու ուսումնական հաստատութիւնները գլխաւորաբար կեդրոնացած էին  Միջին Արեւելքի երկիրներուն մէջ՝ Լիբանան, Սուրիա, Եգիպտոս, Պաղեստին, Իրան, Իրաք եւ այլն։ Անոնք եղած էին որբանոց-կրթարաններ եւ պատսպարած, սնած ու կրթութիւն տուած էին հազարաւոր որբերու։

Այնուհետեւ, գաղթավայրերու կայունացման զուգընթաց, բացուած էին դպրոցներ, որոնք դարձած էին հայապահպանութեան կեդրոններ՝ կրթական որոշ ծրագիրով, եղած բարեսիրական, մշակութային, հայրենակցական կազմակերպութիւններու, քաղաքական կուսակցութիւններու եւ առանձին բարերարներու հոգածութեան առարկան։

Դպրոցներու պահպանութեան միջոցները կը գոյանային աշակերտներու ուսումնական վարձէն, հովանաւորող մարմիններու յատկացուցած գումարներէն եւ զանազան միջոցառումներէն ստացուած հասոյթներէն։ Սփիւռքի մէջ կը գործէին 4 տիպի ուսումնական հաստատութիւններ՝ տարրական, թերի միջնակարգ (նախակրթարան), միջնակարգ (երկրորդական) եւ բարձրագոյն (ուսումնարան)։ Մինչեւ մեր բնիկ տարածքներուն մէջ  հայերու դէմ իրագործուած Ցեղասպանութիւնը, հայկական դպրոցներ հիմնուած էին հայկական գրեթէ բոլոր գաղթավայրերուն մէջ։

Արեւմտեան Հայաստանի նախագահ Արմենակ Աբրահամեան, իր հանրային ելոյթներէն մէկուն մէջ, մասնաւորապէս կը կարեւորէ տարագիր հայութեան՝ հայակական կրթութիւն ստանալու խնդիրը, յատկապէս կարեւորելով արեւմտահայերէնի ուսուցումն ու անոր օգտագործումը առօրեայի մէջ։ Արեւմտահայերէնը հնչեղ եւ գեղեցիկ լեզու է, որ արժանի է պահպանման, որուն համար Արեւմտեան Հայաստանի ղեկավարութիւնը կը ձեռնարկէ ամէն քայլ, որպէսզի տարագիր հայութիւնը հնարաւորութիւն ունենայ հաղորդակցիլ արեւմտահայերէնով։