Նոյեմբերի 4-5-ը Հրանդ Տինք հիմնադրամին կողմէ կազմակերպուած «Կ. Պոլիս․ պատերազմի, փլուզման, բռնազաւթման եւ դիմադրութեան պատմութիւնը 1914-1922 թուականներուն» խորագիրով համաժողովի բանախօսներէն մէկը Նեսիմ Ովատիա Իզրայիլն էր, որ իր՝ «Զինադադարի տարիներուն հայկական թատերական գործունէութեան վերելքը Ստամպուլի մէջ» վերնագիրով ելոյթին մէջ անդրադարձաւ հայ թատրոնի պատմութեան։

Հարցին վերաբերեալ Նեսիմ Իզրայիլ մասնաւորապէս այսպէս խօսած է․ «Եւրոպական ոճով թատրոնը օսմանեան հասարակութիւն մուտք գործեց 19-րդ դարուն՝ շնորհիւ հայերուն։ Երբ 1908 թուականին ընդունուեցաւ սահմանադրական կարգը, թուլատրուեցաւ հայկական թատրոնի գործունէութիւնը։ Հայ երիտասարդ արուեստագէտները 1908 թուականի առաջին օրերուն մեծ ոգեւորութեամբ ստեղծեցին «Ազատ թատրոն» խումբը։

1910 թուականին թրքական թատերական ընկերութիւնները բախտ ունեցան խաղալ հայկական դրամատիկական արուեստի առաջատար արուեստագէտ Վահրամ Փափազեանին հետ։ Այդ համագործակցութեան արդիւնքով 1912 թուականի Ապրիլին «Նոր թատերախումբի» դերասան Մուհսին Էրթուղրուլ՝ թրքերէն եւ Վահրամ Փափազեան՝ հայերէն ներկայացուցին երկլեզու «Համլէթ» ողբերգութիւնը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք՝ աշխարհի մէջ տիրող ժողովրդավարութեան եւ հակաֆաշիզմի մթնոլորտի պայմաններուն մէջ, Թուրքիոյ մէջ կրկին տկարացաւ հայերէն թատրոնը։ Մասնագիտացած ներկայացումներով վերածնած հայկական տեսարանները սկսան ծաղկունք ապրիլ, որ տեւեց մօտ տասը տարի:

Սակայն, ոչ իսլամ քաղաքացիները քաղաքականութենէն դուրս մղելու եւ ձուլման քաղաքականութիւնը, 1955թ. Սեպտեմբերի 6-7-ի դէպքերը եւ նմանատիպ իրադարձութիւններ վերջ դրին մասնագիտացած հայկական թատրոնի ծաղկման, եւ թատրոնի դրօշը ստանձնեց սիրողական հայկական բեմը, որ տարիներու ընթացքին աստիճանաբար կորսնցուց իր հզօրութիւնը։ Այսօր հայ սիրողական թատրոնն անբաւարար մակարդակով կը շարունակէ իր ճանապարհը՝ հայկական ներկայացումները փոխարինելով թրքերէն ներկայացումներով»։