Արեւմտեան Հայաստանի մայրաքաղաք Կարինը կարեւոր դեր խաղացած է մեր ժողովուրդի պատմութեան մէջ։ Այն Հայաստանի հին քաղաքներէն է եւ տարբեր ժամանակներու կրած է տարբեր անուններ՝ Թէոդոսուպոլիս, Արզրում, Էրզրում եւ այլն։ Կը գտնուի Կարին–Էրզրումի սարահարթի հարաւային մասը, Եփրատ գետի ձախ կողմը, ծովի մակերեւոյթէն մօտ 2000մ բարձրութեան վրայ։ Արծնի վրայ յարձակման ժամանակ՝ 1049 թուականին, սելճուկները յամառօրէն փորձեր կատարած են գրաւել նաեւ ամուր բերդաքաղաք Կարինը, բայց անյաջողութեան մատնուած են։ 13-րդ դարու սկիզբները Կարինը ենթարկուած է Զաքարեաններուն, սակայն նոյն դարու 40-ական թուականներուն կը գրաւուի ու կ’աւերուի մոնղոլներու, իսկ 14-րդ դարու վերջերը՝ Լենկթեմուրի հրոսակներու կողմէ։ Յետագային՝ 16-18-րդ  դարերուն այն գլխաւորաբար կը գտնուէր թրքական տիրապետութեան տակ։ 

Կարինը առաջին հերթին յայտնի եղած է իբրեւ բերդաքաղաք։ Կարինի եւ Կարսի բերդերը Արեւելքի մէջ հռչակուած էին իրենց ամրութեամբ։ Կարին–Էրզրումով կ’անցնէր Արեւելքն Արեւմուտքին հետ կապող մայրուղիներէն մէկը: 19-րդ դարուն եւ 20-րդ դարու սկիզբները քաղաքն ունէր քանի մը շուկաներ եւ 20 իջեւանատուն, ինչպէս նաեւ տասնեակներու հասնող արհեստներ:

9-րդ դարուն եւ 20-րդ դարու սկիզբները Կարինի մէջ կային հայկական տարբեր կարգի  ամբողջ շարք մը վարժարաններ (չհաշուած սեփական կրթարանները)։  Անոնցմէ էին Կեդրոնական մայր վարժարանը, Սանասարեան դպրոցը, Մսրեան, Տէր Ազարեան, թարգմանչաց կրթարանները։  Կարինի մէջ կը գտնուէին շարք մը վանքեր ու սրբատեղիներ։

Արեւմտեան Հայաստանի միւս քաղաքներու եւ հազարաւոր գիւղերու հայ բնակչութեան նման Կարինի հայերը նոյնպէս ենթարկուեցան ջարդերու։ Թուրք ցեղասպաններն այստեղի հայերու մէկ մասը ոչնչացուցին տակաւին Ապտուլ Համիտի ժամանակ, 1895—1896 թուականներուն, իսկ միւս մասը զանգուածային կոտորածի ենթարկուեցաւ 1915 թուականին՝ Ցեղասպանութեան ժամանակ։ Ողջ մնացածները տարագրուեցան տարբեր երկիրներ։ Եղեռնի նախօրէին Էրզրումի մէջ կային մօտ 25 հազար հայեր։ Յաջորդ տարին՝ 1916 թուականին, այդտեղ այլեւս հայախօս հայ չէր մնացած։

1920 թվականի ապրիլի Սան Ռեմոյի կոնֆերանսից ի վեր, Կարինը համարվում է Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաքն ու ղեկավարության նստավայրը:

http://www.western-armenia.eu/stat.gov.wa/arm/2014/Nakhaqahagan_Hramanaqir_11_Garin-16.02.2014.pdf.pdf