Պատմական նիւթեր ուսումնասիրող Խաժակ Սիրեկանեան ֆէյսպուքեան իր էջին գրած է. «Հայոց շատ եկեղեցիներու տակ կարելի է տեսնել հեթանոսական տաճարներու հիմքեր, իսկ խորաններուն մէջ՝ սրբազան կրակի մոխիր: Ագաթանգեղոս, անդրադառնալով քրիստոնէութեան տարածման ժամանակ Դիցապաշտ Հայոց մեհեաններու կործանման, բազմիցս նշած է անոնց ընդարձակ տիրոյթներուն եւ գանձերուն մասին: Օրինակներէն մէկն է Արտաշատի մէջ Անահիտ Դիցամօր ու անոր մօտ գտնուող Տիր Դիցի մեհեաններու աւերման նկարագրութիւնը՝ անոնց մթերեալ գանձերը գրաւեցին, բաժնեցին աղքատներուն, իսկ տաճարներուն պատկանող քաղաքատիպ աւանները՝ հողերով եւ սահմաններով նուիրուեցան եկեղեցիին։ Համանման վկայութիւններու պատմիչը կը նկարագրէ նաեւ Արամազդի, Անահիտի, Նանէի, Միհրի մեհեաններուն, ինչպէս եւ Վահագնի, Աստղիկի եւ Անահիտի՝ Աշտիշատի մէջ գտնուող մեհեաններուն կործանումը։

Հնագոյն տաճարներու կործանումը վկայուած է բազմաթիւ բնագիրներու մէջ, բան մը, որ   յաճախ կը փաստէ հնագիտութիւնը. խաթարուած ծէսեր, քանդուած տաճարներ, հատուած (կտրուած) սրբազան ծառեր, սրբազան աղբիւրներու աղտոտում»:

Leave a Reply