Տերսիմի Հոզաթ գաւառի Էրկէն գիւղին մէջ գտնուող Սուրբ Յարութիւն եկեղեցին իր միակ կանգուն մնացած հիմնապատով մոռացութեան մատնուած է։

Մարիամ Աստուածածինին նուիրուած եկեղեցին կառուցուած է 975 թուականին։ Միջնադարուն եկեղեցւոյ մէջ գրուած են բազմաթիւ ձեռագիրներ, որոնք ապահոված են հայերէն կրթութիւնը եւ նպաստած  հայկական մշակոյթի զարգացման։

1915 թուականին հայերու դէմ իրագործուած Ցեղասպանական քաղաքականութեան շրջանակներուն մէջ եկեղեցւոյ վերջին քահանան հրկիզուած է եկեղեցւոյ ներսը։ Գիւղին անունը, որ անցեալին եղած է Էրկայն, փոխուած է Էրկէնի։ Հակառակ աւերակ վիճակին, եկեղեցին պատմական արժէք կը ներկայացնէ։ Պատերուն վրայ տակաւին պահպանուած են զարդաքանդակներ, որմնանկարներ, ցորենի հասկի նախշանկարներ եւ հայերէն գրութիւններ։ Վերականգնողական աշխատանքներու բացակայութեան հետեւանքով փլուզուած է նաեւ եկեղեցւոյ գմբէթը։

1947 թուականին պետութիւնը ստիպած է գիւղացիները  քանդել եկեղեցւոյ պատերը եւ  գիւղի դպրոցը  կառուցած է այդ քարերով։ Աւելի ուշ գիւղացիներն իրենց տուներուն համար տարած են եկեղեցւոյ քարերը։ Անցեալին եկեղեցին կը վերահսկուէր ալեւիներու կողմէ՝ որպէս սրբավայր, այժմ ամբողջովին մատնուած է բախտի քմահաճոյքին։

Արեւմտեան Հայաստանը կը դիմէ համայն հայութեան ջանքերու կեդրոնացման խնդրանքով, այս օրհասական պահին վտանգուած է մեր մշակութային այս հրաշք կոթողի լինելութիւնը, եւ պէտք է ձեռնարկել ամէն քայլ, այն փրկելու ուղղութեամբ։ Մենք պէտք չէ թոյլ տանք մշակութային ցեղասպպանութեան շարունակութիւնը մեր բնիկ տարածքներուն մէջ, եւ 21-րդ դարուն այդ մէկը  մեզմէ կախուած է։

Leave a Reply