«Զօրաց քարեր» յայտնի  կառոյցը կը գտնուի Սիւնիք մարզի Սիսիան քաղաքին մօտ: Այն կարելի է համարել Հայաստանի մէջ գտնուող այն եզակի պատմամշակութային կառոյցներէն, որուն շուրջ կը պտտին բազմաթիւ վարկածներ:

Հայաստանի կառավարութեան որոշման համաձայն, յուշարձանը կոչած են «Քարահունջ», աւելին՝ յուշարձանը պետական որոշմամբ հաստատուած է որպէս աստղադիտարան: Պետական որոշումը հաստատուած է 1990-ականներու հետազօտող ակադեմիկոս Պարիս Հերունիի կատարած պեղումներու արդիւնքով: Պարիս Հերունի՝ իր արշաւախումբին հետ միասին՝ առաջ քաշած է յուշարձանի հնարաւոր երեք գոծառոյթները: Ըստ անոր, Զօրաց քարեր յուշարձանը, առաջին հերթին եղած է հեթանոսական Հայաստանի Ար(Արեւ) գլխաւոր աստուծոյ, եւ անոր օգնական՝ գիրի, գիտութեան եւ արուեստի հովանաւոր Տիր աստուծոյ նուիրուած տաճարը: Այն եղած է հզօր եւ զարգացած աստղադիտարան, նաեւ համալսարան:

Զուիցերիացի գիտնական Հ. Պ. Հլայնըր, Եւրասիական աստղագիտական միութեան նախագահ, ռուս փրոֆեսոր Ն․Գ․ Պոչքարիով եւ Պ. Հերունի, ուսումնասիրւթիւններու հիման վրայ  եկած են  այն եզրակացութեան, որ Զօրաց քարեր յուշարձանը 7500 տարեկան է եւ կը հանդիսանայ աշխարհի մէջ առաջին եւ հնագոյն աստղադիտարանը: